II SA/Ol 411/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie sędzia WSA Piotr Chybicki asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi A.G. na postanowienie Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wstrzymania budowy wiaty 1/ uchyla zaskarżone postanowienie; 2/ zasądza od Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego A. G. kwotę 100 zł (sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z 31 stycznia 2025 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. (dalej jako: PINB lub organ pierwszej instancji), na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 725 ze zm., dalej jako: Pb), wstrzymał A. G. (dalej jako: skarżący) budowę wiaty o konstrukcji drewnianej wspartej na słupach betonowych o wymiarach 8,16m x 5,11m i wysokości 4,05m z dachem dwuspadowym pokrytym blachą trapezową, na dz. Nr (...), obręb (...) J., gm. K. Organ poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację przedmiotowego obiektu budowlanego oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego, a także o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (zgodnie z art. 48 ust. 3 Pb). Ponadto wskazał na kwalifikację przedmiotowego obiektu - jako wolnostojącej wiaty o powierzchni zabudowy powyżej 35m2 (dokładnie o 41,7m2 powierzchni zabudowy tj. o wymiarach 8,16m x 5,11m), która sytuowana jest na działce, która nie jest przeznaczona pod budownictwo mieszkaniowe (na terenie trwałych użytków zielonych wg m.p.z.p.) - wymagającej uzyskania uprzedniej decyzji udzielającej pozwolenia na budowę - zgodnie z art. 28 Pb. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił organowi pierwszej instancji błędną kwalifikację prawną obiektu budowlanego wskazując, iż jest to wiata, o której mowa w art. 29 ust. 2 pkt 33 Pb - związana z produkcją rolną - na magazyn żywności. Postanowieniem z 6 maja 2025 r. Warmińsko – Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: WINB) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ stwierdził, że w zażaleniu skarżący wskazał, iż jest to wiata w rozumieniu art. 29 ust. 2 pkt 33 Pb. Norma ta przewiduje, że nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 budowa jednokondygnacyjnych budynków gospodarczych i wiat o prostej konstrukcji, związanych z produkcja rolna, o powierzchni zabudowy do 150m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 6m i wysokości nie większej niż 7m, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane. Analiza omawianego przepisu pod tym względem prowadzi do wniosku, że związanie budynku gospodarczego/wiaty z produkcją rolną należy łączyć ściśle z prawem do prowadzenia gospodarstwa rolnego i z rzeczywistym prowadzeniem gospodarstwa rolnego, a nie tylko z deklaracją prowadzenia gospodarstwa rolnego. Skarżący zarówno w toku postępowania przez organem pierwszej instancji jak w zażaleniu nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów, które wskazywałyby, że prowadzi gospodarstwo rolne. Podniósł, że budowa przedmiotowej wiaty, zgodnie z art. 28 Pb, wymagała uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę (brak przesłanek do zastosowania art. 29 ust. 1 pkt 14 c, art. 29 ust. 1 pkt 2 czy art. 29 ust. 2 pkt 33 ww. ustawy). Zgodnie bowiem z art. 48 ust. 1 Pb "Organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego: bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę". Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wywiódł A. G. wnosząc, jak się wydaje, o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zarzucił organowi błędną interpretację art. 29 ust. 2 pkt 33 Pb. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - p.p.s.a.) sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie, jednakże z innych względów niż w niej wskazane. Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie WINB o wstrzymaniu robót budowlanych, wydane na skutek zażalenia wniesionego przez skarżącego w ustawowym terminie. Jednakże zażalenie to zawiera brak formalny, albowiem nie zostało ono podpisane. Podnieść należy, że zgodnie z art. 63 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 - k.p.a.), podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) wnosi się na piśmie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu. Zażalenie jako podanie powinno zatem spełniać wymogi formalne określone w art. 63 § 2 k.p.a., tj. powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres, również w przypadku złożenia podania w postaci elektronicznej, i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. W myśl art. 63 § 3 k.p.a., podanie wniesione na piśmie albo ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego, a protokół ponadto przez pracownika, który go sporządził. Gdy podanie wnosi osoba, która nie może lub nie umie złożyć podpisu, podanie lub protokół podpisuje za nią inna osoba przez nią upoważniona, czyniąc o tym wzmiankę obok podpisu. Stosownie zaś do 64 § 2 k.p.a., jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Zatem rozpoznanie zażalenia pomimo braku podpisu stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazać bowiem należy, że stosownie do art. 144 k.p.a. do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się zaś, że uruchomienie kompetencji ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy bez odwołania jest działaniem dotkniętym wadą, z reguły uznawaną nawet za wadę kwalifikowaną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1866/10). Brak podpisu osoby wnoszącej odwołanie, jeśli nie zostanie usunięty poprzez wezwanie do usunięcia braków, uniemożliwia wywołanie skutków prawnych wniesionego podania, tj. w przypadku odwołania powoduje niemożność rozpoznania go przez organ administracji. Odwołanie bez oryginalnego podpisu strony, a więc niespełniające określonych w art. 63 § 3 k.p.a. wymogów, nie jest bowiem odwołaniem w rozumieniu art. 127 § 1 i art. 128 k.p.a., a jego rozpoznanie jest dotknięte wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 16 stycznia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1252/18, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 5 grudnia 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 736/18, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 3369/21, podobnie w piśmiennictwie - zob. m.in. B. Adamiak, Komentarz do art. 128, pkt 4 (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017, wyd. el. Legalis; K. Glibowski, Komentarz do art. 128, pkt III.5 (w:) R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017, wyd. el Legalis). Zatem organ, do którego wpływa zażalenie, w tzw. postępowaniu wstępnym, zobowiązany jest przede wszystkim do zbadania, czy spełnia ono wszystkie formalne wymagania określone przez przepisy prawa, w tym czy jest przez wznoszącego go podpisane. Zażalenie bez oryginalnego podpisu strony, a więc niespełniające określonych w art. 63 § 3 k.p.a. wymogów, nie jest skutecznie bowiem wniesionym środkiem odwoławczym w rozumieniu art. 127 § 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie zażalenie skarżącego (datowane na 11 lutego 2025 r.) na postanowienie PINB z 31 stycznia 2025 r. w przedmiocie wstrzymania budowy wiaty o konstrukcji drewnianej wspartej na słupach betonowych zostało przesłane do organu za pośrednictwem poczty. Zawiera ono wprawdzie wskazanie osoby, od której pochodzi i jej adres, jak również określa czego dotyczy, niemniej jednak nie zostało przez skarżącego podpisane. Z akt sprawy nie wynika również, aby organ, w myśl art. 64 § 2 k.p.a., wezwał skarżącego do usunięcia braku formalnego złożonego zażalenia poprzez jego podpisanie. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ odwoławczy rozpoznał złożone przez skarżącego zażalenie, mimo istniejącego braku formalnego tego podania, jakim jest brak podpisu składającego zażalenie. Zatem rozpoznanie przez WINB zażalenia, pomimo braku podpisu, nastąpiło z naruszeniem art. 127 § 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., art. 64 § 2 k.p.a. oraz art. 63 § 3 k.p.a. W związku z tym zaskarżone postanowienie należało uchylić. Jednocześnie w tych okolicznościach Sąd nie mógł się wypowiedzieć, co do zarzutów odnoszących się do podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ wezwie skarżącego do uzupełnienia braku formalnego zażalenia, a następnie podejmie stosowne rozstrzygnięcie, mając na względzie powyższe rozważania Sądu. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. uwzględniając uiszczony wpis od skargi.