II SA/Ol 384/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie wsparcia finansowego w formie pożyczek postanawia odmówić ustanowienia dla skarżącego adwokata. We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu, skarżący – M. B. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (uznano, że dokonana przez skarżącego obróbka graficzna formularza, która nie pozbawiła go żadnych elementów istotnych, nie wpłynęła negatywnie na jego moc prawną). W uzasadnieniu podniósł, iż poniesienie kosztów postępowania naruszyłoby jego "minimum środków posiadanych, niezbędnych, koniecznych do (...) utrzymania." Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący prowadzi sam gospodarstwo domowe. W rubryce nr 7.1. wykazał dom o pow. ok. "[...]" i działkę o pow. "[...]" ("współwłasność w ½ zajęte przez komornika"). Skarżący nie wykazał natomiast jakichkolwiek zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych i dochodów. Do wniosku załączył kopie dokumentów dotyczących prowadzonych przez niego spraw, w tym zarządzenie sądowe o wyznaczeniu dla niego pełnomocnika z urzędu, oraz kopię decyzji z dnia "[...]" w przedmiocie przyznania mu zasiłku celowego na zakup żywności. W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącego oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez niego oświadczenia skarżący wezwany został do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji majątkowej (w zakresie odnoszącym się do wykazanych we wniosku domu i działki) oraz finansowej (w zakresie odnoszącym się do prowadzonej przez niego działalności gospodarczej pod firmą "[...]", składników majątku wykorzystywanego do jej prowadzenia oraz wysokości przychodu, kosztów uzyskania przychodu oraz dochodu/straty z tytułu jej prowadzenia; źródła jego utrzymania i ponoszonych przez niego wydatków, a także wyciągów z posiadanych przez niego rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy). W wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie, skarżący przedłożył pismo procesowe, w którym wskazał, iż nieruchomość wykazana we wniosku została sprzedana, a "sprzedaż zaskarżona". Oświadczył, iż prowadzi działalność gospodarczą, lecz "występujący gdzieniegdzie dochód jest dochodem księgowym (...). Sumarycznie jest strata (...)", której pokrycie przewiduje z "uzyskanych kwot z tytułu toczących się postępowań o naprawienie szkody". Wartość towaru to "[...]", w tym "[...]" zajęte przez komornika, a "[...]" zalane (zagrzybione). Skarżący oświadczył: "praktycznie pozostały towar w realnej wartości nie należy do mnie, jest do zapłaty dostawcom." Wskazał też, że "komornik zajmuje bieżąco kilkudziesięciozłotowe kwoty". Do przedmiotowego pisma załączył jednocześnie kopie: wykazu środków trwałych, wydruku zeznania podatkowego za 2012 r. PIT-36 (bez podpisu), obliczeń dochodu za "[...]" oraz jak przyjąć należy zestawienia przychodu i kosztów za okres "[...]" 2013 r. (rok nie w pełni czytelny), a także adresowanego do sądu powszechnego pisma z dnia "[...]", z którego wynika, że "dochodu działalność nie przynosi" zaś przychód za "[...]" wyniósł "[...]". Skarżący oświadczył ponadto, iż utrzymuje się w części z "datków" ośrodka pomocy społecznej, a "w części porównywalnej z kwot przychodu" i dodał, że "uszczuplenie tych kwot opłatą byłoby ze szkodą dla (jego) utrzymania bądź kontrahentów - zapłaty". Wskazał, iż na utrzymanie, "na co składa się w zasadzie tylko koszt wyżywienia", wydaje ok. 20 zł dziennie. Odpowiadając na wezwanie do złożenia wyciągów z rachunków bankowych, wskazał, iż wyciągi są płatne – ok. 120 zł i oświadczył, że nie posiada "żadnych pieniędzy na kontach, konta są bezpłatne, nieopłacane." Do przedmiotowego pisma skarżący załączył ponadto kopie decyzji załączonej do wniosku oraz postanowienia sądowego o zwolnieniu go od opłaty sądowej, a także kopie szeregu pism adresowanych przez niego do sądów powszechnych, prokuratury i burmistrza (bez jego podpisów). Wskazać należy, iż w świetle art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, skarżący zwolniony jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie z mocy ustawy. Tym samym w zakresie rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku pozostaje jedynie kwestia ustanowienia adwokata. Zgodnie z art. 262 ppsa, do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Stosownie też do art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ppsa, ustanowienie adwokata następuje, jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, iż nie jest w stanie ponieść określonych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. W niniejszej sprawie, pomimo wezwania, nie jest możliwe dokonanie w pełni oceny rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego, a to uniemożliwia uwzględnienie jego wniosku o ustanowienie adwokata. Zauważyć należy, iż we wniosku skarżący nie wykazał, że prowadzi działalność gospodarczą, dlatego też w wezwaniu zobowiązano go do przedłożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów źródłowych w tym przedmiocie. W dodatkowym oświadczeniu skarżący podniósł, iż działalność ta nie przynosi dochodu, lecz nie znajduje to potwierdzenia w przedłożonym zestawieniu przychodu i kosztów za okres "[...]" 2013 r. Z zestawienia tego wynika bowiem, że poza jednym miesiącem, przychód przewyższał koszty i wynosi łącznie "[...]". Dla potwierdzenia swojego twierdzenia skarżący załączył wprawdzie obliczenia dochodu za lata "[...]", z których wynika, że w latach tych ponosił stratę (przy przychodzie "[...]"), lecz stwierdzić należy, iż strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie w każdej sytuacji może być uznana za podstawę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Wykazanie w danym okresie podatkowym straty nie musi oznaczać bowiem utraty płynności finansowej prowadzonej działalności. O możliwościach płatniczych skarżącego świadczy natomiast fakt, że pomimo strat w dalszym ciągu kontynuuje działalność gospodarczą, która w roku bieżącym przynosi ponadto dochód. Skoro zatem skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą, nawet pomimo trudności finansowych, to stwierdzić należy, iż nie wykazał, że kondycja finansowa jego firmy jest tak zła, że nie pozwala na partycypowanie w kosztach postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Dodatkowo zauważyć należy, iż skarżący pomimo wezwania nie przedłożył wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, a to nie pozwala na zweryfikowanie jego oświadczenia co do braku środków na tych rachunkach. W świetle powyższego, stwierdzić należy, że mimo że skarżący korzysta z pomocy społecznej to okoliczność ta nie może być w warunkach niniejszej sprawy uznana za wystarczającą do ustanowienia dla niego adwokata. Skarżący nie wykazał bowiem, że możliwości zdobycia środków pieniężnych na pokrycie przedmiotowych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla niego utrzymania, nie daje prowadzona przez niego działalność gospodarcza. Twierdzenie o tym, że działalność ta nie przynosi dochodu, nie znajduje bowiem potwierdzenia w przedłożonych dokumentach źródłowych. Wobec wykazanych nieścisłości oraz nieprzedłożenia wszystkich żądanych dokumentów źródłowych, w warunkach niniejszej sprawy nie jest zatem możliwe stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, że rzeczywista sytuacja materialna skarżącego nie pozwala na poniesienie przez niego kosztów postępowania związanych z ustanowieniem adwokata bez uszczerbku koniecznego dla niego utrzymania. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.