II SA/Ol 402/13

Dnia 25 czerwca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2013 roku sprawy ze skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że w dniu 20 lutego 2013r. K. D. złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup w marcu 2013r. posiłku lub żywności W dniu 22 lutego 2012r. pracownik socjalny dokonał aktualizacji wywiadu środowiskowego w wyniku której ustalił, że wnioskodawca ma 37 lat, jest kawalerem, nie ma dzieci, jego rodzice nie żyją, a zamieszkujące w O. trzy siostry nie chcą utrzymywać z nim kontaktów. Nie posiada on także własnego mieszkania, od 10 kwietnia 2012r. przebywa w hotelu "[...]" w pokoju jednoosobowym z dostępem do łazienki (wspólna na piętrze), a opłaty za pobyt w tym hotelu w całości ponosi MOPS. Wnioskodawca ma wykształcenie podstawowe, a podczas pobytu w Zakładzie Karnym, z którego został zwolniony w dniu 5 marca 2012r., ukończył kurs ogólnobudowlany, nie pracuje, nie nabył także uprawnień do świadczeń emerytalno-rentowych. Jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym orzeczonym na okres do 30 kwietnia 2015r. Dochód wnioskodawcy w miesiącu lutym 2013r. wyniósł łącznie 542 zł. Decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Prezydenta, przyznał K. D. świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w kwocie 50 zł na okres od 1 do 31 marca 2013r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji przytoczył przepisy regulujące zasady i tryb przyznawania zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu oraz ustalenia dotyczące sytuacji życiowej wnioskodawcy zawarte w aktualizacji wywiadu środowiskowego. Wskazał, że w lutym 2013r. przyznano wnioskodawcy zasiłki celowe na łączną kwotę 1040 zł, w tym kwotę 960 zł z przeznaczeniem na opłacenie pobytu w hotelu "[...]", 30 zł na zakup środków higienicznych i środków czystości oraz 50 zł na zakup posiłków lub żywności. Organ podał, że średnia kwota przyznanego zasiłku celowego w styczniu wynosiła 226,93 zł. Mając powyższe na uwadze organ uznał, że wnioskodawca jest zabezpieczany prawidłowo. Wyszczególnił jakimi środkami dysponował w miesiącu lutym na świadczenia pieniężne na zakup posiłku lub żywności, jaką ilość osób objęto pomocą oraz jaka była w tym czasie średnia wysokość przyznanego zasiłku na ten cel . Podkreślono, że była to kwota 49,20 zł. Organ wyjaśnił również, że budżet na realizację przedmiotowych świadczeń na rok 2013 jest niższy od budżetu jakim dysponował Ośrodek w 2012r. W związku z tym przyznawane świadczenia muszą być realizowane w niższych kwotach. Organ zwrócił też uwagę na ilość osób i rodzin ubiegających się i kwalifikujących do tej formy pomocy. W odwołaniu od powyższej decyzji K.D. zażądał przyznania wyższego zasiłku na zakup posiłku lub żywności. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, w całości podzielając przedstawione w niej argumenty. Organ odwoławczy podkreślił, że zasiłek celowy jest świadczeniem fakultatywnym, przyznawanym przez organy administracji publicznej w zakresie tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że organ pomocy społecznej ma możliwość wyboru jednego z dopuszczonych prawem rozstrzygnięć w konkretnej, indywidualnej sprawie. Przyjął więc, że skoro organ I instancji, dokonując oceny wszystkich okoliczności sprawy, uznał, że sytuacja bytowa i finansowa strony uzasadnia przyznanie jej pomocy na zakup posiłku lub żywności w kwocie 50 zł, to wobec wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji motywów tego rozstrzygnięcia, nie można uznać, że decyzja ta narusza prawo. Stwierdził przy tym, że o wysokości przyznanego świadczenia decydowały nie tylko potrzeby strony, ale również możliwości finansowe Ośrodka i potrzeby innych osób, objętych pomocą tego Ośrodka. Kolegium zauważyło dodatkowo, że przedmiotowe świadczenie nie było jedyną formą pomocy udzieloną odwołującemu w marcu 2013r. Odrębną decyzją z dnia 6 marca 2013r. organ I instancji przyznał stronie zasiłek celowy w kwocie 960 zł na pobyt w hotelu "[...]". W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, K. D. stwierdził, że przysługuje mu pomoc w wyższej kwocie i wniósł o nakazanie jej zwiększenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności. Zgodnie z treścią art. 3 pkt. 1 lit c ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259 ze zm.), w ramach programu są realizowane działania dotyczące w szczególności: zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( tekst jedn. Dz. U. z 2013r. poz.182 ze zm.), w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym - w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Z treści art. 5 tej ustawy wynika, że pomoc może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej (542,00 zł). Art. 7 ustawy stanowi, że do udzielania pomocy w zakresie dożywiania, z wyłączeniem pomocy określonej w art. 6a, mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Stosownie zaś do § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności realizowane jest w postaci zasiłku celowego. W myśl art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżący spełnia przesłanki do przyznania wnioskowanej pomocy. W szczególności jest osobą