II SA/Ol 404/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Asesor WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant Grzegorz Klimek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2006r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie dodatku mieszkaniowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. WSA/wyr.1 - sentencja wyroku Skarżący S. B. złożył w dniu 22 lutego 2006 r. wniosek do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", na podstawie art. 2 ust. 1 i 2, art. 3, art. 5, art. 6, art. 7 ust. 1, 3 i 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. 2001, Nr 71, poz. 734 z późn. zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (DZ. U. Nr 156, poz.1817), uchwały Nr "[...]" Rady Miejskiej z dnia "[...]"lutego 2004 r. w sprawie ustalenia wskaźników procentowych wydatków przypadających na normatywną powierzchnię zajmowanego lokalu mieszkalnego oraz uchwały Nr "[...]" Rady Miejskiej z dnia "[...]"czerwca 2004 r. w sprawie upoważnienia Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej do załatwiania indywidualnych spraw i wydawania decyzji administracyjnych w zakresie dodatków mieszkaniowych, organ I instancji przyznał dodatek mieszkaniowy S. B. w wysokości 20,72 zł. miesięcznie, na okres od dnia 1 marca 2006 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż przyznanie dodatku mieszkaniowego nastąpiło na podstawie następujących danych: - skarżący posiada tytuł prawny do zajmowanego lokalu, - powierzchnia użytkowa mieszkania wynosi 17.05 m2 , - liczba osób w gospodarstwie domowym: jedna, - miesięczny dochód rodziny 576,68 zł. , na osobę 576,68 zł., - dochód w gospodarstwie domowym na jednego członka rodziny wynosi 102,51% najniższej emerytury, - wydatki na mieszkanie stanowiące podstawę przyznania dodatku wynoszą 119,13 zł, - 15% dochodu w gospodarstwie domowym stanowi kwotę 86,50 zł. Dodatek równa się 90% opłat za lokal normatywny, plus ryczałt na zakup opału, minus 15% dochodów rodziny. We wniesionym odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wskazał, że orzeczenie to jest dla niego krzywdzące, gdyż: nie zostały uwzględnione koszty jakie ponosi opłacając w połowie koszty związane z mieszkaniem, obciążony jest obowiązkiem alimentacyjnym na dwoje dzieci, czego organ także nie uwzględnił, nadto organ winien przyznać mu dodatek od lutego 2006 r. , oraz uwzględniać dzieci w jego gospodarstwie domowym skoro płaci połowę rachunków za gaz, wodę, z których to mediów korzystają także dzieci. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]"kwietnia 2006 r. , "[...]", na podstawie art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. , Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), w związku z art. 3 ust. 1 i ust. 3, art. 5 ust. 2, art. 6 ust. 1 pkt 1, ust. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (DZ. U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.), oraz § 2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (DZ. U. Nr 156, poz.1817), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, iż skarżący posiada prawo do lokalu o powierzchni 17,05 m2 (tytułem prawnym do zajmowania tego lokalu jest spółdzielcze prawo do lokalu), gdyż w lokalu zamieszkują cztery osoby, skarżący jest osobą rozwiedzioną, a w wyroku rozwodowym określono sposób korzystania z wspólnie zajmowanego przez byłych małżonków i ich dzieci mieszkania w ten sposób, iż skarżący zajmuje mniejszy pokój po lewej stronie, miejsce zamieszkania dzieci zostało określone przy matce. Powierzchnia mieszkania została wyliczona zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Nadto organ wskazał, że w gospodarstwie domowym nie można uwzględnić dzieci skarżącego, gdyż zgodnie z wyrokiem rozwodowym ich miejsce zostało określone przy matce, prowadzącej oddzielne od skarżącego gospodarstwo domowe. Odnośnie do ciążącego na skarżącym obowiązku alimentacyjnego na dwoje nieletnich dzieci, Kolegium wskazało, iż obciążenia tego nie odlicza się od dochodu. Natomiast uwzględniony został fakt płacenia przez skarżącego połowy wydatków za mieszkanie. Z kolei zarzut skarżącego, iż dodatek mieszkaniowy winien być mu przyznany od lutego 2006 r. , nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem byłoby to sprzeczne z art. 7 ust. 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Kolegium stwierdziło, że zgodnie z przepisem § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie dodatków mieszkaniowych, do podstawy obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się wydatki w wysokości 90% naliczonych i ponoszonych wydatków, a więc w niniejszej sprawie 107,22 zł. Wskazując na powyższe Kolegium stwierdziło, iż dodatek mieszkaniowy został przyznany skarżącemu zgodnie z przepisami, w prawidłowej wysokości. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, S. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, podnosząc, iż zaskarżona decyzja nie jest słuszna. Wskazał na argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji, stwierdzając, że ponosi w połowie koszty utrzymania domu. Przyznał, że w katalogu dodatków uwzględnianych do naliczenia dodatku mieszkaniowego nie ujęto opłat za energię elektryczną, gaz przewodowy oraz alimentów, ale są to koszty utrzymania rodziny i winny, jego zdaniem, zostać uwzględnione przy dzieleniu dochodów na rodzinę. Skarżący podniósł, iż w "znacznej części" musi zajmować się swymi dziećmi, które korzystają także ze wspólnej powierzchni mieszkalnej, a więc mieszkają i przebywają z nim samym. Stwierdził, że wniosek o dodatek mieszkaniowy zamierzał złożyć juz w styczniu 2006 r., a uczynił to z opóźnieniem, dopiero w lutym 2006 r., z winy byłej żony i urzędników, przez których został wprowadzony w błąd. Zatem dodatek winien zostać mu przyznany od lutego 2006 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości , między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, obowiązujące w dacie orzekania przez organ administracji. Jednakże w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej: p.p.s.a. , Sąd bada także naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W sprawie niniejszej taka przesłanka zaistniała. Zgodnie bowiem z art. 145 a § 1 K.p.a. , można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. W takiej sytuacji Sąd obowiązany jest uchylić zaskarżoną decyzję. Bez znaczenia jest przy tym fakt, że podstawa wznowienia postępowania administracyjnego nie istniała w chwili podejmowania zaskarżonej decyzji. Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 kwietnia 2002 r. , sygn. akt II SA/Gd 375/00, - "decyzja podlega uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Nie jest przy tym istotne, że podstawa wznowienia postępowania administracyjnego nie istniała w chwili podejmowania zaskarżonej decyzji. Jak się bowiem przyjmuje (np. J. Zimmermann w glosie do wyroku NSA z dnia 6 stycznia 1999 r. ,III SA 4728/97, OSP zeszyt nr 1 z 2000 r. , poz. 16), mimo, że podstawa wznowienia postępowania określona w art. 145 a § 1 K.p.a. nie istnieje w chwili wydania decyzji, to orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności podstawy prawnej decyzji z Konstytucja, umową międzynarodową lub ustawą przesądza o uznaniu naruszenia prawa w samej decyzji administracyjnej i dlatego powinno powodować jej uchylenie przez sąd administracyjny ". Skład orzekający podziela w całości argumentację przywołaną w tym orzeczeniu. Z tych też względów Sąd, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, gdyż Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z ustawą przepisu § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. , na podstawie którego podjęto te decyzje. Przyjęta podstawa uwzględnienia skargi czyni jednocześnie zbędnym szczegółowe odnoszenie się do jej zarzutów. Wskazać jednakże należy, że dodatek mieszkaniowy został przyznany skarżącemu zgodnie z przepisami obowiązującymi dacie orzekania przez organ administracji. Do podstawy obliczenia dodatku mieszkaniowego, zgodnie