II SA/Ol 401/13

Dnia 25 czerwca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2013 roku sprawy ze skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Wnioskiem z dnia "[...]" K. D. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]" o przyznanie zasiłków celowych na zakup: piżamy, skarpet, spodenek męskich, kaleson, szlafroka, swetra wełnianego, toreb turystycznych lub walizek, koszulek na długi i krótki rękaw, obuwia zimowego, obuwia sportowego, bluz sportowych, golfa zimowego, koszulek polo, spodni dżinsowych i materiałowych oraz środków higieny i czystości oraz na opłacenie pobytu w hotelu "[...]". W dniu "[...]" pracownik socjalny dokonał aktualizacji wywiadu środowiskowego w wyniku której ustalił, że wnioskodawca ma "[...]" lat, jest kawalerem, nie ma dzieci, jego rodzice nie żyją, a zamieszkujące w "[...]" trzy siostry nie chcą utrzymywać z nim kontaktów. Nie posiada on także własnego mieszkania, od "[...]" przebywa w hotelu "[...]" w pokoju jednoosobowym z dostępem do łazienki (wspólna na piętrze), a opłaty za pobyt w tym hotelu w całości ponosi MOPS. Wnioskodawca ma wykształcenie podstawowe, a podczas pobytu w zakładzie karnym, z którego został zwolniony w dniu "[...]", ukończył kurs ogólnobudowlany, nie pracuje, nie nabył także uprawnień do świadczeń emerytalno-rentowych z ZUS. Jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym orzeczonym na okres do "[...]". Decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]", działając z upoważnienia Prezydenta "[...]", przyznał K. D. zasiłek celowy z przeznaczeniem na pokrycie kosztów noclegu w hotelu "[...]" w miesiącu "[...]" w kwocie "[...]". Jednocześnie odmówił przyznania zasiłku celowego na zakup: piżamy, skarpet, spodenek męskich, kaleson, szlafroka, swetra wełnianego, toreb turystycznych lub walizek, koszulek na długi i krótki rękaw, obuwia zimowego, obuwia sportowego, bluz sportowych, golfa zimowego, koszulek polo, spodni dżinsowych i materiałowych oraz środków higieny i czystości. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia, przytaczając przepisy regulujące zasady i tryb przyznawania zasiłku celowego, organ wskazał, iż wnioskodawca jest systematycznie wspierany pomocą finansową w formie zasiłków celowych w wysokości znacznie przekraczającej wysokość tej pomocy udzielanej innym osobom potrzebującym. Podniósł, że rodzaj i wysokość żądanej pomocy jest niewspółmierna do kwot jakie pozostają do dyspozycji ośrodka. Dodał, że wnioskodawca nie chce korzystać z magazynu odzieżowego ośrodka oraz dokonywać zakupów w sklepach z tańszą odzieżą. Jednocześnie poinformowano, że od "[...]" wzrosła ilość osób i rodzin uprawnionych do pomocy ze względu na podniesienie kwot kryteriów dochodowych. W odwołaniu od powyższej decyzji z dnia "[...]" K. D. wniósł o przyznanie wnioskowanej pomocy stwierdzając, że takowa mu się należy. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją Nr "[...]" z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji, w całości podzielając przedstawione w niej argumenty. Organ odwoławczy podkreślił, że zasiłek celowy jest świadczeniem fakultatywnym, przyznawanym przez organy administracji publicznej w zakresie tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że organ pomocy społecznej ma możliwość wyboru jednego z dopuszczonych prawem rozstrzygnięć w konkretnej, indywidualnej sprawie. Kolegium podniosło, że skoro organ pierwszej instancji, dokonując oceny wszystkich okoliczności sprawy uznał, że sytuacja bytowa i finansowa strony uzasadnia przyznanie mu w formie zasiłku celowego pomocy z przeznaczeniem na pokrycie kosztów noclegu w hotelu, to wobec wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji motywów odmowy przyznania pomocy na zakup garderoby, nie można uznać, że decyzja ta narusza prawo. Kolegium stwierdziło przy tym, że o wysokości przyznanego świadczenia decydowały nie tylko potrzeby strony, ale również możliwości finansowe Ośrodka i potrzeby innych osób, objętych pomocą tego Ośrodka. Kolegium zauważyło dodatkowo, że przedmiotowe świadczenie nie było jedyną formą pomocy udzieloną odwołującemu w "[...]" bowiem odrębną decyzją z dnia "[...]" organ pierwszej instancji przyznał stronie świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w kwocie "[...]" na okres od "[...]" do "[...]" oraz "[...]" na zakup środków czystości. Dodatkowo wskazano, że strona otrzymała zasiłek stały w kwocie "[...]", który od "[...]" wynosi "[...]" miesięcznie. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję Kolegium z dnia "[...]" K. D. podniósł, iż jest ona dla niego krzywdząca oraz stwierdził, że przysługuje mu pomoc w wyższej kwocie i wniósł o nakazanie jej zwiększenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego. Stosownie do art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2013, poz. 182), zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Wnioskowana w niniejszej sprawie pomoc bezsprzecznie mieści się w zakresie powyżej przytoczonego przepisu. Bezspornym jest również to, że skarżący spełnia przesłanki do przyznania wnioskowanej pomocy. W szczególności jest osobą niepełnosprawną, bezrobotną, a jego miesięczny dochód to kwota "[...]", na którą składa się zasiłek stały i środki zwrócone z depozytu zakładu karnego. Nie oznacza to jednak obowiązku automatycznego przyznania skarżącemu wnioskowanej pomocy. Zasiłek celowy jest bowiem świadczeniem nieobowiązkowym, a jego przyznanie, jak słusznie wskazywały organy obu instancji, pozostawione jest uznaniu organu administracji publicznej. Tym samym, spełnienie przez skarżącego kryteriów przyznania świadczenia pieniężnego na zakup odzieży nie oznacza, że istnieje po jego stronie roszczenie o przyznanie tej formy pomocy. Podkreślenia wymaga, że kwestionowana przez skarżącego decyzja Dyrektora MOPS, uwzględniła jego wniosek o zasiłek na pobyt w hotelu "[...]" (na kwotę "[...]"). Dodatkowo tego samego dnia organ pierwszej instancji przyznał skarżącemu świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w kwocie "[...]" na okres od "[...]" do "[...]". Zatem łącznie skarżącemu przyznano na miesiąc "[...]" sumę "[...]". Dodatkowo skarżący otrzymuje zasiłek stały w kwocie "[...]". Pozostałe gospodarstwa domowe otrzymały w tym czasie średnio pomoc w formie zasiłku celowego w kwocie "[...]". Zatem przyznana skarżącemu pomoc finansowa jest znaczna. Z urzędu wiadomym jest Sądowi, w związku z rozpatrywaniem licznych skarg skarżącego, że jest on objęty pomocą Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]" od "[...]". Co miesiąc MOPS opłaca skarżącemu pobyt w hotelu "[...]". Dodatkowo skarżący otrzymywał zasiłki celowe na zakup środków czystości i higieny, na zakup posiłków. Miesięczna kwota pomocy udzielonej skarżącemu w postaci zasiłków celowych od "[...]" do "[...]" była znaczna, gdyż wyniosła średnio "[...]". Otrzymane kwoty świadczeń z pomocy społecznej znacznie przekraczały średnie kwoty zasiłków, jakie w tym okresie otrzymywali inni podopieczni tego Ośrodka. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji, w "[...]" średnia kwota zasiłku celowego wypłacanego w tym Ośrodku wynosiła "[...]", zaś świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności średnio wynosiło "[...]". Organ pierwszej instancji przekonywująco argumentował też, że w "[...]" dysponuje niższym budżetem na realizację przedmiotowych świadczeń. W tych okolicznościach przyjąć należy, że przyznana skarżącemu pomoc na opłacenie hotelu jest zgodna z prawem. Zdaniem Sądu organy trafnie i rzeczowo wyjaśniły skarżącemu przesłanki, które zadecydowały o odmowie przyznania zasiłku celowego na zakup odzieży. Przede wszystkim powołały się na ograniczoną ilość środków finansowych przeznaczonych na świadczenia pomocowe, która spowodowała, że żaden wniosek o pomoc na zakup odzieży, toreb czy obuwia nie został uwzględniony. Zasadnie wskazało w tym zakresie Kolegium, "iż organ pierwszej instancji zapewnił wnioskodawcy dach nad głową. Ponadto, zaoferował mu sposób na uzupełnienie garderoby, którego ten jednak nie przyjął. Wszak potrzeba zakupu droższych dowolnie wybranych przez wnioskodawcę elementów garderoby, np. ze względu na producenta lub walory estetyczne, nie odpowiada celom pomocy społecznej i nie mieści się w jej możliwościach, skoro wpływa jedynie na komfort ich użytkowania i samopoczucie beneficjenta. Zakup nowej odzieży, czy też zakup toreb turystycznych lub walizek, stanowią bez wątpienia potrzebę drugoplanową w stosunku do zabezpieczenia środków na zakup żywności". Odnosząc się do powyższych wywodów organu odwoławczego wyjaśnić należy, że udzielenie pomocy w pewnych przypadkach wyczerpuje się również poprzez wskazanie beneficjentom możliwości zaspokojenia swoich potrzeb przy wykorzystaniu innych form pomocy, co też miało miejsce w niniejszej sprawie. Z materiału dowodowego sprawy wynika bowiem, że skarżący został poinformowany o możliwości skorzystania z zasobów magazynowych MOPS w celu uzupełnienia braków w odzieży jednak, nie podając przyczyn, z powyższej formy pomocy nie skorzystał. Podnieść należy, że organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z treścią tego przepisu koresponduje art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w świetle którego, organ administracji publicznej działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia obowiązany jest załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków (zob. wyrok NSA z 11.06.1981r., sygn. akt SA 820/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 57). Z regulacji tej wynika zatem domniemanie pozytywnego załatwienia sprawy, od którego można odstąpić dopiero wówczas, gdy w uzasadnieniu decyzji wykaże się, że takie załatwienie sprawy kolidowałoby z interesem społecznym lub przekraczałoby możliwości organu (por. wyrok NSA z 19.01.2006r., sygn. akt I OSK 777/05, LEX nr 194414). W ocenie Sądu organ odwoławczy dokonał wszechstronnej analizy okoliczności faktycznych w niniejszej sprawie, a jej wyniki zawarł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i nie budzą one zastrzeżeń. Zaskarżonej decyzji nie można zarzucić przekroczenia granic uznania administracyjnego, gdyż organ szczegółowo wskazał, czym kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia i argumentacja ta zasługuje na akceptację. Wbrew stanowisku skarżącego jego trudna sytuacja finansowa nie mogła stanowić wyłącznego kryterium uwzględnianego przy rozstrzyganiu sprawy. O możliwościach świadczenia pomocy społecznej decydują nie tylko potrzeby skarżącego i cel pomocy, ale również możliwości finansowe Ośrodka i potrzeby innych osób, objętych jego pomocą. Podkreślić należy, iż organ pomocy musi uwzględniać fakt, że ograniczone środki finansowe, jakimi dysponuje, winny trafić do jak największej liczby osób potrzebujących. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była najtrudniejsza. Organ ma obowiązek dokonać oceny nie tylko sytuacji materialnej skarżącego, ale także ilości i rodzaju skierowanych do niego form pomocy. Środki na pomoc społeczną muszą zabezpieczyć potrzeby związane z całym rokiem i uwzględniać potrzeby wszystkich podopiecznych, w tym tych gospodarstw domowych, gdzie na utrzymaniu są dzieci, a dochody rodziny są znacznie poniżej minimum socjalnego. Organ pierwszej instancji wykazał zaś, że środki te są niewystarczające na zaspokojenie wszystkich potrzeb. W związku z tym organ musi uwzględniać ilość posiadanych środków pieniężnych, ilość osób i rodzin ubiegających się i kwalifikujących do przyznania pomocy i dokonywać stosownego rozdziału środków, tak aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba podopiecznych, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. Reasumując, sytuacja finansowa skarżącego jest niewątpliwie trudna, jednakże nie może on oczekiwać, że pomoc społeczna zapewni mu wszelkie środki utrzymania, zwłaszcza gdy uwzględni się fakt, że liczba osób potrzebujących wsparcia ze strony organów pomocowych ciągle rośnie. Rolą pomocy społecznej jest udzielenie beneficjentom pomocy i swego rodzaju wsparcia w dążeniu do przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są oni w stanie samodzielnie pokonać. Świadczenia z pomocy społecznej nie mogą być jednak traktowane jako stałe źródło dochodu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na mocy art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.