II SA/Ol 381/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak – Sikora (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska Asesor WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2007 roku sprawy ze skargi A. L. oraz B. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej - oddala skargę. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją nr "[...]" z dnia "[...]" r. Kierownik Samodzielnego Referatu Świadczeń Rodzinnych w Urzędzie Miasta, działając z upoważnienia Prezydenta tego miasta, na podstawie art. 7, art.8 ust. 2 pkt 1 oraz art. 29 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. 2005r., Nr 86, poz. 732 z późn. zm.), przyznał C. L. prawo do zaliczki alimentacyjnej na syna B. L., w kwocie 300 zł. miesięcznie, na okres od 1 września 2006r. do 31 października 2006r. oraz odmówił prawa do zaliczki alimentacyjnej na córkę A. L. W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne: w dniu 15 kwietnia 2005r. C. L. złożyła w Sądzie Okręgowym wniosek przeciwko dłużnikowi D. L. przebywającemu w "[...]" w celu dochodzenia alimentów zasądzonych w wyroku z dnia "[...]" r. Sygn. akt "[...]". W dniu 16 sierpnia 2005r. w/w złożyła do Sądu Okręgowego pozew o separację (sprawa prowadzona pod sygn. akt "[...]"). Następnie na wniosek C. L., decyzjami z dnia "[...]"r. przyznane zostało wnioskodawczyni prawo do zaliczki alimentacyjnej na córkę A. L. na okres od 1. 09. 2005r. do 31. 08. 2006r. natomiast na syna B. L. na okres od 1.11. 2005r. do 31.08.2006r. W dniu 29 września 2006r. C. L. złożyła ponownie wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej na rzecz dwójki swoich dzieci A. i B. W dalszej kolejności organ przytoczył treść art. 7, art. 8 ust. 1 i 2, art. 10 ust. 1a, oraz art. 29 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Wyjaśnił, iż art. 29 tej ustawy określa sytuację osób uprawnionych do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, a które wychowywane są przez osobę pozostającą w związku małżeńskim. Podniósł, iż stanowi on wyłom od ogólnie obowiązującej w ustawie zasady, że warunkiem nabycia prawa do zaliczki alimentacyjnej jest fakt wychowywania osoby uprawnionej przez osobę samotną. Zauważył, iż ustawodawca postanowił przyznać możliwość nabycia prawa do zaliczki przez osobę uprawnioną wychowywaną przez osobę pozostającą w związku małżeńskim pod warunkiem, że ta złożyła do sądu pozew o rozwód lub separację. Prawo do zaliczki w takiej sytuacji, można nabyć na okres jednego roku. Organ stwierdził, iż w związku z tym, iż C. L. pobierała zaliczkę alimentacyjną na córkę A przez okres jednego roku, a na syna B przez okres 10 miesięcy, to zaliczka na córkę nie przysługuje, natomiast na syna przysługuje na okres od 1 września 2006r. do 31 października 2006r. Odwołanie od decyzji wniosła C. L., domagając się przyznania zaliczki alimentacyjnej na rzecz A. i B. L., a także wypłaty wyrównania - w stosunku do B od 1 listopada 2006r., a wobec A - od 1 września 2006r. Podniosła, iż pozew o separację złożyła już w sierpniu 2005r., w sprawie tej dopełniła wszelkich czynności wymaganych przez sąd. Nie ponosi więc winy, że złożony przez nią pozew nie został jeszcze rozstrzygnięty. Stwierdziła, iż prawo jest złe, skoro nie uwzględnia krytycznych sytuacji życiowych kobiet samotnie wychowujących dzieci. Decyzją nr "[...]" z dnia "[...]" r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję w całości. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż wobec okoliczności faktycznych sprawy oraz w świetle art. 29 wskazanej ustawy, należało przyznać C. L. prawo do zaliczki alimentacyjnej jedynie na syna B. L. na okres od dnia 1.09.2006r. do 30.10.2006r., a odmówić przyznania przedmiotowego świadczenia na córkę A. Jednocześnie organ nadmienił, iż odwołująca ma możliwość prawną złożenia wniosku o przyznanie zaliczki alimentacyjnej na dwójkę swoich dzieci A i B, gdy tylko uzyska wyrok rozwodowy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie C. L. zarzuciła powyższej decyzji naruszenie zasad współżycia społecznego oraz zasady równego traktowania obywateli wobec prawa. Skarżąca skrytykowała powołany przez organ przepis art. 29 omawianej ustawy. Zdaniem strony unormowanie to jest absurdalne i szkodliwe, bowiem ewidentnie wykluczyło matki, które rzeczywiście samotnie wychowują dzieci, a które znalazły się w określonej sytuacji prawnej bez własnej winy. Skarżąca podkreśliła, że czuje się pokrzywdzona i oszukana przez państwo, które skutecznie egzekwuje "niemądre prawo". Wyraziła niezrozumienie, iż organy stosują takie prawo. Wskazała na swoją trudną sytuację życiową. Podniosła, iż Kolegium wydając decyzję nie zbadało, czy jej rodzina będzie posiadała środki do życia. Nie zaproponowano jej żadnej alternatywy. C. L. zarzuciła również Kolegium, iż rozpatrywało sprawę ponad 2,5 miesiąca. Ponadto skarżąca podała, iż 27 listopada 2006r. uzyskała rozwód, prawomocny wyrok doręczony został jej 19 grudnia 2006r. Wskazała, iż w dniu 28 listopada 2006r. złożyła ponownie wniosek o przyznanie świadczenia alimentacyjnego, jednak nie otrzymała zaliczek za miesiąc listopad, lecz za miesiąc grudzień. W związku z tym skarżąca zażądała wypłacenia zaliczek na A. L. za okres od września do listopada 2006r. i na B. L. za listopad 2006r., wraz z odsetkami w wysokości 475,92 zł tytułem rekompensaty. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Organ podkreślił, iż stosownie do art. 29 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, osobie nie rozwiedzionej, która to jednak złożyła pozew o rozwód może być przyznana zaliczka alimentacyjna na okres jednego roku. Wskazał ponownie, iż decyzjami z dnia "[...]" r. organ I instancji przyznał C. L. zaliczkę alimentacyjną na okres jednego roku, a na B. L. na okres 10 miesięcy. Tym samym zaskarżoną decyzją, zaliczka mogła być przyznana jedynie na B. L. na okres dwóch miesięcy. Ponadto odnosząc się do argumentów powołanych w skardze, organ wskazał, iż przedłużające się postępowanie rozwodowe nie ma wpływu na możliwość przyznania zaliczki w oparciu o art. 29 ust. 1 ustawy. Organy administracji publicznej nie działają bowiem w tym wypadku w granicach uznania administracyjnego, a są związane powszechnie obowiązującymi przepisami. Zauważył też, iż również podnoszone przez skarżącą wydatki nie mają w niniejszej sprawie znaczenia, ponieważ decydującym kryterium umożliwiającym przyznanie wnioskowanego świadczenia, są wyłącznie uzyskiwane dochody. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm./, dalej jako p.p.s.a.). W związku z tym sąd administracyjny kontrolując zaskarżoną decyzję w powyższym zakresie może ją wzruszyć jedynie wówczas, gdy narusza ona przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy stwierdzić, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 29 ust.1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. 2005r., Nr 86, poz. 732 z późn. zm.), osoba uprawniona do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, wychowywana przez osobę pozostającą w związku małżeńskim, nabywa prawo do zaliczki, przez okres jednego roku, jeżeli osoba pozostająca w związku małżeńskim złożyła do sądu pozew o rozwód albo separację i spełnione są pozostałe warunki określone w ustawie. Z unormowania tego jednoznacznie wynika, co słusznie podniósł organ odwoławczy, że osobie nie rozwiedzionej, która to jednak złożyła pozew o rozwód może być przyznana zaliczka alimentacyjna, jednak tylko na okres jednego roku. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż skarżąca otrzymywała na córkę A. L. zaliczkę alimentacyjną przez okres jednego roku, natomiast na syna przez okres 10 miesięcy. W związku z tym kolejny wniosek skarżącej, wobec faktu pozostawania przez nią w dalszym ciągu w świetle prawa w związku małżeńskim, mógł być uwzględniony tylko co do świadczenia na syna na okres dwóch miesięcy. Skarżąca kwestionuje zasadność omawianego przepisu, podnosząc, iż jest on krzywdzący dla matek, które faktycznie samotnie wychowują dzieci i nie mają wpływu na przyśpieszenie uzyskania rozwodu. W związku z tym wyjaśnić należy, iż cytowany przepis ustanowił prawodawca, a organy stosujące prawo obowiązane są bezwzględnie przestrzegać przepisów ustawy niezależnie od ich uciążliwości oraz konsekwencji dla adresatów tych norm. Najlepiej obrazuje to paremia łacińska dura lex, sed lex (twarde prawo, ale prawo). Kwestia przyznawania zaliczki alimentacyjnej została ściśle uregulowana w powyżej wskazanych przepisach prawa i pozostaje poza uznaniem administracyjnym. Dlatego też przedłużające się postępowanie rozwodowe nie mogło mieć wpływu na możliwość przyznania zaliczki. Mimo zrozumienia dla trudnej sytuacji, w jakiej znalazła się C. L. i jej dzieci, Sąd również tej okoliczności nie mógł uwzględnić, gdyż trudna sytuacja życiowa strony skarżącej nie mogła mieć wpływu na treść wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Należy zauważyć, iż art. 6 kpa, stanowiący, iż organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, jak również art. 7 kpa, statuujący zasadę prawdy obiektywnej, wykluczają stosowanie zasad współżycia społecznego w postępowaniu administracyjnym, tym bardziej, że zasady współżycia społecznego nie mogą stanowić podstawy prawnej decyzji administracyjnej i skargi sądowej, nie mogą modernizować i modyfikować przepisów materialnego prawa administracyjnego oraz nie mogą stanowić dyrektywy wykładni przepisów prawa materialnego stosowanych w trybie postępowania administracyjnego (tak NSA w wyroku z dnia 8.09.1999r. sygn. akt I SA/Wr 1302/97, LEX nr 40461). Również podnoszona przez skarżącą przewlekłość postępowania odwoławczego pozostaje bez wpływu na treść zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.