z przepisem § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych, organy prawidłowo przyjęły wydatki w wysokości 90% naliczonych i ponoszonych wydatków. Ustalając przysługujący skarżącemu dodatek mieszkaniowy, prawidłowo ustaliły normatywną powierzchnię użytkową jego lokalu mieszkalnego (zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych), wskazały, że w gospodarstwie domowym skarżącego nie można uwzględnić jego dzieci, gdyż pozostają przy matce prowadzącej oddzielne od skarżącego gospodarstwo domowe. Odnośnie do ciążącego na skarżącym obowiązku alimentacyjnego na dwoje nieletnich dzieci, słusznie Kolegium wskazało, iż obciążenia tego nie odlicza się od dochodu. Natomiast uwzględniony został fakt płacenia przez skarżącego połowy wydatków za mieszkanie. Z kolei zarzut skarżącego, iż dodatek mieszkaniowy winien być mu przyznany od lutego 2006 r. , nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem byłoby to sprzeczne z art. 7 ust. 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Jednakże wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2006 r., sygn. akt P 4/05, (Dz. U. z dnia 18 maja 2006 r. , Nr 84, poz. 587), orzeczono, iż treść przepisu § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych ( Dz. U. NR 156, poz. 1817 ), jest niezgodna z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (DZ. U. Nr 71, poz. 734, z 2002 r. Nr 216, poz. 1826 oraz z 2003 r. nr 203, poz. 1966). Trybunał Konstytucyjny wskazał, "iż zakwestionowany przepis § 2 ust. 2 rozporządzenia w sprawie dodatków mieszkaniowych mówi, że podstawę obliczenia dodatku mieszkaniowego stanowią wydatki w wysokości 90% naliczonych i ponoszonych wydatków. Jednoznaczny jest więc cel tej regulacji, którym jest zmniejszenie kwoty przyznawanych dodatków mieszkaniowych. Wielkość odjemnej w równaniu, którego wynik stanowi (co do zasady) kwotę dodatku, zmniejsza się o 10%. Należy zaznaczyć, że ograniczenie wysokości wydatków ma charakter generalny, tj. dotyczy wszystkich wydatków, niezależnie od rodzaju uprawnień do lokalu, charakteru prawnego tego lokalu (należący do zasobu mieszkaniowego gminy lub nie) oraz od rodzaju samych wydatków. Ograniczenie wydatków będących podstawą obliczenia dodatku mieszkaniowego o 10% nie ma podstaw w przepisach ustawy o dodatkach mieszkaniowych, w szczególności w art. 6 ust. 1. Przepis § 2 ust. 2 rozporządzenia w sprawie dodatków mieszkaniowych, jest zatem niezgodny z ustawą o dodatkach mieszkaniowych, w szczególności ze wskazanym przepisem. Pomijając tu kwestię, czy w ogóle, kiedy i w jakim zakresie ustawodawca może upoważnić do określenia w rozporządzeniu odstępstw od regulacji ustawowej, przyjąć należy, że – niezależnie od innych warunków – wynikać to powinno z jednoznacznej (a nie domniemanej) i szczegółowej treści tego przepisu ustawy. Rozporządzenie nie może więc bez wyraźnego upoważnienia ustawy wkraczać w sferę materii prawnych regulowanych ustawami, a także nie powinno ich powtarzać. Tym samym § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie dodatków mieszkaniowych jest niezgodny z art. 6 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych". Z chwilą ogłoszenia powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. z dniem 18 maja 2006 r. , powołany przepis utracił moc obowiązującą. Zatem w przedmiotowej sprawie, decyzje organów administracji publicznej obu instancji wydane zostały na podstawie przepisu niezgodnego z ustawa, gdyż do podstawy obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjęto wydatki w wysokości 90% naliczonych i ponoszonych wydatków, a więc w niniejszej sprawie 107,22 zł. Organy administracji rozpoznając ponownie niniejszą sprawę, zobowiązane są do respektowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego zapadłego w dniu 9 maja 2006 r. w sprawie P 4/05. W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. W punkcie II wyroku na zasadzie art. 152 p.p.s.a. orzeczono, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.