II SA/Ol 401/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędziowie Protokolant Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Asesor WSA Beata Jezielska (spr.) Asesor WSA Katarzyna Matczak Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2006 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego - oddala skargę. WSA/wyr.1 - sentencja wyroku Decyzją z dnia "[...]" Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Burmistrza odmówiła przyznania D. P. świadczenia pielęgnacyjnego w tytułu opieki nad dzieckiem – E. P. W uzasadnieniu wskazano, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki przebywa w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Wskazano, iż córka wnioskodawczyni przebywa w Ośrodku Szkolno-Wychowawczym "[...]" od poniedziałku do piątku i mieszka w internacie przez te dni. Zgodnie ze statutem Ośrodka zapewnia on całodobową opiekę w okresie nauki szkolnej, przez pięć dni w tygodniu. W związku z tym odmówiono wnioskowanego świadczenia. Od decyzji tej odwołała się D. P. Podała, iż jej córka jest uczennicą Szkoły Podstawowej przy Ośrodku Szkolno-Wychowawczym "[...]". Ze względu na dużą odległość od domu przebywa w internacie. Jest odwożona do szkoły w każdy poniedziałek o godzinie 9.00 i odbierana w piątek o 11.30. Wskazała, iż Ośrodek zajmuje się nauką, zaś rehabilitacją i leczeniem dzieci (syn odwołującej się także jest niepełnosprawny) zajmuje się strona. Podniosła, iż ze względu na proces leczniczy dzieci często nie uczestniczą w zajęciach szkolnych, a obowiązek ich leczenia i dowożenia do szkoły wymaga od niej stałej dyspozycyjności, co wyklucza pracę zawodową. Odwołująca się wniosła o ponowne rozpatrzenie jej sprawy z uwzględnieniem jej sytuacji życiowej, a nie tylko przepisów prawa. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podano, iż córka odwołującej się – E. P. jest uczennicą "[...]" Szkoły Podstawowej przy Ośrodku Szkolna-Wychowawczym "[...]", w którym przebywa od poniedziałku do piątku. Placówka ta jest w stanie zapewnić warunki do wychowania i nauki, a także realizacji celów rewalidacyjnych. Wychowankowie mają zapewnioną całodobową opiekę w okresie nauki szkolnej, a także istnieje możliwość zapewnienia takiej opieki w okresie wolnym od nauki. Wskazano, iż zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednakże w przypadku umieszczenia dziecka w placówce zapewniającej opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu ciężar opieki na dzieckiem w zakresie rehabilitacji, kształcenia i rewalidacji przejmuje ta placówka, przez co nie ma konieczności rezygnacji, bądź niepodejmowania przez opiekuna dziecka zatrudnienia. Skoro zatem córka strony została umieszczona w Ośrodku mającym na celu kształcenie, rehabilitację oraz rewalidację osób niepełnosprawnych czynnym przez całą dobę we wszystkie dni tygodnia, to ma ona zapewnioną opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu i dlatego organ odwoławczy utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy. Na decyzję tę skargę wniosła D. P., wnosząc o jej uchylenie i przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego na córkę E. P. Zarzuciła, iż rozpatrując jej odwołanie Kolegium dokonało niewłaściwej wykładni przepisów prawa. Podała, iż orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności jej dziecko zostało uznane za niepełnosprawne oraz wymagające konieczności stałego współdziałania na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jest to podstawa do przyznania jej świadczenia zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podała, iż córka przebywa w Ośrodku Szkolno-Wychowawczym, gdyż tam się uczy, lecz to skarżąca ją dowozi do Ośrodka, a ponadto dba o jej leczenie i rehabilitację i w każdym przypadku gorszego samopoczucia córki zabiera ją z placówki. W związku z tym nie może podjąć pracy zawodowej Wskazała, iż przepis wyłączający możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku umieszczenia dziecka w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu należy interpretować w odniesieniu do każdego wnioskodawcy. Wskazała, iż Ośrodek zapewnia opiekę całkowitą tylko wychowankom, których rodzice zostali pozbawieni władzy rodzicielskiej, a nie jej córce która nie pozostaje w internacie dłużej, niż to wymaga proces edukacyjny. Wychowanie należy w dalszym ciągu