II SA/Ol 410/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie Asesor WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Asesor WSA Irena Szczepkowska Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2006 r. sprawy ze skargi R. M. na orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie uznania za zdolnego do czynnej służby wojskowej I. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji; II. orzeka, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu. WSA/wyr.1 - sentencja wyroku Orzeczeniem z dnia "[...]" nr "[...]" Powiatowa Komisja Lekarska uznała R. M. za zdolnego do czynnej służby wojskowej, zaliczając poborowego do kategorii A. Jako podstawę prawną orzeczenia Komisja wskazała art. 26 ust. 1 oraz art. 30a ustawy z 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004r. Nr 241, poz. 2416 ze zm.) oraz § 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595 ze zm.). W uzasadnieniu podano, iż na podstawie badań lekarskich oraz złożonych dokumentów Komisja rozpoznała schorzenia i ułomności określone w § 39 pkt 1 załącznika Nr 2 do wyżej wymienionego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej. Od wymienionego orzeczenia odwołał się R. M. Podniósł, iż Komisja nie uwzględniła, iż odwołujący się jest chory na bardzo wysokie nadciśnienie tętnicze i przy nagłym wysiłku następuje u niego krwotok z nosa. Orzeczeniem z "[...]" nr "[...]" Wojewódzka Komisja Lekarska po rozpatrzeniu odwołania R. M. utrzymała w mocy orzeczenie organu I instancji i uznała poborowego za zdolnego do czynnej służby wojskowej (kategoria A). W uzasadnieniu Komisja podała, iż w oparciu o wyniki przeprowadzonych badań lekarskich i zgodnie z § 39 pkt 1 załącznika Nr 2 do rozporządzenia z 25 czerwca 2004r. Komisja orzekła jak w sentencji orzeczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie R. M. wniósł o rozpoznanie raz jeszcze jego zdolności wojskowej do czynnej służby wojskowej. Argumentował, iż od ponad dwóch lat leczy się na nadciśnienie tętnicze. Każdy dzień zaczyna się od brania leków obniżających ciśnienie, ponadto skarżący stara się nie prowadzić zbyt wysiłkowego trybu życia, ponieważ "ma częste krwotoki z nosa. Jest bardzo nerwową osobą i przy każdym zdenerwowaniu podnosi mu się ciśnienie i jest nieodpowiedzialny w tym co robi". Wyraził przekonanie, że w wojsku mógłby zrobić sobie albo komuś krzywdę. W odpowiedzi na skargę Wojewódzka Komisja Lekarska wniosła o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonym orzeczeniu. W uzasadnieniu organ podniósł, iż u skarżącego Komisja Powiatowa rozpoznała nadciśnienie tętnicze łagodne RR 210/80 mm Hg, które to schorzenie jest ujęte w § 39 pkt 1 załącznika Nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 25 czerwca 2005r. W wyniku wniesionego odwołania Komisja Wojewódzka po przeprowadzonych badaniach lekarskich utrzymała zaskarżone orzeczenie w mocy, uznając poborowego za zdolnego do służby wojskowej, także rozpoznając nadciśnienie tętnicze I stopnia (łagodne). W dniu badania ciśnienie wyniosło 160/80 mm Hg (podwyższone, uznane za emocjonalne). Podniesiono, iż poborowy dopiero w skardze wskazał, iż jest osobą nerwową. Poborowy nie wspominał o tym przy wniesionym odwołaniu, ani przypuszczalnie nie zgłosił tego również Komisji Powiatowej, gdyż nie ma to odzwierciedlenia w zapisach książki orzeczeń lekarskich oraz w wydanym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem. Zatem usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko w przypadku, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ naruszył prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Sąd obowiązany jest uchylić zaskarżoną decyzję m. in. w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, jeżeli naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 26 ust. 1. ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004r. Nr 241, poz. 2416 ze zm.) określenie zdolności poborowych do czynnej służby wojskowej należy do powiatowych i wojewódzkich komisji lekarskich, z zastrzeżeniem art. 29 ust. 1. Art. 28 ust. 1 tejże ustawy stanowi, iż orzeczenie powiatowej komisji lekarskiej doręcza się poborowemu i wojskowemu komendantowi uzupełnień na piśmie wraz z uzasadnieniem. Z kolei ustawodawca w art. 30a ust. 2 ustawy z 21 listopada 1967r. wskazał, iż orzeczenie o zaliczeniu danej osoby do jednej z kategorii, o których mowa w ust. 1, właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej. W oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 26 ust.3 oraz art. 30 ust. 3 ustawy z 21 listopada 1967r. Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 24 stycznia 2006r. w sprawie komisji lekarskich oraz wynagrodzenia za udział w ich pracy (Dz. U. Nr 18, poz. 142 - rozporządzenie weszło w życie 18 lutego 2006r. i obowiązywało w dacie orzekania przez organ II instancji), w którym wskazano, iż komisja lekarska określa zdolność poborowego do czynnej służby wojskowej na podstawie badania stanu jego zdrowia. Komisja dokumentuje badanie stanu zdrowia poborowych w księdze orzeczeń lekarskich, w której odnotowuje się wyniki badania poborowego, wyniki badań specjalistycznych lub obserwacji szpitalnej poborowego oraz informacje, które wynikają z zaświadczeń lekarskich i innych dokumentów dotyczących stanu zdrowia, przedstawionych komisji przez poborowego (§ 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia). Powyżej przytoczone przepisy nie regulują jakie elementy ma zawierać uzasadnienie wydane przez komisję lekarską, w związku z powyższym należy odpowiedzieć na pytanie, czy w sprawie można stosować art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: kpa). Należy więc ustalić, czy na podstawie przepisów prawa komisje lekarskie są organami administracji państwowej. W sprawie tej wypowiadał się już Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku 28 października 1992r. SA/Wr 841/92 ONSA 1994/1/23 (z glosą aprobującą B. Adamiak opubl. OSP 1994/9/163) przyjął, iż ,,rejonowe i wojewódzkie komisje lekarskie oraz wojskowe komisje lekarskie, powołane na podstawie art. 26 ust. 1 i w związku z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej do określenia zdolności poborowych do służby wojskowej, są w rozumieniu tych przepisów oraz przepisów kodeksu postępowania administracyjnego organami administracji państwowej. Orzeczenia rejonowych i wojewódzkich komisji lekarskich oraz wojskowych komisji lekarskich o uznaniu poborowego za zdolnego do służby wojskowej i ustaleniu kategorii tej zdolności są decyzjami administracyjnymi w rozumieniu art. 1 § 1 pkt 1 i art. 196 § 1 i 2 k.p.a., podlegającymi zaskarżeniu do sądu administracyjnego". Podobnie w wyroku z 28 lipca 2000r. III SA 774/00 Lex 47320 Sąd ten wskazał, w odniesieniu do wojskowych komisji lekarskich iż ,,rejonowe i okręgowe wojskowe komisje lekarskie, powołane na podstawie art. 26 ust. 1 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z 1992 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej do określania zdolności poborowych do służby wojskowej, są w rozumieniu tych przepisów oraz przepisów kodeksu postępowania administracyjnego organami administracji państwowej, a orzeczenia tych komisji o uznaniu poborowego za zdolnego do służby wojskowej i ustaleniu kategorii tej zdolności - są decyzjami administracyjnymi w rozumieniu art. 1 § 1 pkt 1 k.p.a. Nie może więc budzić wątpliwości, że w zakresie nieunormowanym przepisami szczególnymi do postępowania w sprawach tego rodzaju mają zastosowanie określone w k.p.a. ogólne zasady postępowania administracyjnego (m.in. art. 6, 7, 80). Ponieważ ustawa o powszechnym obowiązku obrony ani wydane na jej podstawie rozporządzenie wykonawcze nie precyzują, jakie elementy winno zawierać uzasadnienie orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej, należy w tym zakresie stosować przepis art. 107 § 3 k.p.a." Z przytoczonych orzeczeń wynika, iż zarówno powiatowe, jak i wojewódzkie komisje lekarskie są organami administracji państwowej, ich orzeczenia zaś są decyzjami administracyjnymi, które wymagają sporządzenia uzasadnienia, które winno odpowiadać wymogą przewidzianym w art. 107 § 3 kpa (por. także wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 14 grudnia 2000r. III SA 2042/00, Lex 47321, 27 września 2000r. III SA 2000/00 Lex 47323, 18 sierpnia 2000r. III SA 879/00 Lex 47326, 14 października 1993r. SA/Wr 1454/93 OSP 1995/11/221). Ponadto komisje mają obowiązek stosować w trakcie postępowania także art. 7, 9, 77 i 80 kpa, nakładający na organy obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Wprawdzie ostatnio przytoczone orzeczenia odnoszą się do wojskowych komisji lekarskich, ale w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, nie może być wątpliwości, iż postawione w orzeczeniach tezy winny odnosić się także do powiatowych i wojewódzkich komisji lekarskich, które wydają również orzeczenia w zakresie zdolności do czynnej służby wojskowej. Uzasadniając potrzebę prawidłowo sporządzonego uzasadnia Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał na szczególny charakter gatunkowy spraw dotyczących poboru, ponadto w przywołanych wyrokach NSA przyjął, iż orzeczenia komisji lekarskich nie mogą mieć charakteru niesprawdzalnej wyroczni w szczególności, gdy przepisy określają stopień schorzenia pojęciami ogólnymi. Innymi słowy wydane orzeczenie winno być umotywowane w sposób zrozumiały dla strony, a także dla Sądu, który nie posiada wiedzy medycznej, a obowiązany jest ocenić, czy wydane orzeczenia są zgodne z prawem. Należy więc przyjąć, iż wydane uzasadnienie orzeczenia winno odpowiadać przepisowi zawartemu w art. 107 § 3 kpa, który stanowi, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W niniejszej sprawie zaskarżone orzeczenie nie spełnia tychże kryteriów. Organ w uzasadnieniu decyzji przede wszystkim nie podaje jaki stan faktyczny ustalił (jakie schorzenia podał poborowy, czy przedstawił określoną dokumentację medyczną na ich poparcie, w jakim okresie uskarżał się na te schorzenia i jak się one u niego objawiały). Organ podaje w uzasadnieniu jedynie, że orzeczenie wydano w oparciu o wyniki badań lekarskich, uzasadnienie to jednak nie wyjaśnia jakie są to wyniki, kto je przeprowadził, co z nich wynika. W tym miejscu wskazać należy, iż zapisy wyników wykonanych badań poborowego, badań specjalistycznych i innych dokumentów dotyczących stanu zdrowia zamieszczonych w książce badań lekarskich (§ 12 ust. 2 rozporządzenia z 24 stycznia 2006r.) nie mogą zastępować orzeczeń komisji lekarskich i zwalniać tychże organów od sporządzenia uzasadnienia orzeczenia według powyższych wskazań. Dalej organ nie wyjaśnia w uzasadnieniu dlaczego pewne fakty uznał za udowodnione, a inne nie. W uzasadnieniu prawnym Komisja nie podała, z jakich przyczyn ustalony stan faktyczny (w niniejszej sprawie stan zdrowia skarżącego) uzasadnia przyjęcie, że cierpi on na schorzenie określone w § 39 pkt 1 załącznika do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. Jako, że zaskarżone orzeczenie wydano w trybie odwoławczym, orzeczenie winno także zawierać ustosunkowanie do treści odwołania, nawet jeżeli wniesione odwołanie było ogólnikowe . Uzasadnienie orzeczenia winno zawierać powyższe dane w szczególności z uwagi na fakt, że skarżący kwestionował orzeczenie komisji I instancji. Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia wyżej wymienionych wymogów nie spełniało, w istocie z treści orzeczenia nie wiadomo nawet jakie schorzenie rozpoznano u skarżącego. Wynika to dopiero z lektury rozporządzenia z dnia 25 czerwca 2004r. Częściowe wyjaśnienie stanowiska organu znalazło się dopiero w odpowiedzi na skargę. Niemniej jednak odpowiedź na skargę nie może uzupełniać zaskarżonego orzeczenia, a wszelka argumentacja odnosząca się do zdolności poborowego do czynnej służby wojskowej winna być zawarta w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Brak prawidłowo sporządzonych uzasadnień w wydanych orzeczeniach w istocie uniemożliwił sądowi ocenę legalności zaskarżonego orzeczenia. Wyczerpuje też przesłankę innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę komisję winny sporządzić uzasadnienia ponownie wydanych orzeczeń według powyżej wskazanych zasad. Stan faktyczny sprawy winien zostać ustalony w oparciu o art. 7, 77 i 80 kpa, w związku z art. 26 ust. 1a i 1b ustawy z 21 listopada 1967r. oraz przepisów rozporządzenia z 24 stycznia 2006r. W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji wyroku oraz z mocy art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.