II SA/Ol 391/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.L. o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A.L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie świadczenia w postaci składki na ubezpieczenie społeczne postanawia odmówić ustanowienia adwokata. A.L. - skarżący decyzję odmawiającą przyznania mu świadczenia w postaci składki na ubezpieczenie społeczne - złożył wniosek o ustanowienie dla niego adwokata. W uzasadnieniu stwierdził, iż "nie posiada majątku - zarówno ruchomego i nieruchomego itp." Według oświadczenia, skarżący nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym, nie ma majątku, a jego dochodem jest świadczenie pielęgnacyjne (520 zł). Nadmienił, iż sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym bratem oraz niepełnosprawną matką. Wskazał na "zobowiązanie alimentacyjne - 250 zł./mies." (w protokole wywiadu środowiskowego z 21 grudnia 2010 r. stwierdzono, iż alimenty w tej kwocie świadczy on na rzecz syna - k. 53 akt administracyjnych; według zaświadczenia wystawionego przez zakład karny w dniu 17 grudnia 2010 r., "w/w jest zobowiązany do płacenia alimentów na podstawie zajęcia komorniczego (...) (zadłużenie w wys. 22 433,16 zł, rata miesięczna w wys. 227,70 zł)" - k. 46 akt administracyjnych). Skarżącego zobowiązano do przedłożenia 1) oświadczenia wyjaśniającego, czy zamieszkuje pod innym adresem niż osoby, nad którymi sprawuje opiekę, a jeśli nie, to w czym przejawia się prowadzenie przez niego odrębnego od nich gospodarstwa domowego; 2) kopii decyzji o przyznaniu pobieranego świadczenia pielęgnacyjnego; 3) wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy, bądź oświadczenia o nieposiadaniu w owym czasie takowych rachunków; 4) kopii dowodów uiszczenia należności mieszkaniowych oraz zobowiązania alimentacyjnego - za czerwiec 2011 r. (o ile nie zostały uregulowane za pośrednictwem rachunku bankowego); 5) oświadczenia wyszczególniającego wszystkie pozostałe wydatki wraz z ich przybliżoną miesięczną wysokością. W odpowiedzi na wezwanie A.L. oświadczył, iż: – zamieszkuje w "[...]", "prowadz(i) jednoosobowe gospodarstwo domowe - sam zakupuj(e) żywność i inne niezbędne m(u) produkty - nie korzysta(-) z funduszy osób niepełnosprawnych, którymi się opiekuje" (k. 17); – "nie posiada rachunku bankowego na którym ma(-) zgromadzone fundusze" (k. 18); – "nie spłaca zobowiązania alimentacyjnego, gdyż nie stać (go) na jego spłatę"; nie posiada(-) kopii uiszczania należności mieszkaniowych, gdyż opłaty ponosi (jego) matka (...), w której to mieszkaniu przebywa na stałe"; "wykupuje lek na chorobę zwyrodnieniową stawów, w kwocie 70 zł/mies." (k. 19). Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 262 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami; w skrócie "p.p.s.a."), do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (w niniejszej sprawie wynika ono z art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a.) odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Według odpowiedniego zastosowania art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika dla osoby fizycznej następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść związanego z tym kosztu, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu istnienia takiej okoliczności spoczywa zatem na wnioskodawcy. Winien on więc należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które przekonują o zasadności poczynienia na jego rzecz wyjątku od zasady samodzielnego ponoszenia kosztów postępowania sądowego (art. 199 p.p.s.a.). W tym celu, w myśl art. 252 p.p.s.a., żądanie zgłasza się na odpowiednim formularzu, w którego rubryki wpisuje się szczegółowe informacje o stanie rodzinny i majątkowym. Jedynym instrumentem pozwalającym na ich weryfikację jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, istnieje możliwość skierowania do wnioskodawcy wezwania o dostarczenie dodatkowego oświadczenia, czy dokumentów źródłowych. Czynności te podejmowane są po to, aby umożliwić mu należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy, czyli uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności w nim wskazane nie okażą się, zdaniem sądu (referendarza sądowego), wystarczające do uznania przesłanki z art. 246 § 1 p.p.s.a. za uprawdopodobnioną. W konsekwencji, podmiot wezwany do uzupełnienia oświadczenia winien z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. W przeciwnym razie, wobec braku pełnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, uzasadniona staje się odmowa przyznania prawa pomocy. Pogląd ten nie budzi wątpliwości w orzecznictwie. Skarżący, mimo uprzedzenia o negatywnych skutkach niezastosowania się do wezwania, nie przedstawił kopii decyzji przyznającej mu świadczenie pielęgnacyjne, zignorował fakt, iż dostarczenie wyciągu z rachunku bankowego nie było wymagane tylko w razie "zgromadzenia (na nim) funduszy" oraz nie podał przybliżonej miesięcznej wysokości wydatków związanych z prowadzeniem jednoosobowego gospodarstwa domowego (za wyjątkiem ceny leków). Ze względu na szereg prawnych i faktycznych współzależności pomiędzy skarżącym i osobami, których jest "jedynym opiekunem" (k. 16), zachodzą przy tym wątpliwości związane z kwestią odrębności ich gospodarstw domowych. Uznając zatem, iż skarżący nie uczynił zadość ciążącemu na nim obowiązkowi prawnemu wykazania zasadności swego wniosku, orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy.