II SA/Ol 391/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku l. W. o zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zawodowego pełnomocnika w sprawie ze skargi L. W. i M. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektowa Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie zaniechania dalszych robót budowlanych postanawia odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2010 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę L. W. i M. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektowa Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" , Nr "[...]". W dniu 23 lipca 2010 r. do tegoż Sądu wpłynęła, sporządzona przez adwokata, skarga kasacyjna na wskazane wyżej postanowienie, w której zawarty został wniosek o przyznanie skarżącym prawa pomocy, obejmującego zwolnienie od opłat sądowych i wydatków. Do skargi kasacyjnej załączone zostały jednocześnie wnioski skarżących o przyznanie prawa pomocy, złożone na urzędowych formularzach. We wniosku z dnia 17 lipca 2010 r., L. W., nie wypełniając rubryki nr 4, w uzasadnieniu wskazał, iż jest studentem i "dla utrzymania się przy życiu" podejmuje się wykonywania prac tymczasowych. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca prowadzi 1-osobowe gospodarstwo domowe. W rubryce nr 7.1. w pozycji "inne nieruchomości" wykazał działkę nr "[...]", "[...]", (1/2 udziału). Nie wykazał jakichkolwiek przedmiotów wartościowych. W rubryce nr 10 w pozycji "dochód miesięczny brutto" wskazał "[...]" z tytułu wynagrodzenia za pracę. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 30 lipca 2010 r. do uzupełnienia braków formalnych wniosku oraz do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, pełnomocnik wnioskodawcy (będący jednocześnie drugim skarżącym i ojcem wnioskodawcy) przedłożył uzupełniony formularz wniosku, z którego wynika, iż wnioskodawca nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej oraz jakichkolwiek zasobów pieniężnych. W uzupełnionym wniosku, dokonano jednocześnie wpisów w rubryce nr 4, w oparciu o które przyjąć należy, iż zakresem żądania wnioskodawcy objęte jest zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zawodowego pełnomocnika – radcy prawnego, adwokata lub doradcy podatkowego. Następnie, pełnomocnik wnioskodawcy przedłożył pismo procesowe z dnia 14 sierpnia 2010 r., w którym wyjaśnił, iż wnioskodawca przebywa w "[...]" od "[...]", jest studentem, a dodatkowo pracuje. Jest osobą niepełnosprawną, a pomocy "na przeżycie" udziela mu matka. Dochód jaki uzyskuje z tytułu pracy wynosi "[...]" netto, na dowód czego pełnomocnik wnioskodawcy załączył do przedmiotowego pisma kopię, jak oświadczył, "zaświadczenia z zatrudnienia" wraz z pokwitowaniem odbioru fax-u. Wskazał, iż wydatki na utrzymanie się wnioskodawcy przy życiu i transport wynoszą ok. "[...]", resztę potrzebnych środków otrzymuje w ramach udzielanej pomocy od rodziny. Wyjaśnił, iż na wykazanej w formularzu działce o powierzchni "[...]", przeznaczonej pod zabudowę mieszkalną i tereny zielone, podjęta została w "[...]" budowa domu jednorodzinnego. Budowa pochłonęła wszystkie oszczędności i darowizny od dziadków, odszkodowanie "[...]" i pożyczki. Obecnie wstrzymano budowę ze względu na brak środków pieniężnych i proces odszkodowawczy. Odpowiadając na wezwanie do wskazania, skąd pochodziły środki pieniężne na opłacenie w niniejszej sprawie wpisu od skargi w kwocie 500 zł oraz wynagrodzenia adwokata ustanowionego dla sporządzenia skargi kasacyjnej, a ponadto ustanowionego w sprawie o sygn. akt "[...]" oraz, czy jest możliwe pokrycie kosztów postępowania w niniejszej sprawie z przedmiotowego źródła, pełnomocnik wnioskodawcy wyjaśnił, iż środki pieniężne na opłacenie wpisu od skargi pochodziły z pożyczki, jaką wnioskodawca zaciągał u matki i której jeszcze nie spłacił, wskazany adwokat nie uzyskał natomiast wynagrodzenia, gdyż jest osobą współpracującą z ojcem wnioskodawcy od wielu lat i "po kosztach pełnomocnictwa adwokackiego podjęła czynności pomocy potrzebującym". W odpowiedzi na wezwanie do złożenia wyciągów z rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy, pełnomocnik wnioskodawcy załączył do przedmiotowego pisma procesowego wyciągi z rachunku bankowego w Banku "[...]" za okres od "[...]"-05-2010 do "[...]"-08-2010, zgodnie z którym saldo końcowe na rachunku o Nr "[...]" wynosi "[...]". Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zawodowego pełnomocnika – adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle art. 245 § 3 ppsa, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie zawodowego pełnomocnika. Wskazać jednocześnie należy, iż w warunkach niniejszej sprawy, z uwagi na jej przedmiot, ustanowiony może być jedynie adwokat lub radca prawny. Zauważyć należy, iż z treści przytoczonych wyżej przepisów ppsa wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać Sąd, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek, czy też pełnych, kosztów postępowania. Prawo pomocy, zwane potocznie prawem ubogich, stanowi bowiem instytucję wyjątkową i z tego też powodu powinno być przyznawane tylko w sytuacji, gdy strona wiarygodnie wykaże, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Nie bez znaczenia dla rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy pozostaje również sytuacja materialna członków najbliższej rodziny strony. Dzięki ich pomocy strona może przezwyciężyć własne trudności finansowe. Rodzice i dzieci powinni wspierać się bowiem wzajemnie i pomagać w trudnych sytuacjach życiowych. W niniejszej sprawie, jak wynika z przedłożonego wniosku z dnia 17 lipca 2010 r. oraz pisma procesowego z dnia 14 sierpnia 2010 r., wnioskodawca utrzymuje się generalnie ze środków pieniężnych, jakie zarabia, pracując w "[...]". Dodatkowej pomocy udziela mu rodzina, w tym matka. "[...]", na działce, której jest współwłaścicielem podjął się wraz z ojcem (swoim pełnomocnikiem w niniejszej sprawie) budowy budynku jednorodzinnego z przychodnią lekarską. Inwestycja budowlana finansowana była z różnych źródeł, w tym z oszczędności, darowizny od dziadków, odszkodowania oraz pożyczek. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że skoro wnioskodawca był w stanie finansować wskazaną wyżej inwestycję budowlaną to przyjąć należy, iż jest również w stanie zdobyć środki pieniężne na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym, którego koszty są nieporównywalnie niższe od kosztów związanych z przeprowadzeniem i ukończeniem przedmiotowej inwestycji. Zauważyć należy, iż z pisma procesowego z dnia 14 sierpnia 2010 r. wynika, iż wnioskodawca w razie potrzeby uzyskuje pomoc od członków rodziny, w tym w szczególności od matki. Mając to na uwadze przyjąć zatem należy, iż również w obecnej sytuacji będzie on w stanie dzięki pomocy rodziny zdobyć środki pieniężne na sfinansowanie kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania ograniczają się w istocie do wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł. Wnioskodawca nie jest wprawdzie reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, lecz wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna sporządzona została zgodnie z wymogiem ustawowym przez adwokata. Jak przyjąć też należy, mając na uwadze odpowiedź pełnomocnika wnioskodawcy na wezwanie do wskazania, skąd pochodziły środki finansowe na opłacenie wynagrodzenia tego adwokata w sprawie niniejszej oraz w sprawie o sygn. akt "[...]", w razie potrzeby wnioskodawca może liczyć na jego dalszą bezinteresowną pomoc. W konsekwencji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.