II SA/Ol 41/09
WyrokWSA w Olsztynie2009-02-25
Skład orzekający: Beata Jezielska, Katarzyna Matczak, Bogusław Jażdżyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpatrując wniosek o stwierdzenie nieważności własnej decyzji, prawidłowo zastosowało przepisy prawa materialnego obowiązujące w dacie wydania tej decyzji?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpatrując wniosek o stwierdzenie nieważności własnej decyzji, zastosowało przepisy prawa materialnego (ustawę o świadczeniach rodzinnych oraz ustawę o pomocy społecznej) w brzmieniu obowiązującym po dacie wydania tej decyzji, a nie w brzmieniu obowiązującym w dacie jej wydania. Taka praktyka stanowi naruszenie prawa, ponieważ ocena legalności decyzji powinna być dokonywana na gruncie przepisów obowiązujących w dniu jej wydania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku D.D. o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymywała w mocy własną decyzję stwierdzającą nieważność decyzji organu I instancji przyznającej świadczenia rodzinne na syna R.D. Organ I instancji przyznał świadczenia, jednak później stwierdzono, że syn przebywał w placówce zapewniającej całodobowe utrzymanie, co zgodnie z ustawą wykluczało przyznanie zasiłku. Kolegium dwukrotnie stwierdzało nieważność decyzji organu I instancji, a następnie odmówiło stwierdzenia nieważności własnej decyzji. D.D. zaskarżyła ostatnią decyzję Kolegium, zarzucając m.in. błędne zastosowanie przepisów prawa.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2009 r. sprawy ze skargi D.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku – stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku
Decyzją z dnia 28 maja 2004r., działający z upoważnienia Wójta Gminy B. Inspektor Urzędu Gminy B., orzekł o przyznaniu D.D. następujących świadczeń rodzinnych:
1. zasiłku rodzinnego na B.D. w wysokości 43 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 maja 2004r. do 18 stycznia 2005r.,
2. zasiłku rodzinnego na R.D. w wysokości 43 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 maja 2004r. do 31 sierpnia 2005r.,
3. dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, przyznany dla B.D. w wysokości 170 zł miesięcznie, na okres od 1 maja 2004r. do 18 stycznia 2005r.,
4. dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, przyznany dla R.D. w wysokości 250 zł miesięcznie, na okres od 1 maja 2004r. do 27 kwietnia 2005r, a po zmianie kategorii wiekowej w wysokości 170 zł miesięcznie, na okres od 27 kwietnia 2005r. do 31 sierpnia 2005r.
5. dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego - wyprawka dla B.D. w kwocie 90 zł, jednorazowo,
6. dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego - wyprawka dla R.D. w kwocie 90 zł, jednorazowo,
7. dodatku z tytułu podjęcia nauki w szkole poza miejscem zamieszkania dla B.D. w kwocie 80 zł miesięcznie, na okres od 1 września 2004r. do 30 czerwca 2005r.,
8. dodatku z tytułu kształcenia dziecka niepełnosprawnego dla R.D. w kwocie 70 zł miesięcznie, na okres od 1 maja 2004r. do 30 kwietnia 2005r.,
9. dodatku z tytułu podjęcia nauki w szkole poza miejscem zamieszkania - dojazdy dla R.D. w kwocie 40 zł miesięcznie, na okres od 1 września 2004r. do 30 czerwca 2005r.,
10. dodatku z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejsce zamieszkania – zamieszkanie dla B.D. w kwocie 80 zł miesięcznie, na okres od 1 maja 2004r. do 30 czerwca 2004r.
11. dodatku z tytułu podjęcia nauki przez dziecko poza miejscem zamieszkania – dojazdy dla R.D., w kwocie 40 zł miesięcznie, na okres od 1 maja 2004r. do 30 czerwca 2005r.
Decyzja ta na skutek nie wniesienia środka zaskarżenia stała się ostateczna. Organ orzekający podejmował działania w trybie art. 155 Kpa oraz art. 145 § 1 pkt 4 Kpa, których celem była weryfikacja decyzji przyznającej świadczenie rodzinne wraz z dodatkami w stosunku do syna wnioskodawczyni, lecz decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchylały te rozstrzygnięcia wobec stwierdzonego naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego.
Pismem z 22 lutego 2005r. działający z upoważnienia Wójta Gminy B. Inspektor Urzędu Gminy wystąpił do Kolegium o stwierdzenie nieważności w trybie art. 156 § 1 pkt 1 Kpa decyzji organu z dnia 28 maja 2004r. Nr "[...]" przyznającej Pani D.D. świadczenia rodzinne. Wskazano, iż z zebranych dokumentów wynika, że syn wnioskodawczyni przebywa w placówce opiekuńczo - wychowawczej, która jest instytucją zapewniającą całodobowe utrzymanie. Zgodnie zaś z art. 7 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli dziecko przebywa w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. Wskazano, iż stosownie do art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001) Ochotnicze Hufce Pracy są państwową jednostką budżetową, a jednostki budżetowe pokrywają swoje wydatki bezpośrednio z budżetu - art. 18 ust. 1 ustawy o finansach publicznych. Pobyt syna wnioskodawczyni w OHP w G. jest finansowany z budżetu państwa, zatem świadczenia rodzinne nie są jej należne.
Decyzją z 23 maja 2005r. Nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy B. z dnia 28 maja 2004r. w części dotyczącej świadczeń rodzinnych przyznanych na syna R.D. tj; wymienionych w pkt 2, 4, 6, 8, 9, 11. Jako podstawę prawną wskazano art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu wyjaśniono, iż strona do wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego załączyła zaświadczenie z dnia 2 marca oraz 26 kwietnia 2004r. wystawione przez Gospodarstwo Pomocnicze Centrum Kształcenia i Wychowania w G., z których wynika, iż R.D. pobiera naukę jako kucharz w I klasie Zespołu Szkół Zawodowych, mieszka w internacie, gdzie jest zameldowany, a szkoła zapewnia mu utrzymanie. Wyjaśniono, iż ustawa o świadczeniach rodzinnych jednoznacznie wskazuje, iż zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli dziecko przebywa w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. W art. 3 pkt 7 tej ustawy wyjaśniono co należy rozumieć pod pojęciem instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. Ponieważ w piśmie z dnia 22 listopada 2004r. OHP Centrum Kształcenia i Wychowania w G. podało, iż jest placówką opiekuńczo - wychowawczą, to należało stwierdzić, iż syn R.D. przebywa w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymania i nie przysługuje mu zasiłek rodzinny. Zgodnie zaś z art. 8 tej ustawy dodatki do zasiłku rodzinnego mogą być przyznane tylko łącznie z zasiłkiem, jeżeli więc osoba nie ma prawa do zasiłku rodzinnego to nie nabywa także prawa do dodatków do takiego zasiłku. Wobec zaistnienia takiej sytuacji w sprawie należało stwierdzić wydanie decyzji organu I instancji w stosunku do R.D. z rażącym naruszeniem prawa tj. naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.
Na skutek złożonego odwołania przez D.D., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 30 listopada 2005r. Nr "[...]" utrzymało w mocy własną decyzję z dnia 23 maja 2005r.
W uzasadnieniu przedstawiono przesłanki dotyczące rażącego naruszenia prawa, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa oraz potwierdzono wcześniejsze stanowisko, zgodnie z którym w sytuacji, gdy syn odwołującej się przebywał w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, a taką instytucją jest OHP Centrum Kształcenia i Wychowania w G. - Gospodarstwo Pomocnicze to okoliczność ta uniemożliwia otrzymanie na niego zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku. Wskazana placówka zapewnia uczestnikom zakwaterowanie w internacie, wyżywienie i całodobową opiekę wychowawczą, przy czym syn strony przebywa tam przez pięć dni w tygodniu w roku szkolnym, jego pobyt jest bezpłatny.
Na tę decyzję zainteresowana wniosła skargę do sądu administracyjnego, jednakże wobec przekroczenia terminu do jej wniesienia, postanowieniem z dnia 14 marca 2006r. (sygn. akt II SA/Ol 79/06) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie skargę odrzucił.
W dniu 5 czerwca 2008r. D.D. wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności prawomocnej decyzji tego organu z 30 listopada 2005r., którą stwierdzono nieważność decyzji Wójta Gminy B. przyznającą świadczenie rodzinne na syna R.D.
Decyzją z "[...]" Nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności własnej decyzji z 30 listopada 2005r. Nr "[...]", którą stwierdzono nieważność decyzji Wójta Gminy B. z 28 maja 2004r., w części dotyczącej uprawnienia do zasiłku rodzinnego i dodatków na syna R.D.
W uzasadnieniu przedstawiono poglądy doktryny w przedmiocie pojęcia "rażącego naruszenia prawa", o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa kończąc je stwierdzeniem, iż aby mówić o takim właśnie naruszeniu prawa musi być ono oczywiste, czyli nie budzić żadnych wątpliwości. W ocenie organu w odniesieniu do decyzji, której nieważności domaga się strona, nie można powiedzieć, iż została wydana w oczywistej sprzeczności z art. 7 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bądź też innej normy. Wyjaśniono, iż skoro z zaświadczenia z 10 grudnia 2004r. wydanego przez Dyrektora Zespołu Szkół Zawodowych w G. wynika, że R.D. jest w roku szkolnym 2004/2005 uczniem klasy II tej szkoły oraz, że kształcenie w niej odbywa się we współpracy z OHP w G. na podstawie porozumienia, przy czym szkoła odpowiada za kształcenie teoretyczne zaś OHP za kształcenie praktyczne, zaś z pisma Zastępcy Dyrektora Centrum Kształcenia i Wychowania OHP w G. z 22 listopada 2004r. wynika, że jest to placówka kształcąca o charakterze opiekuńczo - wychowawczym i zapewnia nieodpłatnie uczestnikom zakwaterowanym w internacie wyżywienie, zakwaterowanie i całodobową opiekę wychowawczą, to tym samym Kolegium mogło przyjąć, że Centrum Kształcenia i Wychowania OHP w G. jest placówką opiekuńczo - wychowawczą, o której mowa w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Podkreślono, iż wbrew twierdzeniom strony na gruncie ustawy o pomocy społecznej nie zawarto legalnej definicji placówki opiekuńczo - wychowawczej lecz jedynie określono, kto taką placówkę może prowadzić i kto może być do niej kierowany. Poza tym w tej ustawie ustawodawca posługuje się pojęciem całodobowej placówki opiekuńczo - wychowawczej, a na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych jest mowa tylko o placówkach opiekuńczo - wychowawczych. Nie jest zatem wykluczone, że zakres tych pojęć nie jest tożsamy. Tym samym nie można ponad wszelką wątpliwość przyjąć, że Centrum Kształcenia i Wychowania OHP w G. nie jest placówką opiekuńczo - wychowawczą.
Wniosek o ponowne rozpoznanie tej sprawy złożyła D.D. przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania. Podała, iż wystąpiła do Rzecznika Praw Obywatelskich o wyjaśnienie jej wątpliwości dotyczących prawa do zasiłku na syna w przypadku jego pobytu w OHP. Ponieważ z pisma otrzymanego z Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej wynika, że zasiłek rodzinny wraz z dodatkami należał się jej na syna przez cały czas, gdyż OHP w G. nie może być traktowane jako placówka opiekuńczo – wychowawcza, błędne było zaświadczenie tej instytucji taką okoliczność poświadczającą. Zarzuciła, że Kolegium podało w decyzji, iż OHP będąc placówką opiekuńczo - wychowawczą musi łącznie spełniać warunki zapewnienia uczniowi pełnego zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania, natomiast OHP takich warunków nie spełniało, a jedynie wystawiło zaświadczenie, że jest taką placówką.
Po ponownym rozpoznaniu wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia "[...]" Nr "[...]" utrzymało w mocy własną decyzję.
W motywach decyzji organ odwoławczy przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania po raz kolejny wyjaśniając, iż stosownie do art. 7 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 992, ze zm) zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w rodzinie zastępczej. Pojecie instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 7 tej ustawy. Organ wyjaśnił, że stwierdzając nieważność decyzji organu I instancji przyznającej prawo do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na syna R. stanęło na stanowisku, że Centrum Kształcenia i Wychowania Ochotniczych Hufców Pracy w G. jest placówką opiekuńczo - wychowawczą w rozumieniu art. 3 pkt 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a tym samym zasiłek rodzinny na syna się nie należy.
Odnośnie podniesionych we wniosku twierdzeń z pisma Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, iż zgodnie z pojęciem placówki opiekuńczo-wychowawczej określonej w art. 80 - 81 ustawy o pomocy społecznej Centrum Kształcenia i Wychowania OHP w G. nie może być traktowane jako taka placówka Kolegium wyjaśniło, iż w przepisach tych zostały określone jedynie zasady funkcjonowania i tworzenia całodobowych placówek opiekuńczo - wychowawczych. Regulacja art. 7 pkt 2 w zw. z art. 3 pkt 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych odnosi sie natomiast do placówek opiekuńczo-wychowawczych. Z tego powodu przyjęło, iż Centrum Kształcenia i Wychowania OHP w G. spełnia przesłanki zawarte w ustawie o świadczeniach rodzinnych i jest taką placówką.
Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie złożyła D.D. wnosząc o rozpoznanie jej sprawy. W całości powtórzyła zarzuty przedstawione we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy dodatkowo wyjaśniając, iż syn nie otrzymywał z OHP umundurowania, ani wynagrodzenia za wykonywane praktyki. W jej ocenie takie warunki nie kwalifikują do uznania placówki za placówkę opiekuńczo - wychowawczą w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi w granicach danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) zwanej dalej; ustawą ppsa.
Wzruszenie decyzji następuje w razie, gdy kontrola wykaże, że decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy ppsa.).
W niniejszej sprawie, w toku kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uregulowane przepisami art. 156 - 159 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) zwanej dalej; Kpa stanowi nadzwyczajny tryb postępowania, co wobec zasady trwałości decyzji administracyjnych określonej w art. 16 § 1 Kpa oznacza, iż konstrukcja nieważności decyzji administracyjnych wydawanych w toku postępowania administracyjnego wiąże się ze szczególnie ciężkimi naruszeniami prawa określonymi w art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa. Z pkt 2 tego przepisu wynika, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" utrzymująca w mocy własną decyzję z "[...]", którą odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z 30 listopada 2005r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji z dnia 28 maja 2004r. w sprawie przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami do zasiłku na rzecz syna skarżącej R.D.
Zatem kontrolowana przez Sąd decyzja Kolegium wydana została w trybie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji tego samego organu stwierdzającego nieważność decyzji organu administracji o przyznaniu określonego uprawnienia wynikającego z ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Zatem w sprawie tej należało dokonać oceny, czy Kolegium działając jako organ nadzoru rozpoznający sprawę dotycząca wyeliminowania z obrotu prawnego własnej decyzji stwierdzającej nieważność działał w ramach przepisów prawa.
Jak już wskazano wyżej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem, odrębnym od postępowania, w którym wydano weryfikowaną decyzję, przy czym w tej sprawie tą weryfikowaną decyzję wydano także w trybie stwierdzenia nieważności decyzji.
W tym miejscu wskazać pozostaje także, iż organ administracji stwierdzając nieważność decyzji wydanej przez organ drugiej instancji jest równocześnie uprawniony do stwierdzenia nieważności poprzedzającej ją decyzji organu, jeżeli również i ta decyzja dotknięta jest nieważnością (por. teza druga wyroku NSA z dnia 15 czerwca 1992r. sygn. IV SA 218/92, OSP 1994, n r 9, poz. 162).
Sąd pragnie wyjaśnić, iż w pełni podziela wywody Kolegium zawarte tak w skarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji tego organu z dnia "[...]" dotyczących charakteru postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oraz przesłanek, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, tj. przesłanki "rażącego naruszenia prawa". Nie sposób jednak zaakceptować wniosków, do których Kolegium doszło po analizie materiałów tej sprawy będących podstawą do orzekania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej stronie skarżącej zasiłki rodzinne wraz z dodatkami na syna R.D.
W pierwszej kolejności należy bowiem stwierdzić, iż skoro podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest w przypadku art. 156 § 1 pkt 2 Kpa tylko rażące naruszenie prawa, to Kolegium winno w takim właśnie kontekście dokonać kontroli własnej decyzji z dnia 30 listopada 2005r. Nr "[...]", którą utrzymano w mocy własną decyzję stwierdzającą nieważność decyzji organu I instancji przyznającej zasiłki rodzinne wraz z dodatkami na syna R. Czyli w niniejszej sprawie Kolegium miało obowiązek dokonać kontroli własnej decyzji pod kątem stwierdzenia, czy wydana decyzja stwierdzająca nieważność zapadła po oczywistym, nie budzącym wątpliwości stwierdzeniu, iż w realiach kontrolowanej sprawy doszło do rażącego naruszenia art. 7 pkt. 1 i art. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych., jak to wskazano w uzasadnieniu decyzji z dnia 30 listopada 2005r.
W tym miejscu Sąd pragnie wskazać na okoliczność, iż skoro decyzja w przedmiocie stwierdzenia nieważności jest decyzją deklaratoryjną, działającą ex tunc, to oznacza, iż nawiązuje ona do stanu prawnego z dnia wydania wadliwej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 4 maja 1988r. sygn. IV SA 179/88, niepublikowany). Oceny legalności decyzji administracyjnej można dokonać tylko na gruncie przepisów prawa obowiązujących w dniu jej wydania, zarówno procesowych, jak i materialnych ( por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 21996r. sygn. SA/Lu 1665/95, niepublikowany).
W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził natomiast, iż skarżona decyzja Kolegium wydana została niezgodnie z tymi zasadami, bowiem mimo, że organ dokonywał nadzoru nad własną decyzją wydaną w dniu 30 listopada 2005r. to zastosował przepisy prawa materialnego - ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od dnia 6 lipca 2007r. w stosunku do treści art. 3 pkt 7 tej ustawy wprowadzonego ustawą z dnia 24 maja 2007r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o podatku rolnym (Dz. U. z 2007r. Nr 109, poz. 747), natomiast w przypadku art. 7 tej ustawy zastosowano jego brzmienie zgodne z treścią obowiązująca od dnia 1 września 2005r. wprowadzoną na mocy art. 27 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. z 2005r. Nr 86, poz. 732). W tym drugim przypadku ustawodawca nadał nowe brzmienie art. 7, gdyż w dacie przyznawania stronie skarżącej zasiłku rodzinnego na syna art. 7 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny nie przysługiwał, jeżeli dziecko przebywa w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie lub w rodzinie zastępczej, natomiast Kolegium w zaskarżonej decyzji dokonało kontroli swojej decyzji uwzględniając inną treść art. 7, powołano także inny jego podpunkt - 2, zgodnie z którym zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w rodzinie zastępczej. Także nieuprawnione są twierdzenia Kolegium odnośnie zapisu art. 80 – 81 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2008r. Nr 115, poz. 728, ze zm.), gdyż powołana w skarżącej decyzji regulacja odnosi się do brzmienia tych przepisów nie obowiązującego w dniu 30 listopada 2005r. lecz w obecnym brzmieniu. Także wbrew stanowisku Kolegium wskazać należy, iż art. 80 ustawy o pomocy społecznej w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji stwierdzającej nieważność decyzji przyznającej zasiłki rodzinne na dzieci dotyczył placówek opiekuńczo – wychowawczych, nie zaś jak wskazuje to Kolegium w decyzji całodobowych placówek opiekuńczo - wychowawczych. Zatem nieuprawniony jest pogląd organu, że pojęcia te zawarte w ustawie o świadczeniach rodzinnych oraz w ustawie o pomocy społecznej nie są pojęciami tożsamymi.
