II SA/Ol 396/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S.K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wykonanych robót budowlanych postanawia: 1. zwolnić skarżącego od wpisu od skargi w kwocie przekraczającej 200 zł; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł S.K. (80 l.) wystąpił z wnioskiem o zwolnienie go od kosztów sądowych (k. 32-33 akt). Wskazał (k. 26 i 34), iż musi pokrywać 50 % kosztów utrzymania domu. W kwietniu br. wydał 415,32 zł na gaz, 85,43 zł na wodę i odprowadzanie ścieków, 74,94 zł na energię elektryczną, na zakup leków wydatkuje zaś 362,48 zł na miesiąc (kopie dokumentów źródłowych: k. 35) Po pokryciu tych kosztów ze swej emerytury, wynoszącej 1020,92 zł (potwierdzenie odbioru: k. 35), pozostaje mu na życie 82,75 zł miesięcznie. Dokłada ze zbiórki i sprzedaży złomu i makulatury. 320,80 zł to uśredniona w skali miesiąca połowa rocznych wydatków na wywóz nieczystości, podatek od nieruchomości, ubezpieczenie, konserwację pieca (kopie dokumentów źródłowych: k. 37-40), odśnieżanie, utrzymanie ogrodu, czyszczenie rynien, konserwację elewacji i naprawę pokrycia dachowego. Jak wynika z oświadczenia zawartego we wniosku, skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną (81 l.). Małżonkowie utrzymują się z emerytur, których łączna wartość brutto wynosi 2291,99 zł. Ich majątkiem jest dom (110 m2) i działka (381 m2). Innych zasobów nie posiadają. W piśmie przewodnim do wniosku (k. 31) skarżący nadmienił, iż wszelkie oszczędności pochłania dom wybudowany w latach 1967-70 z materiałów rozbiórkowych. Dokonano wymiany podłóg, stolarki okiennej, ocieplenia całej elewacji i wymiany pieca. Podniósł, iż ze względu na stan zdrowia (kopie kart informacyjnych leczenia szpitalnego: k. 20-22) wszelkie prace przy domu musi zlecać. Na sprzedaży zebranych surowców wtórnych zarabia 500 zł. Rozpatrując zgłoszony wniosek zważono, co następuje: Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zmianami; dalej w skrócie: "p.p.s.a."), strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W celu zagwarantowania konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, od zasady tej wprowadzony został wyjątek polegający na możliwości przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do unormowania zawartego w art. 245 § 3 i 4 p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych bądź poszczególnych ich składników (opłat sądowych, wydatków) lub ich części jest przyznaniem prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w owym zakresie następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Użycie w tejże normie określenia "gdy wykaże" oznacza, że wnioskodawca ma przekonać sąd, iż znajduje się w określonej w niej sytuacji. Wynika z niej również, iż nie wystarczy wykazanie, iż poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy sytuację materialną rodziny strony, bowiem chodzi o taką sytuację, gdy posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie tych kosztów spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych jej potrzeb. Wzgląd na posiadanie przez skarżącego i jego żonę, co prawda niewielkiego, lecz stałego dochodu a także majątku nieruchomego nie pozwala uznać, że znajduje się on w sytuacji materialnej, która uniemożliwia partycypowanie w kosztach sądowych, co też wyklucza dopuszczalność całkowitego od nich zwolnienia. Zapatrywanie to koresponduje z wypowiedzią samego skarżącego. W uzasadnieniu, złożonego pierwotnie na niewłaściwym formularzu, wniosku o przyznanie prawa pomocy poprosił on mianowicie, aby w przypadku niemożności zwolnienia z "kosztów opłaty", rozłożyć mu zapłatę na raty, po 100 zł miesięcznie (k. 23 verte). W takiej sytuacji - przy braku możliwości rozłożenia na raty opłat, których nieuiszczenie skutkuje nierozpoznaniem środka prawnego (w tym przypadku skargi) (art. 229 p.p.s.a.) - orzekający podjął rozstrzygnięcie, które w jego przekonaniu w sposób odpowiedni uwzględnia fakt, iż wyłożenie pełnej kwoty wpisu od skargi (będącego opłatą wyczerpującą w zasadzie sądowe koszty postępowania pierwszoinstancyjnego) byłoby zbyt dużym obciążeniem dla finansów małżonków. Z podanych przyczyn orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy.