II SA/Ol 411/11

Dnia 6 grudnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2011 roku sprawy ze skargi S. R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie samowoli budowlanej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]"; II. uchyla postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", Nr "[...]"; III. zasądza na rzecz skarżącego od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego kwotę 200 zł (dwieście złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; IV. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że w dniu 16 lipca 2010r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie robót budowlanych samowolnie wykonanych w lokalu nr "[...]" budynku mieszkalnego przy ul. A w "[...]". Decyzją z dnia "[...]" Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego umorzył postępowanie administracyjne w sprawie. Organ wskazał, że w toku postępowania i w wyniku analizy orzeczenia technicznego przedmiotowych robót budowlanych stwierdzono, że nie zachodzą przesłanki do nakazania w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlane doprowadzenia rzeczonego lokalu do stanu poprzedniego, ani do wydania decyzji nakazującej wykonanie określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Następnie w piśmie z dnia 15 października 2010r. zatytułowanym odwołanie i skierowanym do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego S. R. stwierdził, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia "[...]" - od której się odwołuje - pozbawił go przymiotu strony "w postępowaniach". Podniósł ponadto, że zarówno on jak i jego brat B. R. są następcami prawnymi zmarłej właścicielki lokalu położonego przy ulicy A w "[...]", mimo to odmówiono mu możliwości zapoznania się z aktami niniejszej sprawy. Pismem z dnia 9 listopada 2010r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zwrócił się do S. R. o sprecyzowanie czy jego pisma: z dnia 4 października 2010r. i 15 października 2010r. należy traktować jako wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego w trybie art. 145 § 1 pkt 4 kpa, postępowań zakończonych: decyzją z dnia "[...]" umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie samowolnej przebudowy instalacji gazowej w lokalu nr "[...]" w budynku mieszkalnym położonym na działce nr "[...]" przy ulicy A; decyzją ostateczną z dnia "[...]" umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie robót budowlanych samowolnie wykonanych w lokalu nr "[...]" budynku mieszkalnego położonego na działce nr "[...]" przy ul. A. W piśmie z dnia 15 listopada 2010r. S. R. oświadczył, żeby jego pisma z dnia 4 października 2010r. i 15 października 2010r. zostały potraktowane jako wniosek o wznowienie wymienionych postępowań administracyjnych z art. 145 § 1 pkt 1 kpa. Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2010r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wznowił postępowanie w sprawie robót budowlanych samowolnie wykonanych w lokalu nr "[...]" budynku mieszkalnego położonego na działce nr "[...]" przy ulicy A w "[...]". Następnie decyzją z dnia "[...]" tenże organ działając na podstawie art. 146 § 2 kpa orzekł, że decyzja z dnia "[...]" została wydana z naruszeniem prawa i odmówił uchylenia tej decyzji bowiem w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Odwołanie od tej decyzji wniósł S. R.. Odwołujący podkreślił w odwołaniu swój kategoryczny sprzeciw co do nielegalnego użytkowania pomieszczeń strychowych jako sypialni jak i odnośnie samowolnego wykonania otworów w ścianach i stropach w lokalu mieszkalnym przy ulicy A w "[...]". Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia "[...]" uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie organu I instancji w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia "[...]" Organ stwierdził, że wolą strony było aby PINB wznowił postępowanie w trybie art. 145 § 1 pkt 1 kpa. Organ zaś bez wniosku strony z naruszeniem prawa wznowił postępowanie w trybie art. 145 § 1 pkt 4 kpa. W dniu 16 maja 2011r. S. R. podniósł, że w jego piśmie z dnia 15 listopada 2011r. skierowanym do WINB znalazła się pomyłka pisarska – zamiast słów w trybie art. 145 § 1 pkt 1 kpa powinno się znaleźć w trybie art. 145 § pkt 4 kpa. Skargę na powyższą decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", wywiódł S. R. wnosząc o jej uchylenie, a w ostatecznym efekcie przywrócenie spornego obiektu do poprzedniego stanu. Skarżący podkreślił, że w jego oświadczeniu z dnia 5 listopada 2010r. znalazł się oczywisty błąd pisarski – zamiast powołanego art. 145 § 1 pkt 1 kpa powinien być wymieniony art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Strona skarżąca stwierdziła, że PINB pozbawił ją możliwości uczestniczenia w rzeczonym postępowaniu, odmawiając jej waloru strony tego postępowania. Organ zaś II instancji w ocenie skarżącego wykorzystał pomyłkę żeby nie zajmować się istotą sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, stwierdzając, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o obowiązujące przepisy prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd rozpoznaje sprawę na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Ponadto rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej powoływanej jako ppsa). Oznacza to, że sąd administracyjny nie załatwia sprawy merytorycznie i nie może zastępować organu właściwego do jej załatwienia, gdyż powołany jest tylko do kontroli zgodności działania administracji z prawem w odniesieniu do konkretnego aktu lub czynności. W pierwszej kolejności wskazać należy, że niniejsze postępowanie dotyczy tylko i wyłącznie robót budowlanych samowolnie wykonanych w lokalu nr "[...]" budynku mieszkalnego przy ul. A w "[...]". Postępowanie to w żadnym stopniu nie ingeruje w kwestię przebudowy instalacji gazowej w tymże lokalu. W tej sytuacji zwrócić należy uwagę na to, że postanowienie organu I instancji o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych samowolnie wykonanych zostało wydane w dniu 4 października 2010 r. i w dniu następnym doręczono je E. G.. Od dnia 5 października 2010 r. zaczął więc biec termin do złożenia odwołania. Odwołanie takie w dniu 15 października 2010 r., czyli przy zachowaniu terminu ustawowego złożył S. R.. O tym, że powyższe pismo stanowi odwołanie od decyzji z dnia "[...]" świadczy nie tylko tytuł tego pisma, ale również jego treść. Dlatego też wówczas gdy pismo danej osoby wpływa w terminie do wniesienia odwołania i z jego treści wynika, iż jest to odwołania to nie ma żadnych podstaw ku temu, aby doszukiwać się tego, że jest to wniosek o wznowienie postępowania. Prawidłowym zachowaniem organu odwoławczego powinno być więc rozpoznanie odwołania S. R., w którym zarzucał on również pozbawienie go możliwości uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym na skutek nie nadania mu przymiotu strony tego postępowania. Rzeczą niezrozumiałą jest dlaczego w postępowaniu dotyczącym robót budowlanych samowolnie wykonanych, w sytuacji gdy odwołanie skarżącego wpłynęło w terminie organ II instancji zaczął doszukiwać się w piśmie S. R. wniosku o wznowienie postępowania. Nie można prowadzić postępowań nadzwyczajnych wówczas gdy w toku jest jeszcze postępowanie zwyczajne. Jedynym właściwym i racjonalnym postępowaniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego będzie uznanie pisma skarżącego z dnia 15 października 2010r., zatytułowanego jako odwołanie, za odwołanie i wydanie stosownego rozstrzygnięcia zastrzeżonego dla organu odwoławczego. Ponieważ pisma skarżącego z dnia 4 i 15 października 2010 r. dotyczyły jak się wydaje nie jednego, a dwóch prowadzonych postępowań, tj. wykonania robót budowlanych oraz przebudowy instalacji gazowej, to być może w drugiej z tych spraw jedno z tych pism powinno być uznane za wniosek o wznowienie postępowania. Tego jednak sąd orzekający w żadnym stopniu nie przesądza z uwagi na to, że przebudowa instalacji gazowej nie jest przedmiotem prowadzonego postępowania. Niezależnie jednak od powyższego stwierdzić należy, że z treści pisma skarżącego z dnia 15 października 2010 r. w sposób oczywisty wynikało z jakich powodów skarżący odwołuje się od decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie wykonanych robót budowlanych i ewentualnie na jakiej podstawie wnosi o wznowienie postępowania w sprawie przebudowy instalacji gazowej. W obu przypadkach był to zarzut pozbawienia go możliwości udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym na prawach strony. Dlatego też, choć nie ma to praktycznie żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy, stwierdzić należy, że organ nie powinien abstrakcyjnie odnosić się do treści pisma skarżącego i opierać się tylko i wyłącznie na wskazaniu przez skarżącego podstawy prawnej do wznowienia postępowania. Na marginesie zaznaczyć należy, że skarżący w logiczny sposób potrafił wytłumaczyć, iż wskazanie błędnej podstawy prawnej nastąpiło na skutek oczywistej omyłki pisarskiej. W tej sytuacji raz jeszcze podkreślić należy, że pismo skarżącego z dnia 15 października 2010 r. było odwołaniem od decyzji z dnia 4 października 2010 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych samowolnie wykonanych i powinno być rozpoznane przez organ II instancji w ramach postępowania odwoławczego. Reasumując, stwierdzić należy, że w takiej sytuacji nie powinno być prowadzone i wszczynane postępowanie dotyczące wznowienia postępowania dotyczącego robót budowlanych samowolnie wykonach przy ul. A w "[...]". Dlatego też w punkcie I wyroku sąd w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa uchylił zaskarżone postanowienie oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", w którym to organ ten orzekł, że choć decyzja z dnia "[...]" została wydana z naruszeniem prawa to należało odmówić jej uchylenia, gdyż w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. W punkcie II wyroku na podstawie art. 135 ppsa uchylono również postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" o wznowieniu postępowania administracyjnego, gdyż takie postępowanie w ogóle nie powinno się toczyć do czasu rozpoznania odwołania skarżącego przez organ odwoławczy. Na zasadzie art. 200 ppsa w punkcie III wyroku zasądzono na rzecz skarżącego od organu zwrot kosztów postępowania w sprawie. W ostatnim punkcie wyroku z mocy art. 152 ppsa orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.