II SA/Ol 409/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 października 2010 r. wniosku M. S. i J. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. S. i J. S. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie projektu budowlanego i pozwolenia na budowę chodnika wraz z oświetleniem postanawia odmówić przyznania wnioskodawcom prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. WSA/post.1 - sentencja postanowienia We wniosku z dnia 6 sierpnia 2010 r., M. S. wniosła o zwolnienie od wpisu od skargi na decyzję Wojewody z dnia "[...]", Nr "[...]". W odpowiedzi na wezwanie do złożenia wniosku o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, obejmujące przedmiotowy wpis, na urzędowym formularzu, wnioskodawczyni przedłożyła wniosek z dnia 20 sierpnia 2010 r., zaznaczając w rubryce nr 4, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych (w całości). Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i synem. Do majątku małżonków należą dom o powierzchni 360 m2, mieszkanie o powierzchni 68 m2 oraz samochody – Mercedes C (rok prod. 2007) oraz Honda Accord (rok prod. 2000). Małżonkowie posiadają ponadto zasoby pieniężne w kwocie 500.000 zł. W rubryce nr 10 wnioskodawczyni wykazała dochód męża z tytułu działalności gospodarczej w kwocie 7.000 zł oraz własny z tytułu umowy o pracę (do sierpnia 2010 r.) w kwocie 1.170 zł. Wnioskodawczyni wskazała jednocześnie, iż syn jest studentem i nie posiada majątku oraz nie uzyskuje żadnego dochodu. Podniosła również, iż posiada zadłużenie w wysokości 162.000 CHF (485.000 zł) w związku z zaciągnięciem kredytu na zakup mieszkania. Postanowieniem z dnia 3 września 2010r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych, podnosząc, że przedstawiona sytuacja materialna 3-osobowej rodziny nie przemawia za uznaniem, że zachodzi przesłanka do zwolnienia wnioskodawczyni od kosztów sądowych, czy to w całości, czy też w części. Wnioskodawczyni bowiem i członkowie jej rodziny, nawet po utracie dochodu z tytułu umowy o pracę, będą dysponowali dochodem z tytułu działalności gospodarczej w kwocie 7.000 zł. Wnioskodawczyni i jej mąż posiadają ponadto znaczny majątek – dom, mieszkanie oraz dwa samochody, a także zasoby pieniężne w kwocie 500.000 zł. W tych warunkach trudno jest ją uznać za osobę należącą do grona osób ubogich, które nie posiadają możliwości sfinansowania pełnych kosztów postępowania. Sprzeciw od ww. postanowienia wnieśli M. S. i J. S., podnosząc, że obrona ich słusznego interesu prowadzi poprzez postępowanie sądowe, co z kolei wiąże się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych – wywołanych przez stronę przeciwną. Zdaniem wnioskodawców należy wziąć to pod uwagę przy rozpatrywaniu ich wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W wyniku wniesienia sprzeciwu przeciwko wskazanemu postanowieniu straciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym [art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.)]. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 wymienionej ustawy, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych następuje w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przede wszystkim należy podnieść, iż przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005r. (Sygn. akt FZ 478/04, niepublik.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego, muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Należy także wskazać, że to całkowicie na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstw od tej generalnej reguły. W ocenie Sądu skarżący nie wykazali, aby ich sytuacja była na tyle trudna, iż nie dysponują wystarczającymi środkami na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Z przedłożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej wynika, iż skarżący dysponują majątkiem w postaci: domu o znacznej powierzchni, mieszkania oraz dwóch samochodów. Ponadto posiadają oszczędności w wysokości 500.000 zł, a rodzina osiąga miesięczny dochód w wysokości 7 000 zł. Bezsprzecznie więc same zasoby pieniężne skarżących znacznie przewyższają koszty postępowania sądowego w niniejszej sprawie. W konsekwencji stwierdzić należy, że ich poniesienie z całą pewnością nie nastąpi z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla skarżących i ich rodziny. Nadto okoliczność podnoszona przez wnioskodawczynię w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, iż od września 2010r. utraciła ona pracę i nie może uiścić opłaty jest niewystarczająca dla pozytywnego rozpatrzenia tego wniosku, gdyż nawet po utracie dochodu z tytułu umowy o pracę, skarżący dysponują deklarowanym dochodem z tytułu działalności gospodarczej w kwocie 7.000 zł. Wyjaśnić również należy skarżącym, iż na etapie rozpoznania wniosku o przyznanie pomocy sąd nie może badać zasadności postępowania sądowego oraz ewentualnych uchybień organu w sprawie. Jednakże w przypadku uwzględnienia skargi, stosownie do art. 200 p.p.s.a., stronie skarżącej przysługiwać będzie zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw od organu, który wydał zaskarżony akt. Z tych też względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.