II SA/Ol 412/09

Dnia 21 maja 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Sędzia WSA Beata Jezielska Protokolant Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2009 roku sprawy ze skargi R. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie skierowania na badania lekarskie w zakresie kategorii B - oddala skargę. Decyzją z dnia "[...]", nr "[...]", działający z upoważnienia Prezydenta Miasta "[...]" - Zastępca Dyrektora Wydziału Komunikacji, na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 108, poz. 908 z 2008r. ze zm.), zarządził skierowanie na badanie lekarskie w zakresie kategorii B prawa jazdy R. O., w terminie do dnia "[...]". Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu "[...]" wniosek o wszczęcie postępowania w przedmiocie skierowanie na badania lekarskie R. O. złożył Prokurator Rejonowy. Z opinii biegłych sądowych – psychiatry i psychologa, w przedmiocie uzależnienia od alkoholu, sporządzonej w związku z prowadzonym postępowaniem, z wniosku Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w "[...]", w sprawie zastosowania obowiązku leczenia odwykowego wobec R. O. wynikało, że u wyżej wymienionego zostało zdiagnozowane uzależnienie od alkoholu. W związku z tym, w przekonaniu wnioskodawcy, konieczne jest skierowanie R. O. na badanie lekarskie celem stwierdzenia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do dalszego kierowania pojazdem. R. O. w odwołaniu od decyzji organu I instancji wniósł o jej uchylenie, wskazując, iż sprawa nie została należycie wyjaśniona. Wyjaśnił, iż prawomocnym orzeczeniem z dnia "[...]" Sąd Rejonowy odrzucił wniosek Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w "[...]" o zastosowanie przymusu leczenia, a tym samym zweryfikował diagnozę lekarzy. Wskazał, że nie jest uzależniony od alkoholu, pije bardzo rzadko i okazjonalnie. Podniósł, iż sprawa powstała po nie zgodnym z prawdą donosem żony o nadużywaniu przez niego alkoholu i agresywnych zachowaniach po jego spożyciu. Zakwestionował także ustalenia poczynione przez biegłych w opinii, zarzucając, iż badanie było prowadzone schematycznie. Na potwierdzenie braku uzależnienia od alkoholu oraz wykazania nieuczciwości i wiarygodności żony dołączył kilka opinii środowiskowych oraz dokumentów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]", nr "[...]", na podstawie art.122 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., nr 98. poz. 1071 ze zmianami, dalej wskazywanej jako: k.p.a.), uchyliło decyzję organu I instancji będącą przedmiotem odwołania i skierowało R .O. na badania lekarskie w zakresie kategorii B w terminie 30 dni od dnia otrzymania niniejszej decyzji. W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, iż zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Stosownie zaś do § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2004r., Nr 2, poz. 15), starosta może również skierować na badanie lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia tej osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. W niniejszej sprawie organ w sposób prawidłowy dokonał oceny istniejących przesłanek do wydania skierowania R. O. na badanie lekarskie, celem stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Za prezentowanym stanowiskiem przemawia fakt, iż z opinii wydanej w postępowaniu dotyczącym zobowiązania R. O. do poddania się leczeniu w zakładzie lecznictwa odwykowego wynika, iż jest on uzależniony od alkoholu. Mając na uwadze wynik opisanych powyżej badań lekarskich, organ odwoławczy stwierdził, iż zaistniała potrzeba dokonania weryfikacji, czy aktualny stanu zdrowia R. O. pozwala na bezpieczne kierowanie pojazdami w ruchu drogowym. Wskazał, iż ustawodawca stworzył możliwość kontroli stanu zdrowia kierujących pojazdami w ruchu drogowym, w celu zapewnienia bezpieczeństwa wszystkim użytkownikom drogi. Zaś w przypadkach nasuwających zastrzeżenia, co do stanu zdrowia kierowcy, które mogłyby mieć wpływ na sprawne kierowanie pojazdem, powzięte przez organ zastrzeżenia, uprawniają go do wydania skierowania na badanie lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Podstawę wydania decyzji o skierowaniu na badania mogą stanowić okoliczności wskazujące na możliwość wystąpienia u kierowcy stanu zdrowia, który może istotnie zmniejszać sprawność kierującego pojazdem. Może to być pochodząca z różnych źródeł informacja o pogorszonym stanie zdrowia, objawy chorobowe świadczące o zaistnieniu przeciwwskazań do wydania prawa jazdy (aktywna forma alkoholizmu, narkomanii, wada wzroku, padaczka itp.). W niniejszej sprawie zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy – R. O. wynikały z informacji uzyskanej z Prokuratury Rejonowej o wyniku badań psychiatrycznych, w świetle których u badanego stwierdzono zespół uzależnienia spowodowany używaniem alkoholu, która to okoliczność uzasadniała wydanie skierowania na badania. Bez znaczenia dla sprawy pozostaje fakt wieloletniego prowadzenia pojazdu bez kolizji z prawem, czy też fakt dołączenia dokumentów