niepełnosprawną, bezrobotną, a jego miesięczny dochód to kwota 542 zł, na którą składa się zasiłek stały i środki zwrócone z depozytu Zakładu Karnego. Nie oznacza to jednak obowiązku automatycznego przyznania skarżącemu wnioskowanej pomocy. Zasiłek ten jest bowiem świadczeniem nieobowiązkowym, a jego przyznanie, jak słusznie wskazywały organy obu instancji, pozostawione jest uznaniu organu administracji publicznej. Tym samym, spełnienie przez skarżącego kryteriów przyznania świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności nie oznacza, że istnieje po jego stronie roszczenie o przyznanie tej formy pomocy. Podkreślenia wymaga, że kwestionowana przez skarżącego decyzja, uwzględniła jego wniosek na kwotę 50 zł. Dodatkowo tego samego dnia organ I instancji przyznał skarżącemu zasiłek celowy na pobyt w hotelu "[...]" w kwocie 960 zł. Zatem łącznie skarżącemu przyznano na miesiąc marzec 2013r. sumę 1010 zł. Dodatkowo skarżący otrzymuje zasiłek stały, którego wysokość od 1 marca 2013r. wynosi 529,00zł miesięcznie (k. 16 akt administracyjnych). Pozostałe gospodarstwa domowe otrzymały w tym czasie pomoc w formie zasiłku celowego średnio w kwocie 226,93 zł. Zatem przyznana skarżącemu pomoc finansowa jest znaczna. Z urzędu wiadomym jest Sądowi, w związku z rozpatrywaniem licznych skarg skarżącego, że jest on objęty pomocą Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej od kwietnia 2012r. Co miesiąc MOPS opłaca skarżącemu pobyt w hotelu "[...]". Dodatkowo skarżący otrzymywał zasiłki celowe na zakup środków czystości i higieny, na zakup posiłków. Otrzymane kwoty świadczeń z pomocy społecznej znacznie przekraczały średnie kwoty zasiłków, jakie w tym okresie otrzymywali inni podopieczni tego Ośrodka. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji, w lutym 2013r. średnia kwota zasiłku celowego wypłacanego w tym Ośrodku wynosiła 226,93 zł, zaś świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności średnio wynosiło 49,20 zł. Organ I instancji przekonywująco argumentował też, że w 2013r. dysponuje niższym budżetem na realizację przedmiotowych świadczeń. W tych okolicznościach przyjąć należy, że przyznana skarżącemu pomoc na zakup posiłku lub żywności w kwocie 50 zł jest zgodna z prawem. Zauważyć w tym miejscu należy też, że skarżący, co prawda kwestionował wysokość przyznanego mu świadczenia na zakup posiłku lub żywności, jednakże nie podał jaka kwota w jego ocenie byłaby wystarczająca. To zaś uniemożliwia sądowi szczegółowe odniesienie się do argumentu skarżącego, że przyznana kwota świadczenia jest zbyt niska. Podnieść należy, że organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z treścią tego przepisu koresponduje art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w świetle którego, organ administracji publicznej działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia obowiązany jest załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków (zob. wyrok NSA z 11.06.1981r., sygn. akt SA 820/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 57). Z regulacji tej wynika zatem domniemanie pozytywnego załatwienia sprawy, od którego można odstąpić dopiero wówczas, gdy w uzasadnieniu decyzji wykaże się, że takie załatwienie sprawy kolidowałoby z interesem społecznym lub przekraczałoby możliwości organu (por. wyrok NSA z 19.01.2006r., sygn. akt I OSK 777/05, LEX nr 194414). W ocenie Sądu organ odwoławczy dokonał wszechstronnej analizy okoliczności faktycznych w sprawie, a jej wyniki zawarł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i nie budzą one zastrzeżeń. Zaskarżonej decyzji nie można zarzucić przekroczenia granic uznania administracyjnego, gdyż organ szczegółowo wskazał, czym kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia i argumentacja ta zasługuje na akceptację. Wbrew stanowisku skarżącego, jego trudna sytuacja finansowa nie mogła stanowić wyłącznego kryterium uwzględnianego przy rozstrzyganiu sprawy. O możliwościach świadczenia pomocy społecznej decydują nie tylko potrzeby skarżącego i cel pomocy, ale również możliwości finansowe Ośrodka i potrzeby innych osób, objętych jego pomocą. Podkreślić należy, iż organ pomocy musi uwzględniać fakt, że ograniczone środki finansowe, jakimi dysponuje, winny trafić do jak największej liczby osób potrzebujących. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była najtrudniejsza. Organ ma obowiązek dokonać oceny nie tylko sytuacji materialnej skarżącego, ale także ilości i rodzaju skierowanych do niego form pomocy. Środki na pomoc społeczną muszą zabezpieczyć potrzeby związane z całym rokiem i uwzględniać potrzeby wszystkich podopiecznych, w tym tych gospodarstw domowych, gdzie na utrzymaniu są dzieci, a dochody rodziny są znacznie poniżej minimum socjalnego. Organ i instancji wykazał zaś, że środki te są niewystarczające na zaspokojenie wszystkich potrzeb. W związku z tym organ musi uwzględniać ilość posiadanych środków pieniężnych, ilość osób i rodzin ubiegających się i kwalifikujących do przyznania pomocy i dokonywać stosownego rozdziału tych środków, tak aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba podopiecznych, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.