II SA/Ol 381/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie przekazania według właściwości pisma postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy. We wniosku z dnia "[...]", M. W., powołując się na trudną sytuację finansową, wniósł o zwolnienie od wpisu od skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]". W odpowiedzi na wezwanie do złożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący przedłożył wniosek z dnia "[...]", w którym rozszerzając zakres pierwotnego wniosku, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu powołał się na swoje "zubożenie". Wskazał, iż z niskiej emerytury opłaca raty kredytów bankowych oraz pokrywa opłaty za eksploatację i remonty budynku i znajdującego się w nim mieszkania, a także za energię, gaz, wodę, opał, lekarstwa, żywność, odzież, środki czystości, media, itp. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną – inwalidką "[...]" grupy, "[...]". W rubryce nr 7.1. skarżący wykazał mieszkanie o pow. "[...]" w "[...]"-letnim budynku wielorodzinnym, natomiast w rubryce nr 10 – dochód własny i żony z tytułu emerytur w łącznej kwocie "[...]". W rubryce nr 11 dodał, iż spłaca "[...]" pożyczki/kredyty zaciągnięte na remont mieszkania i budynku oraz koszty utrzymania i postępowania sądowego w łącznej kwocie "[...]" ("[...]"). Pismem z dnia "[...]", skarżący wezwany został do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, tj. oświadczenia wskazującego wysokość i przeznaczenie ponoszonych przez niego i jego żonę wydatków (pkt 1), oświadczenia wskazującego aktualną wysokość zadłużenia z tytułu obciążenia kosztami zastępstwa procesowego strony przeciwnej oraz sposobu jego spłaty (pkt 3), oświadczenia dotyczącego zaciągniętych pożyczek/kredytów – wskazującego kiedy, na jaki okres i na jakie cele zostały zaciągnięte poszczególne pożyczki/kredyty, ich wysokości, ustalonych warunków spłaty oraz aktualnego stanu zadłużenia z tego tytułu, a ponadto wskazującego, czy wszystkie środki pieniężne, pochodzące z tych pożyczek/kredytów wykorzystane zostały na wskazane cele, a jeśli nie to ile środków pozostało jeszcze skarżącemu i jego żonie do dyspozycji oraz jakie jest ich przeznaczenie (pkt 4), dokumentów, z których wynika wysokość brutto/netto dochodów skarżącego i jego żony z tytułu emerytur (pkt 2) oraz wyciągów z posiadanych przez niego i jego żonę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku braku posiadania rachunków bankowych – oświadczenia o braku posiadania jakichkolwiek rachunków bankowych (pkt 5). Skarżący pouczony został jednocześnie, że nieprzedłożenie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych w wyznaczonym terminie może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie skarżący przedłożył pismo procesowe z dnia "[...]", w którym wskazał listę ponoszonych wydatków: wyżywienie i odzież – "[...]"; środki czystości – "[...]"; światło, gaz, woda, ścieki – "[...]"; RTV, Internet, prasa, ubezpieczenie – "[...]"; telefony – "[...]"; opał – "[...]"; spłata rat pożyczek/kredytów – "[...]" (kwota łączna); leki żony i własne – "[...]", co stanowi łącznie kwotę "[...]". Oświadczył: "W związku z powyższym braku na opłaty i wykupienie leków uszczuplam budżet domowy, korzystając z pomocy "[...]" Ośrodka Pomocy Społecznej w D." Do przedmiotowego pisma procesowego, skarżący załączył kserokopie: zaświadczeń o wysokości emerytur (jego – "[...]" i jego żony – "[...]", co stanowi łącznie kwotę "[...]" netto), pierwszej strony umowy kredytu odnawialnego "[...]", harmonogramu spłat pożyczki/kredytu "[...]" (za okres od "[...]" do "[...]"), wydruku spłat kredytu/pożyczki "[...]" (za okres od "[...]" do "[...]"), zaświadczenia "[...]" Ośrodka Pomocy Społecznej w D., z którego wynika, że w "[...]" skarżący otrzymał zasiłek celowy specjalny w wysokości "[...]", pierwszej strony wezwania do zapłaty z dnia "[...]" kwoty "[...]" tytułem zwrotu kosztów procesu (spłaconej po zaciągnięciu kredytu), wniosku o umorzenie zaległego podatku oraz pisma wskazującego wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawie przed sądem powszechnym (w związku z poniesionymi przez skarżącego stratami). Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać sąd, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. W niniejszej sprawie, w związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji finansowej skarżącego i jego żony skierowane zostało do niego wezwanie z dnia "[...]". Pomimo pouczenia o skutkach niezastosowania się do przedmiotowego wezwania, skarżący nie przedłożył jednak wszystkich żądanych dokumentów źródłowych i oświadczeń, w tym przede wszystkim wyciągów z posiadanych przez niego i jego żonę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. Mając na uwadze fakt spłaty przez skarżącego i jego żonę "[...]" pożyczek/kredytów bankowych, w tym w szczególności kredytu odnawialnego w rachunku nie sposób przyjąć natomiast, że skarżący i jego żona nie posiadają jakichkolwiek rachunków bankowych. To, że skarżący, mimo wezwania, nie przedkłada wyciągów z posiadanych przez niego i jego żonę rachunków bankowych, nie wyjaśniając jednocześnie przyczyn tego stanu rzeczy, uniemożliwia ocenę rzeczywistych zdolności płatniczych jego i jego żony. Brak przedłożenia przedmiotowych wyciągów nie pozwala bowiem przyjąć w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżący i jego żona nie posiadają na tych rachunkach środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów postępowania w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla ich rodziny, szczególnie, że skarżący nie odpowiedział również w sposób wyraźny, czy wszystkie środki pieniężne, pochodzące ze spłacanych obecnie pożyczek/kredytów zostały już wykorzystane. Dodatkowe wątpliwości dotyczące rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego budzi wysokość wykazanych przez niego wydatków, których suma ("[...]") przekracza znacznie dochód z tytułu emerytur ("[...]" – jako aktualną kwotę netto emerytur skarżącego i jego żony przyjęto kwotę wskazaną w formularzu), szczególnie, że skarżący nie podnosił, aby poza zadłużeniem w bankach, posiadał obecnie również zadłużenie w innych instytucjach z innych tytułów (np. zadłużenie z tytułu opłat mieszkaniowych). Wątpliwości powyższych nie wyjaśnia jednocześnie informacja o przyznaniu skarżącemu w "[...]" zasiłku celowego specjalnego w wysokości "[...]", gdyż nawet po jej uwzględnieniu wysokość wydatków rodziny skarżącego nadal przewyższa wysokość jej dochodu. W świetle powyższego, stwierdzić należy, iż w warunkach niniejszej sprawy, z przyczyn wskazanych wyżej, nie jest możliwe stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżący spełnia przesłankę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Wskazać natomiast należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do stron, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe. W konsekwencji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.