wskazujących na nieuczciwość żony oraz pozytywnych opinii w stosunku do osoby R. O., albowiem niniejsze postępowanie ma na celu kontrolę stanu zdrowia kierowcy i nie przesądza o pozbawieniu prawa jazdy. Skoro zaistniały wątpliwości co do stanu zdrowia R. O., to organ w takiej sytuacji może skorzystać ze swego uprawnienia i zobowiązać kierowcę do poddania się badaniu. Nadto organ odwoławczy wskazał, iż orzeczenie Sądu Rejonowego z dnia "[...]" o umorzeniu postępowania w przedmiocie skierowania R. O. na leczenie odwykowe nie podważyło opinii biegłych w przedmiocie uzależnienia. Zgodnie z tym orzeczeniem Sąd nie znalazł jedynie podstaw do zastosowania obowiązku poddania się leczeniu w zakładzie lecznictwa odwykowego, jednakże nie przesadził, iż nie istnieją zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Mając natomiast na uwadze, iż termin określony przez organ I instancji, w jakim R. O. winien poddać się badaniu lekarskiemu w zakresie kategorii B minął, Kolegium wyznaczyło nowy termin, do jakiego wymieniony powinien poddać się badaniu lekarskiemu. R. O. wywiódł skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Wskazując na argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji, ponownie stwierdził, iż sprawa nie została wyjaśniona, organy orzekające nie uwzględniły opinii osób z którymi mieszkał i pracował. Wskazał, iż decyzja o skierowaniu na badania opiera się na opinii lekarskiej, która została sporządzona w oparciu o błędną i zweryfikowaną przez Sąd diagnozę medyczną. Podał, iż od ponad czterdziestu lat legitymuje się nienaganną opinią jako kierowca, to jest "bezwypadkową, bezkolizyjną, bezmandatową i bez punktów karnych jazdą za kierownicą". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując motywy rozstrzygnięcia zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., wskazywanej dalej jako:p.p.s.a.), sądy administracyjne powołane zostały do badania legalności decyzji, niektórych postanowień i innych aktów organów administracyjnych. W związku z tym, kontrolą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta jest zgodność zaskarżonych aktów administracyjnych z prawem materialnym, a także badanie zgodności tych aktów z przepisami procedury administracyjnej. W razie stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, bądź z naruszeniem prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, Sąd uchyla zaskarżony akt w całości lub w części. Rozpatrując skargę wniesioną przez R. O., Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, a zatem skarga nie mogła być uwzględniona. Kwestię kierowania na badanie lekarskie kierowców regulują przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz .U. z 2003r. Nr 58, poz. 515 ze zm.) oraz wydane na jej podstawie akty wykonawcze. Zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy, który to przepis stanowi materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji, badaniu lekarskiemu przeprowadzonemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Z kolei § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15) stanowi, iż niniejsze rozporządzenie określa: 1) szczegółowe warunki i tryb: a) kierowania na badania lekarskie, w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi oraz kierowania tramwajami, zwane dalej "badaniami lekarskimi", b) przeprowadzania badań lekarskich, c) wydawania orzeczeń lekarskich stwierdzających istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi oraz kierowania tramwajami, a także odwoływania się od orzeczeń lekarskich, d) uzyskiwanie uprawnień przez lekarzy przeprowadzających badania lekarskie; 2) dodatkowe kwalifikacje lekarzy przeprowadzających badania lekarskie; 3) zakres badań lekarskich; 4) sposób postępowania z dokumentacją związaną z badaniami lekarskimi oraz wzory stosowanych dokumentów; 5) maksymalne stawki opłat za badania lekarskie; Zgodnie z § 2 ust. 5, 6 i 7 tego rozporządzenia, starosta może również skierować na badanie lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w jej stanie zdrowia, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Wskazane wyżej przepisy prawa stanowią podstawę prawną dla organów administracji do kierowania kierowców na badania kontrolne w sytuacji zaistnienia wymienionych w nich przesłanek. Przeprowadzone w sprawie postępowanie administracyjne wykazało, że R. O. posiada prawo jazdy kategorii B . Wnioskiem z dnia "[...]" Prokurator Rejonowy zażądał wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie w przedmiocie skierowanie na badania lekarskie R. O. celem stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Z dołączonej do akt administracyjnych opinii biegłych sądowych: psychiatry i psychologa, w przedmiocie uzależnienia od alkoholu, sporządzonej w związku z prowadzonym postępowaniem, z wniosku Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w "[...]", w sprawie zastosowania obowiązku leczenia odwykowego wobec R. O. wynika, że u skarżącego zostało rozpoznane uzależnienie od alkoholu. Biegli stwierdzili, że skarżący prezentuje