do rodziców dziecka. Wyjaśniła przy tym, iż Ośrodek jest najbliższą placówką edukacyjną, która umożliwia córce naukę, a skarżąca ponosi koszty dowozu, ubioru, wyżywienia dziecka w szkole i leczenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, obowiązujące w dacie orzekania przez organ administracji. W niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Stosownie jednak do art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej. Należy podkreślić, iż przepisy określające zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego w sposób jednoznaczny określają przesłanki, które warunkują przyznanie przedmiotowego świadczenia. Zatem uzyskanie prawa do tego świadczenia nie jest zależne od uznania organu, a w związku z tym żadne inne okoliczności, poza wskazanym w przepisie, związane czy to z sytuacją materialną, czy też rodzinną wnioskodawcy nie mogą być uwzględnione przez organ. W niniejszej sprawie wskazać należy, iż dziecko skarżącej zostało umieszczone w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez 5 dni w tygodniu, co wynika ze Statutu Ośrodka Szkolno-Wychowawczego "[...]". W związku z tym zaistniała podstawa do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Nie można przy tym podzielić argumentu skarżącej, iż całodobowa opieka świadczona jest tylko na rzecz dzieci, których rodzice zostali pozbawieni władzy rodzicielskiej. Z § 3 ust. 6 Statutu Ośrodka wynika, iż opieka częściowa polega zapewnieniu całodobowej opieki w okresie nauki szkolnej, warunków do nauki i wychowania oraz możliwość realizacji celów rewalidacyjnych. Ponadto jak wskazała sama skarżąca jej córka została umieszczona w Ośrodku w celu uczestniczenia w procesie edukacyjnym. Zatem spełniona została przesłanka umieszczenia dziecka w celu kształcenia w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej pięć dni w tygodniu. Przy czym wskazać należy, iż samo umieszczenie dziecka w takiej placówce pozbawia prawa do świadczenia, niezależnie od ilość dni jakie dziecko w Ośrodku przebywa, ani jak często musi być z Ośrodka zabierane z uwagi na chorobę. Za taką interpretacją przemawia wykładnia językowa, celowościowa jak i historyczna. Wskazać należy, iż przepis art. 17 ust 5 pkt 3 w brzmieniu przed jego nowelizacją (do 31 sierpnia 2005 r.) stanowił, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli dziecko wymagające opieki przebywa, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Obecnie świadczenie to nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Zmiana sformułowania "przebywa" na "została umieszczona" była więc celowym zamierzeniem ustawodawcy, ograniczającym uprawnienie do przedmiotowego świadczenia. Obecnie zatem decydujące znaczenie ma wyłącznie charakter placówki tj. fakt, iż zapewnia ona całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, a osoba wymagająca opieki została w takiej placówce umieszczona, niezależnie od tego, ile dni faktycznie w takiej placówce przebywa. Należy także podkreślić, iż świadczenie pielęgnacyjne – w odróżnieniu od zasiłku pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych - nie jest świadczeniem przysługującym niepełnosprawnemu dziecku z tytułu zwiększonych wydatków z tym związanych, lecz formą rekompensaty przysługującą rodzicowi lub opiekunowi faktycznemu dziecka niepełnosprawnego, w sytuacji, gdy z powodu konieczności sprawowania opieki nad tym dzieckiem rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W związku z tym wyłączono możliwość korzystania z tej formy pomocy przez osoby, które wprawdzie spełniają kryteria określone w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, lecz których dziecko jest umieszczone w placówce zapewniającej taką opiekę przez pięć dni w tygodniu. Dla ustawodawcy bowiem taka sytuacja jest równoznaczna z brakiem konieczności sprawowania opieki nad dzieckiem, a tym samym brakiem przeszkód do podjęcia przez rodzica lub opiekuna dziecka zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zatem w świetle powyższych przepisów przytaczane przez skarżącą okoliczności co do niemożliwości podjęcia zatrudnienia z uwagi na niepełnosprawność dziecka nie mogą być uwzględnione. W związku z powyższym w ocenie Sądu zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. W tym stanie rzeczy skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.