II SA/Ol 399/20

Dnia 1 września 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 września 2020 roku sprawy ze skargi W. O. na decyzję Szefa Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie przyznania świadczenia pieniężnego oddala skargę. W.O. (dalej jako: "strona", "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej jako "organ") z dnia "[...]" r. w przedmiocie przyznania świadczenia pieniężnego. Jak wynika z przedstawionych wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy, decyzją z dnia "[...]"r., Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił skarżącemu przyznania świadczenia pieniężnego ze środków budżetowych znajdujących się w dyspozycji Szefa Urzędu Kombatantów i Osób Represjonowanych. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 11 września 2019 r. (data wpływu do Urzędu), skarżący wystąpił do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, o przyznanie świadczenia pieniężnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 319), zwanej dalej: "ustawą o działaczach opozycji antykomunistycznej". Powołując treść art. 7 ust. 2 ww. ustawy organ wskazał, że warunkiem przyznania świadczenia pieniężnego jest przedłożenie przez osobę uprawnioną zaświadczenia organu emerytalnego lub rentowego o dokonanej rezygnacji z pobierania kombatanckiego, świadczenia w wysokości dodatku kombatanckiego, ryczałtu energetycznego i dodatku kompensacyjnego w okresie pobierania świadczenia pieniężnego. Organ zwrócił się do strony o przedstawienie powyższego zaświadczenia. Zainteresowany nie zgodził się ze stanowiskiem organu, że podstawą potwierdzenia statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych i przyznania uprawnień kombatanckich były wyłączenie te same okoliczności i zdarzenia. Ustalono, że skarżący otrzymał status osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej, ze względu na to, że został pobity przez funkcjonariuszy MO w ramach represji za udział w manifestacji, która miała miejsce 17 grudnia 1970 r. i ta okoliczność była podstawą do potwierdzenia statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych. Skarżący otrzymał również uprawnienia kombatanckie na podstawie ustawy z dnia ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2018 r. poz. 276 z późn. zm.). Przesłanki otrzymania dwóch wymienionych uprawnień są tożsame i były konsekwencją jednego wydarzenia – udziału strony w manifestacji w dniu 17 grudnia 1970 r.. Strona nie przedstawiła wymaganego dokumentu w wyznaczonym terminie, zatem brak jest możliwości podjęcia decyzji zgodnej z jej żądaniem. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżący wskazał, że po ponad rocznej batalii o przyznanie statusu osoby represjonowanej otrzymał decyzję organu z dnia "[...]" rozstrzygającą na jego korzyść. Sprawa trwała tak długo, aż weszła w życie ustawa znosząca oba świadczenia, tzn. od marca 2019 r., a skarżący zrobił ze swej strony wszystko z należytą starannością i powagą. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia "[...]", Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia "[...]"nr "[...]". Organ w uzasadnieniu decyzji wskazał, że pismem z dnia 27 stycznia 2020 r. (data nadania na poczcie), wezwano stronę do nadesłania zaświadczenia z właściwego organu emerytalnego lub rentowego o rezygnacji z pobierania dodatków kombatanckich. Wnioskodawca nie udzielił odpowiedzi na ww. korespondencję. Odnosząc się do zarzutów Strony dotyczących przewlekłości postępowania w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych wskazano, że zgodnie z art. 5 ust. 1 tej ustawy, status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, że osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4. Wskazano, że wniosek skarżącego dotyczący potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych wpłynął do Urzędu w dniu 27 czerwca 2018 r. Do wniosku strona dołączyła m. in.: własnoręcznie sporządzony opis przebiegu wydarzeń z 1970 r. oraz kopię zdjęcia poświadczoną za zgodność z oryginałem przez Oddziałowe Biuro Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów IPN. IPN pismem z dnia 20 sierpnia 2018 r. powiadomił Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, iż w wyniku szczegółowej kwerendy, dotyczącej skarżącego w zasobie Instytutu odnaleziono jedynie zapisy świadczące o tym, że dnia 18 grudnia 1970 r. podczas zajść ulicznych skarżący został zatrzymany i przewieziony do miejscowego aresztu śledczego. W areszcie zatrzymanego sfotografowano i sporządzono krótką notatkę, z której wynika, że nie zastosowano wobec niego aresztu i nie ustalono, czy brał udział w zbiegowisku, i czy w związku z tym popełnił jakiekolwiek przestępstwo. Mając powyższe na uwadze, decyzją z "[...]", Szef Urzędu odmówił potwierdzenia stronie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia "[...]", utrzymał w mocy własną decyzją z dnia "[...]"odmawiającą potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi strony na ww. decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, uchylił zaskarżoną decyzję. Następnie, decyzją Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, doręczoną stronie w dniu "[...]", potwierdzono skarżącemu status osoby represjonowanej z powodów politycznych. Data doręczenia decyzji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o potwierdzeniu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych wyznacza, w ocenie organu, moment, od którego osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu staje się "osoba uprawnioną", o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Dopiero wówczas nabywa wszystkie uprawnienia wskazane w ustawie o działaczach opozycji antykomunistycznej, w tym prawo do skutecznego wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia pieniężnego, a także uprawnienia określone w innych powszechnie obowiązujących przepisach prawa przyznane przez ustawodawcę osobom o potwierdzonym statusie działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Wskazano, że w niniejszej sprawie skarżący stał się osobą uprawnioną w dniu doręczenia decyzji Szefa Urzędu o potwierdzeniu statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych, czyli w dniu 2 września 2019 r. Z tą też datą strona uzyskała prawo do skutecznego wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia pieniężnego i do jego otrzymania. Organ wskazał, że w dniu 10 maja 2019 r. weszła w życie ustawa z dnia 15 marca 2019 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz niektórych innych ustaw. W wyniku ww. nowelizacji, w art. 7, dotychczasową treść oznaczono jako ust. 1 i dodano ust. 2 i 3 w brzmieniu: W przypadku gdy podstawą potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych były wyłącznie okoliczności i zdarzenia będące podstawą uprawnień kombatanckich na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, osobie uprawnionej przysługuje - według jej wyboru - prawo do świadczenia pieniężnego albo prawo do dodatku kombatanckiego, świadczenia w wysokości dodatku kombatanckiego, ryczałtu energetycznego i dodatku kompensacyjnego. Warunkiem przyznania przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych osobom, o których mowa w ust. 1, świadczenia pieniężnego jest przedłożenie przez taką osobę zaświadczenia organu emerytalnego lub rentowego o dokonanej rezygnacji z pobierania dodatku kombatanckiego, świadczenia w wysokości dodatku kombatanckiego, ryczałtu energetycznego i dodatku kompensacyjnego w okresie pobierania świadczenia pieniężnego. Informację o przyznaniu świadczenia pieniężnego Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przekazuje właściwemu organowi emerytalnemu lub rentowemu. Organ podkreślił, że do dnia wydania niniejszej decyzji skarżący nie przedstawił stosownego zaświadczenia organu emerytalnego lub rentowego o dokonanej rezygnacji z pobierania dodatku kombatanckiego, świadczenia w wysokości dodatku kombatanckiego, ryczałtu energetycznego i dodatku kompensacyjnego, zatem organ nie znajduje podstaw do zmiany lub uchylenia własnej decyzji z dnia "[...]". W skardze do tut. Sądu, skarżący opisał przebieg postępowania o uznaniu za działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych i podniósł, że po ponad rocznej batalii o przyznanie statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych otrzymał decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Skarżący podkreślił, że nie jest dla niego zrozumiałe różnicowanie osób, które znajdują się w tej samej sytuacji jak on i uczestniczyły w tych samych wydarzeniach, ale otrzymały decyzję o przyznanie statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych przed 10 maja 2019 r. i otrzymują oba świadczenia. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zaś, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Oceniając, w świetle powołanych wyżej kryteriów zaskarżaną decyzję, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ stanowisko organu jest prawidłowe i zgodne z przepisami prawa. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej, prawo do świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej przysługuje działaczowi opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych o potwierdzonym statusie działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, zwanym dalej "osobą uprawnioną". W myśl zaś art. 7 ust. 2 i 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej - w brzmieniu obowiązującym od dnia 10 maja 2019 r. - w przypadku gdy podstawą potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych były wyłącznie okoliczności i zdarzenia będące podstawą uprawnień kombatanckich na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, osobie uprawnionej przysługuje - według jej wyboru - prawo do świadczenia pieniężnego albo prawo do dodatku kombatanckiego, świadczenia w wysokości dodatku kombatanckiego, ryczałtu energetycznego i dodatku kompensacyjnego (ust. 2). Warunkiem przyznania przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych osobom, o których mowa w ust. 1, świadczenia pieniężnego jest przedłożenie przez taką osobę zaświadczenia organu emerytalnego lub rentowego o dokonanej rezygnacji z pobierania dodatku kombatanckiego, świadczenia w wysokości dodatku kombatanckiego, ryczałtu energetycznego i dodatku kompensacyjnego w okresie pobierania świadczenia pieniężnego (ust. 3). Z art. 8 ustawy wynika zaś, że świadczenie pieniężne i pomoc pieniężną przyznaje, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na wniosek osoby uprawnionej. Wskazać również należy, że tryb uzyskiwania statusu osoby uprawnionej reguluje art. 5 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej, zgodnie z którym status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4 (ust. 1). Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza się na wniosek działacza opozycji antykomunistycznej, osoby represjonowanej z powodów politycznych, wdowy lub wdowca po działaczu opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych lub innego członka rodziny zmarłego działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych (ust. 2). Z zestawienia treści przepisów ustawy o działaczach opozycji oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych wynika, że prawodawca rozróżnił odrębne tryby postępowań, dotyczących: - potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych (art. 5 ust. 1), - przyznania osobie o potwierdzonym statusie działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych prawa do świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej (art. 7 i 8). Każde z wymienionych wyżej postępowań inicjowane jest w drodze oddzielnego wniosku, o jakim stanowi odpowiednio art. 5 ust. 2 ustawy - w odniesieniu do statusu osoby uprawnionej, jak i art. 8 ustawy - w odniesieniu do wniosku o przyznanie świadczenia pieniężnego. W świetle obowiązujących przepisów nie ulega zatem wątpliwości, że przyznanie świadczenia pieniężnego możliwe jest dopiero po uzyskaniu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, a następnie złożeniu kolejnego wniosku, dotyczącego przyznania przedmiotowego świadczenia (art. 7 w zw. z art. 8 ustawy). W niniejszej sprawie, skarżący stał się osobą uprawnioną w dniu doręczenia decyzji Szefa Urzędu o potwierdzeniu statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych, czyli w dniu 2 września 2019 roku. Z tą też datą uzyskał prawo do skutecznego wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia pieniężnego i do jego otrzymania. Zgodnie z art. 110 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256) - organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia. Z powyższego przepisu wynika, iż decyzja wywołuje skutki prawne od chwili jej doręczenia (względnie ogłoszenia) i dopiero od tej chwili organ, który decyzję wydał, jest nią związany. Podkreślić należy, że data doręczenia decyzji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o potwierdzeniu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych wyznacza moment, od którego osoba ubiegająca się potwierdzenie statusu staje się osobą uprawnioną, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. W związku z powyższym, dopiero wówczas nabywa wszystkie uprawnienia wskazane w ustawie o działaczach opozycji antykomunistycznej, w tym prawo do skutecznego wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia pieniężnego, a także uprawnienia określone w innych powszechnie obowiązujących przepisach prawa przyznane przez ustawodawcę osobom o potwierdzonym statusie działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Wskazać należy, że świadczenie pieniężne przyznawane jest na wniosek osoby uprawnionej wtedy, kiedy zostaną spełnione dwa wymogi: posiadanie potwierdzonego przez uprawniony organ statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej oraz złożenie wniosku przez osobę uprawnioną do organu legitymowanego do wydawania decyzji w tym zakresie. Warunkiem przyznania przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych osobom, o których mowa w ust. 1, świadczenia pieniężnego jest przedłożenie przez taką osobę zaświadczenia organu emerytalnego lub rentowego o dokonanej rezygnacji z pobierania dodatku kombatanckiego, świadczenia w wysokości dodatku kombatanckiego, ryczałtu energetycznego i dodatku kompensacyjnego w okresie pobierania świadczenia pieniężnego – art. 7 ust. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Informację o przyznaniu świadczenia pieniężnego Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przekazuje właściwemu organowi emerytalnemu lub rentowemu". O konieczności przedłożenia zaświadczenia organu emerytalnego lub rentowego skarżący został poinformowany pismem z dnia 3 października 2019 r. W niniejszej sprawie skarżący posiada uprawnienia kombatanckie przyznane na podstawie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz status osoby represjonowanej potwierdzony na podstawie ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Jak ustalił organ, podstawą do przyznania stronie statusu oraz uprawnień były wyłącznie te same wydarzenia, tj. doznanie represji z tytułu udziału w manifestacji 17 grudnia 1970 r. W związku z treścią art. 7 ust. 2 i 3 organ zwrócił się do skarżącego o przedstawienie stosownego zaświadczenia organu emerytalnego lub rentowego o dokonanej rezygnacji z pobierania dodatku kombatanckiego, świadczenia w wysokości dodatku kombatanckiego, ryczałtu energetycznego i dodatku kompensacyjnego. Skarżący nie przedstawił wymienionego zaświadczenia. W związku z powyższym, zdaniem Sądu, organ zobligowany był do odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnemu. Odnosząc się do kwestii wejścia w życie w dniu 10 maja 2019 r. ustawy z dnia 15 marca 2019 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz niektórych innych ustaw i w związku z tym nowelizacją art. 7 ustawą o działaczach opozycji antykomunistycznej podkreślić należy, że sprawa skarżącego może zostać rozstrzygnięta w oparciu o jej brzmienie od tej właśnie daty. Decydującym momentem jest bowiem data doręczenia skarżącemu decyzji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o potwierdzeniu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych – 2 września 2019 r. To ta data wyznacza moment, od którego skarżący mógł skutecznie wystąpić z wnioskiem o przyznanie świadczenia pieniężnego. W momencie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pieniężnego obowiązywała, jak wskazano wyżej, znowelizowana treść art. 7 ustawą o działaczach opozycji antykomunistycznej, który wyznacza warunki, jakie ma spełnić wnioskodawca, aby otrzymać świadczenie pieniężne tj. przedstawić stosowne zaświadczenie organu emerytalnego lub rentowego o dokonanej rezygnacji z pobierania dodatku kombatanckiego, świadczenia w wysokości dodatku kombatanckiego, ryczałtu energetycznego i dodatku kompensacyjnego. Skarżący nie przedstawił wymienionego zaświadczenia i w związku tym otrzymał decyzję odmowną o przyznaniu świadczenia pieniężnego na podstawie ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Fakt, że skarżący ubiegał się o przyznanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej już od 2018 r. nie może mieć w sprawie znaczenia, biorąc pod uwagę treść wyżej powołanych przepisów prawa. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.