objawy choroby alkoholowej, odczuwa głód alkoholowy, koncentruje się na zachowaniach związanych ze zdobywaniem i piciem alkoholu. Nadto, pije długotrwałymi ciągami, po których ma objawy abstynencyjne. Posługuje się typowymi dla osób uzależnionych mechanizmami obronnymi wyparcia, zaprzeczania oraz minimalizowania skutków picia przez siebie alkoholu. Przejawem szkód jakie nastąpiły na skutek spożywania alkoholu jest skłonność do zachowań agresywnych. Wprawdzie powyższa opinia została sporządzona przez biegłych na okoliczność innego prowadzonego postępowania, jednakże zbieżne, logiczne i przekonywujące wnioski tej opinii uzasadniają, również w ocenie Sądu, sprawdzenie stanu zdrowia skarżącego z punktu widzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Ujawnienie takich faktów dotyczących stanu zdrowia skarżącego, jak to miało miejsce w tej sprawie, na gruncie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, uzasadnia skierowanie na badania lekarskie. W oparciu o powołany wyżej przepis art. 122 ust. 1 pkt 4, starosta ma obowiązek kierowania na badanie lekarskie kierowców, których stan zdrowia "nasuwa zastrzeżenia", co oznacza powzięcie wątpliwości co do stanu zdrowia, wynikające z ujawnionych faktów, a każdy fakt, który może wskazywać na istnienie przeciwwskazań natury zdrowotnej do kierowania pojazdem, winien skutkować skierowaniem na badanie lekarskie. Ustawodawca nie wartościuje mocy tych faktów, uznając jedne za bardziej uzasadniające skierowanie na badanie, a drugie mniej, jednakże powstałe zastrzeżenia winny być poparte stosownym materiałem dowodowym. Skoro w opinii wydanej, co prawda dla potrzeb innej sprawy, biegli lekarze psychiatrzy stwierdzili, że skarżący jest uzależniony od alkoholu, trafnie organy administracji publicznej uznały, że w tych okolicznościach sprawy powstaje wątpliwość co do stanu zdrowia skarżącego jako kierowcy. Należy ponownie wskazać, iż opinia biegłych nie przesądza o tym, czy stwierdzone schorzenie nie pozwala na kierowanie przez odwołującego się pojazdami mechanicznymi, lecz nasuwa wątpliwości co do tego faktu. Stąd zasadne jest skierowanie na specjalistyczne badanie lekarskie, które bądź to potwierdzi, bądź też wyeliminuje te wątpliwości. Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, iż bez znaczenia dla sprawy pozostaje fakt wieloletniego prowadzenia pojazdu bez kolizji z prawem, czy też fakt dołączenia dokumentów wskazujących na nieuczciwość żony oraz pozytywnych opinii w stosunku do osoby R. O., albowiem niniejsze postępowanie ma na celu kontrolę stanu zdrowia kierowcy i nie przesądza o pozbawieniu prawa jazdy. Skoro zaistniały wątpliwości co do stanu zdrowia R. O., to organ w takiej sytuacji może skorzystać ze swego uprawnienia i zobowiązać kierowcę do poddania się badaniu. Także słusznie organ odwoławczy wskazał, iż orzeczenie Sądu Rejonowego z dnia "[...]" o umorzeniu postępowania w przedmiocie skierowania R. O. na leczenie odwykowe nie podważyło, wbrew twierdzeniom skarżącego, opinii biegłych w przedmiocie uzależnienia. Zgodnie z tym orzeczeniem Sąd nie znalazł jedynie podstaw do zastosowania obowiązku poddania się leczeniu w zakładzie lecznictwa odwykowego, jednakże nie przesądził, iż nie istnieją zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Również przedłożone przez skarżącego zaświadczenia lekarskie: specjalisty medycyny rodzinnej i specjalisty chorób oczu oraz wyniki badań medycznych, opinie środowiskowe oraz inne przedstawione przez skarżącego dokumenty (legitymacje, opinie z zakładów pracy, dyplomy i podziękowania), w istocie nie mają wpływu na wynik sprawy, gdyż nie podważają ustaleń wynikających z opinii biegłych w przedmiocie uzależnienia skarżącego od alkoholu. Wskazywanie na nieuczciwość i brak wiarygodności relacji żony, także nie potwierdza tezy skarżącego o braku jego uzależnienia. Należy zauważyć, iż twierdzenia skarżącego, w kwestii spożywania przez niego alkoholu są wewnętrznie sprzeczne. W skardze R. O. podał, iż od ponad czterdziestu lat legitymuje się nienaganną opinią jako kierowca, to jest "bezwypadkową, bezkolizyjną, bezmandatową i bez punktów karnych jazdą za kierownicą". Tymczasem w trakcie badania przez biegłych podał, iż miał utracone prawo jazdy za jazdę "po pijanemu", a fakt ten potwierdził na rozprawie. Już chociażby z tego powodu trudno wyjaśnienia skarżącego uznać za w pełni wiarygodne. Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom skargi, organy nie uchybiły przepisom stanowiącym podstawę rozstrzygnięcia sprawy i w sposób prawidłowy wyjaśniły stan faktyczny sprawy oraz trafnie oceniły sytuację prawną skarżącego, w wydanych zaś decyzjach wyczerpująco uzasadniły sposób rozstrzygnięcia sprawy. Z prawidłowo ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika zatem, iż zachodzą uzasadnione wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego jako kierowcy. W tym stanie rzeczy uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązującego prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.