II SA/Ol 391/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zawodowego pełnomocnika w sprawie ze skargi L. W. i M. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektowa Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie zaniechania dalszych robót budowlanych postanawia odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2010 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę L. W. i M. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektowa Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", Nr "[...]". W dniu 23 lipca 2010 r. do tegoż Sądu wpłynęła, sporządzona przez adwokata, skarga kasacyjna na wskazane wyżej postanowienie, w której zawarty został wniosek o przyznanie skarżącym prawa pomocy, obejmującego zwolnienie od opłat sądowych i wydatków. Do skargi kasacyjnej załączone zostały jednocześnie wnioski skarżących o przyznanie prawa pomocy, złożone na urzędowych formularzach. We wniosku z dnia 21 lipca 2010 r., M. W., podkreślając w rubryce nr 4 pozycję "zwolnienie od kosztów sądowych", powołał się w jego uzasadnieniu na trudną sytuację materialną, w której znaleźli się oboje skarżący w związku z bezskutecznym dochodzeniem swych praw od "[...]". Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca prowadzi 1-osobowe gospodarstwo domowe. W rubryce nr 7.1. w pozycji "inne nieruchomości" wykazał działkę nr "[...]", "[...]", (1/2 udziału). Nie wykazał jakichkolwiek zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych. W rubryce nr 10 w pozycji "dochód miesięczny brutto" wpisał kwotę "[...]", wskazując w pozycji "z jakiego tytułu" – praca. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 30 lipca 2010 r. do uzupełnienia braku formalnego wniosku oraz do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, wnioskodawca przedłożył uzupełniony formularz wniosku, w którym wypełniając pozostałe pozycje rubryki nr 7.1., wskazał, iż nie posiada domu, mieszkania oraz nieruchomości rolnej. Wnioskodawca dokonał jednocześnie zmian w rubryce nr 4, w oparciu o które przyjąć należy, iż zakresem jego żądania objęte jest zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zawodowego pełnomocnika – radcy prawnego, adwokata lub doradcy podatkowego. Następnie, wnioskodawca przedłożył pismo procesowe z dnia 14 sierpnia 2010 r., w którym wyjaśnił, iż zajmowany przez niego lokal mieszkalny nie stanowi jego własności (do przedmiotowego pisma załączył kopię potwierdzającego ten fakt aktu notarialnego z dnia "[...]") – jest lokalem wynajmowanym; na wykazanej w formularzu działce o powierzchni "[...]", przeznaczonej pod zabudowę mieszkalną i tereny zielone, podjęta została budowa domu jednorodzinnego – stan zamknięty pod wykończenie, obecnie wstrzymano jednak wszelkie prace w związku z brakiem środków pieniężnych i postępowaniami odszkodowawczymi; inwestycja budowlana finansowana była z oszczędności, dotacji "[...]" i darowizny na rzecz syna, z lat ubiegłych, obecnie przynosi straty. W odpowiedzi na wezwanie do wskazania wysokości i przeznaczenia wydatków ponoszonych przez wnioskodawcę, wnioskodawca oświadczył, iż "wydatki związane z utrzymaniem się wynoszą ok. "[...]"". Odpowiadając na wezwanie do przedłożenia zaświadczenia pracodawcy o wysokości wynagrodzenia netto/brutto z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz oświadczenia, wskazującego, czy w 2010 r. uzyskiwał lub uzyskuje jakiekolwiek dochody o charakterze okresowym z jakichkolwiek innych źródeł niż wynagrodzenie za pracę, wnioskodawca oświadczył, iż nie osiąga żadnego dochodu z działalności gospodarczej i aby zmniejszyć wydatki działalność ta została zawieszona, wskazał ponadto, iż "nie ma dochodu podstawowego i nie ma w ciągu 3 miesięcy ostatnich dochodu okresowego czy dodatkowego". Do pisma procesowego, wnioskodawca załączył kopię zaświadczenia o dokonaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej z dniem "[...]" oraz potwierdzenie przyjęcia w dniu "[...]" wniosku w sprawie wpisu informacji o zawieszeniu działalności gospodarczej, a także kopię adresowanego do niego pisma z dnia "[...]", zatytułowanego rozwiązanie umowy. Wnioskodawca oświadczył ponadto, iż nie posiada odpisu zeznania podatkowego za "[...]", wskazał jednocześnie, iż w "[...]" nie osiągnął dochodu, od którego należny był podatek dochodowy. Odpowiadając na wezwanie do wskazania, skąd pochodziły środki pieniężne na opłacenie w niniejszej sprawie wpisu od skargi w kwocie 500 zł oraz wynagrodzenia adwokata ustanowionego dla sporządzenia skargi kasacyjnej, a ponadto ustanowionego w sprawie o sygn. akt "[...]" oraz, czy jest możliwe pokrycie kosztów postępowania w niniejszej sprawie z przedmiotowego źródła, wnioskodawca wyjaśnił, iż środki pieniężne na opłacenie wpisu od skargi pochodziły od syna, który jest drugim skarżącym. Osoba, która pomagała mu finansowo nie jest natomiast w stanie udzielić mu dalszej pomocy. W piśmie procesowym z dnia 14 sierpnia 2010 r., złożonym przez wnioskodawcę jako pełnomocnika drugiego skarżącego, wskazał on ponadto, iż wskazany adwokat nie uzyskał wynagrodzenia, gdyż jest osobą współpracującą z wnioskodawcą od wielu lat i "po kosztach pełnomocnictwa adwokackiego podjęła czynności pomocy potrzebującym". W odpowiedzi na wezwanie do złożenia wyciągów z rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy, wnioskodawca do pisma procesowego, złożonego we własnej sprawie, załączył wyciąg z rachunku bankowego w Banku "[...]" za okres od "[...]"-05-2010 do "[...]"-08-2010, zgodnie z którym saldo końcowe na rachunku o Nr A wynosi "[...]" oraz wyciąg z rachunku karty w Banku "[...]" za okres od "[...]"-05-2010 do "[...]"-06-2010, zgodnie z którym saldo końcowe na rachunku o Nr B wynosi "[...]". Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zawodowego pełnomocnika – adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle art. 245 § 3 ppsa, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie zawodowego pełnomocnika. Wskazać jednocześnie należy, iż w warunkach niniejszej sprawy, z uwagi na jej przedmiot, ustanowiony może być jedynie adwokat lub radca prawny. Zauważyć należy, iż z treści przytoczonych wyżej przepisów ppsa wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać Sąd, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek, czy też tylko niektórych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się, w ocenie Sądu, niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. W niniejszej sprawie, ocena rzeczywistej sytuacji materialnej wnioskodawcy nie jest możliwa, gdyż wnioskodawca nie zastosował się w pełni do wezwania z dnia 30 lipca 2010 r. Zauważyć należy, iż w rubryce nr 10 formularza wniosku z dnia 21 lipca 2010 r. w pozycji "dochód miesięczny brutto" wnioskodawca wpisał kwotę "[...]", wskazując w pozycji "z jakiego tytułu" – praca. W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia zaświadczenia pracodawcy o wysokości wynagrodzenia netto/brutto z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz oświadczenia, wskazującego, czy w 2010 r. uzyskiwał lub uzyskuje jakiekolwiek dochody o charakterze okresowym z jakichkolwiek innych źródeł niż wynagrodzenie za pracę, wnioskodawca w piśmie procesowym z dnia 14 sierpnia 2010 r. oświadczył, iż nie osiąga żadnego dochodu z działalności gospodarczej i aby zmniejszyć wydatki działalność ta została zawieszona, wskazał ponadto, iż "nie ma dochodu podstawowego i nie ma w ciągu 3 miesięcy ostatnich dochodu okresowego czy dodatkowego". Wnioskodawca załączył jednocześnie kopię zaświadczenia o dokonaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej z dniem "[...]" oraz potwierdzenie przyjęcia w dniu "[...]" wniosku w sprawie wpisu informacji o zawieszeniu działalności gospodarczej. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż w oparciu o złożone przez wnioskodawcę oświadczenia nie można ustalić w sposób jednoznaczny wysokości jego obecnego źródła utrzymania. Z oświadczenia złożonego w piśmie procesowym z dnia 14 sierpnia 2010 r. wynika wyraźnie, iż wydatki wnioskodawcy związane z jego utrzymaniem wynoszą ok. "[...]". Z udzielonej odpowiedzi nie wynika jednak wyraźnie, z jakiego źródła pochodzą środki pieniężne (i w jakiej wysokości), które przeznacza on na pokrycie przedmiotowych wydatków. Z udzielonej odpowiedzi wynika bowiem, iż wnioskodawca zawiesił działalność gospodarczą przed złożeniem formularza wniosku z dnia 21 lipca 2010 r., w którym wykazał stały miesięczny dochód w wysokości "[...]" brutto. Trudno zatem przyjąć, iż dochód wykazany w formularzu był dochodem z działalności gospodarczej, skoro ta została wcześniej zawieszona. Wnioskodawca wskazał jednocześnie, iż źródłem tego dochodu jest praca, lecz mimo wezwania nie przedłożył zaświadczenia pracodawcy o wysokości wynagrodzenia netto/brutto z okresu ostatnich trzech miesięcy, czy też innego dokumentu potwierdzającego wysokość przedmiotowego dochodu lub oświadczenia, wyjaśniającego w sposób jednoznaczny kwestię obecnego źródła utrzymania. Wnioskodawca, mimo wezwania, nie przedłożył ponadto wyciągów z wszystkich posiadanych przez niego rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. Przedłożył wprawdzie wyciąg z rachunku bankowego w Banku "[...]" Nr A za okres od "[...]"-05-2010 do "[...]"-08-2010, ale wyciąg z rachunku karty w Banku "[...]" Nr B już tylko za okres od "[...]"-05-2010 do "[...]"-06-2010. Nie przedłożył jednocześnie wyciągu z rachunku bankowego w Banku "[...]" Nr C, który wskazany został przez niego jako jego własny w piśmie z dnia "[...]", znajdującym się w aktach administracyjnych niniejszej sprawy (k. 37). Powyższe nie pozwala przyjąć natomiast w sposób niebudzący wątpliwości, że wnioskodawca nie posiada zgromadzonych na przedmiotowym rachunku bankowym środków pieniężnych, które umożliwiają sfinansowanie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż w warunkach niniejszej sprawy nie można ustalić w sposób jednoznaczny wysokości środków pieniężnych, jakimi dysponuje wnioskodawca, a w konsekwencji także tego, czy spełnia on przesłankę, uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Brak dokładnych informacji na ten temat uniemożliwia bowiem ocenę jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Nieujawnienie przez skarżącego sytuacji finansowej w pełnym zakresie uniemożliwia tym samym podjęcie korzystnego dla niego rozstrzygnięcia. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe. W świetle powyższego, wobec braku wykazania przez wnioskodawcę istnienia podstawy, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.