II SA/Ol 390/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie przyznania prawa własności działki postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. W piśmie procesowym z dnia "[...]" (data nadania pocztowego) H. P., powołując się na trudną sytuację finansową oraz zły stan zdrowia własnego i męża, wniosła o zwolnienie od wpisu od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]". Do przedmiotowego pisma skarżąca załączyła odcinki pocztowe renty własnej i męża. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, skarżąca przedłożyła wniosek z dnia "[...]", uzupełniony następnie w zakresie braków formalnych. Rozszerzając zakres pierwotnego wniosku, skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniosła, iż sytuacja finansowa jej rodziny jest krytyczna. Wskazała, że zarówno ona, jak i jej mąż są osobami chorymi. Z uwagi na posiadane długi, komornik dokonuje z ich rent potrąceń. Po uiszczeniu opłat mieszkaniowych (światło, gaz) i kupnie leków, rodzinie brakuje pieniędzy na utrzymanie. Skarżąca dodała jednocześnie, iż wspólnie z nią i mężem mieszka córka, która pozostaje na własnym utrzymaniu. Jest osobą młodą i potrzebuje pieniędzy na odzież, leki i dojazdy do lekarzy, pod których stałą opieką pozostaje. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że do majątku skarżącej należy mieszkalnie (po byłej "[...]") o powierzchni "[...]" oraz działka siedliskowa o powierzchni "[...]". Skarżąca nie posiada oszczędności i przedmiotów wartościowych, tylko stary telewizor i meble. Źródłami dochodu 3-osobowej rodziny są renty i dodatki pielęgnacyjne. Ich łączna wysokość wynosi "[...]", co jak wynika z przedłożonych odcinków pocztowych renty skarżącej i jej męża stanowi kwotę netto. Pismem z dnia "[...]", skarżąca wezwana została do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych i pouczona, że ich nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści wskazanych przepisów wynika, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać Sąd, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w całości lub w części. Składając wniosek o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym przekonująco go uzasadnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 powołanej ustawy), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. W niniejszej sprawie, celem uzupełniającego postępowania wyjaśniającego było uzupełnienie informacji na temat sytuacji majątkowej skarżącej (w zakresie dotyczącym budynku po byłej "[...]", działki siedliskowej oraz dzierżawionej dotychczas działki nr "[...]"). Na ocenę sytuacji materialnej strony ma wpływ bowiem nie tylko wysokość osiąganego przez nią dochodu, lecz również będący w jej posiadaniu majątek i sposób jego wykorzystywania. W celu ustalenia jak kształtują się obecnie możliwości płatnicze skarżącej i członków jej rodziny, wezwano ją natomiast do złożenia oświadczenia wskazującego wysokość i przeznaczenie ponoszonych wydatków oraz do przedłożenia wyciągów z posiadanych przez skarżącą i członków jej rodziny, rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. Pomimo zawartego w wezwaniu z dnia "[...]" pouczenia o skutkach niezastosowania się do niego, skarżąca w wyznaczonym terminie nie przedłożyła ani żadnych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych ani żadnego pisma wyjaśniającego przyczyny braku ich złożenia. Wobec braku złożenia żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, a tym samym braku przekazania wyczerpujących informacji na temat sytuacji materialnej skarżącej i jej rodziny, nie jest natomiast możliwe jednoznaczne stwierdzenie, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, iż postanowieniem z dnia "[...]", sygn. akt "[...]", Referendarz sądowy, po rozpoznaniu wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych, zwolnił ją od wpisu od skargi w kwocie "[...]" oraz odmówił zwolnienia od kosztów sądowych w pozostałym zakresie. Jak wynika z uzasadnienia tego postanowienia, skarżąca i jej rodzina znajdowała się wówczas w gorszej niż obecnie sytuacji finansowej – córka spłacała bowiem wtedy kredyty, zaciągnięte z powodu problemów finansowych rodziny. Dochód 3-osobowej rodziny, po potrąceniu przez bank z dochodu córki rat kredytów w kwocie ok. "[...]", wynosił ok. "[...]". Obecnie, skarżąca nie wskazała, aby dochód rodziny w kwocie "[...]" ulegał pomniejszeniu z tytułu spłaty jakichkolwiek długów. Pomimo wezwania, nie przedłożyła oświadczenia wskazującego wysokość i przeznaczenie ponoszonych obecnie wydatków. Nie dysponując wiedzą w tym zakresie, nie można natomiast stwierdzić, że skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, tym bardziej, że z porównania sytuacji finansowej rodziny skarżącej w "[...]" i obecnie wynika, iż uległa ona poprawie (brak obciążeń kredytowych). Mając natomiast na uwadze to, że rodzice i dzieci powinni wspierać się wzajemnie i pomagać w trudnych sytuacjach życiowych, stwierdzić należy, iż skarżąca dzięki pomocy córki, która dotychczas pomagała rodzicom przezwyciężać trudności finansowe, może zdobyć środki na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, tym bardziej, że na obecnym etapie postępowania ograniczają się one do wpisu od skargi w kwocie 200 zł, "[...]". W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.