Nadto Sąd pragnie zwrócić uwagę na okoliczność, iż skoro w tej sprawie Kolegium miało za zadanie dokonać oceny w ramach nadzwyczajnego trybu postępowania własnej decyzji, czy faktycznie dokonując stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji przyznającej zasiłek rodzinny wraz z dodatkami na syna, o której stwierdzenie nieważności aktualnie wystąpiła skarżąca, zaistniało takie rażące naruszenie prawa, to organ ten winien wskazać, czy faktycznie wcześniej stwierdzając nieważność dokonał analizy charakteru instytucji, w której przebywał syn skarżącej tj. Centrum Kształcenia i Wychowania Ochotniczych Hufców Pracy w G., bowiem nie może budzić wątpliwości okoliczność, iż o tym czy dana placówka była i odpowiadała wymogom placówki opiekuńczo – wychowawczej, o której mowa w art. 3 pkt 7 w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji przyznającej świadczenie nie może przesądzać tylko fakt, że instytucja taka wystawiła zaświadczenie, w którym przypisała sobie taki właśnie charakter. Skoro bowiem rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (por. wyrok NSA z dnia 21 października 1992r. sygn. V SA 86/92 i 436-466/92, ONSA 1993 nr 1, poz. 23), to obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność decyzji jako wydajnej z rażącym naruszeniem prawa jest wyraźne wykazanie, jaki konkretny przepis został naruszony i dlaczego naruszenie to organ ocenił jako rażące.
Reasumując, ponownie rozpoznając wniosek strony skarżącej organ dokona kontroli własnej decyzji z dnia 30 listopada 2005r. stwierdzającej nieważność decyzji przyznającej zasiłek rodzinny wraz z dodatkami z uwzględnieniem wskazanych wyżej uwag, jak również uwzględni właściwe brzmienie przepisów prawa materialnego obowiązującego w chwili wydawania decyzji stwierdzającej taką nieważność i dopiero wówczas dokona oceny, czy decyzja tego organu stwierdzająca nieważność wydana została właśnie z uwagi na taki charakter stwierdzonych naruszeń prawa. Nie budzi bowiem wątpliwości Sądu w składzie orzekającym okoliczność, iż wprawdzie w większości przypadków pojęcie rażącego naruszenia prawa odnosi się do przepisów materialnych lecz może ono zaistnieć także w odniesieniu do przepisów kompetencyjnych, jak również procesowych. Organ może bowiem w sposób rażący naruszyć także przepisy regulujące tryb nadzwyczajnej weryfikacji decyzji administracyjnych w tym, tryb wynikający z art. 156 Kpa.
W tym stanie rzeczy skoro rozstrzygnięcie sprawy wymaga ponownej oceny z zastosowaniem prawidłowych regulacji prawa materialnego poprzez ustalenie prawidłowego brzmienia przepisów obowiązujących w dacie wydania decyzji, której dotyczy wniosek o stwierdzenie nieważności należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzec jak w pkt I. sentencji. Rozstrzygnięcie o nie wykonaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku (pkt. II sentencji), uzasadnia przepis art. 152 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło