II SA/Ol 412/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie: w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku R. O. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 21 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 412/09 w sprawie ze skargi R. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]’, nr "[...]" w przedmiocie skierowania na badania lekarskie w zakresie kategorii B postanawia przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Wyrokiem z dnia 21 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 412/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę R. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]", w przedmiocie skierowania na badania lekarskie w zakresie kategorii B. Odpis wyżej wymienionego orzeczenia wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącemu w dniu 12 czerwca 2009 r. Wnioskiem z dnia 15 czerwca 2009 r. skarżący zwrócił się do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, podając jednocześnie, iż zamierza się odwołać do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Postanowieniem z dnia 17 lipca 2009 r. Referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Pismem z dnia 29 lipca 2009 r. skarżący zwrócił się do Sądu o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 21 maja 2009 r. wskazując, iż okres wymiany korespondencji pomiędzy nim, a sądem przekroczył czas wyznaczony na złożenie środka odwoławczego. Dodał, iż powyższe było spowodowane faktem, że nie ma rozeznania wśród instytucji prawnych i nie zna pracowników palestry współpracujących z sądem. Postanowieniem z dnia 12 października 2009 r. Sąd pierwszej instancji odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, wskazując w uzasadnieniu, iż okoliczności przytoczone we wniosku o przywrócenie terminu nie stanowiły przeszkód uniemożliwiających skarżącemu skorzystanie z prawa do wniesienia skargi kasacyjnej w terminie. Sąd pierwszej instancji stwierdził również, iż nie może stanowić o braku winy okoliczność, iż skarżący nie ma rozeznania wśród instytucji prawnych. Nieznajomość prawa zawsze jest bowiem okolicznością, za która winę ponosi strona, a mając świadomość, że bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej już się rozpoczął, skarżący mógł osobiście wybrać profesjonalnego pełnomocnika i skorzystać z jego usług, nie czekając w tym zakresie na pozytywne rozstrzygnięcie Sądu w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Na powyższe postanowienie R. O. złożył zażalenie, w którym zarzucił naruszenie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez przypisanie stronie winy w uchybieniu ustawowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 412/09. Wobec powyższego wniós o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie na rzecz strony kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 6 listopada 2009 r. uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 12 października 2009 r. i przekazał temu Sądowi sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano, iż Sąd pierwszej instancji pominął fakt, iż okolicznością usprawiedliwiającą uchybieniu terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie było oczekiwanie przez skarżącego na przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Podniesiono także, iż Sąd powinien brać pod uwagę ewentualną nieporadność strony, jeżeli wynika ona z dotychczasowego postępowania, a nie ulega wątpliwości, iż skarżący w przedmiotowej sprawie nie orientował się w zakresie procedury sądowoadministracyjnej, na co sam wskazywał w składanych do Sądu pismach. Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji winien był w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy zanim upłynie termin do sporządzenia skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej ppsa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu jedynie wówczas, gdy uchybienie terminu nie było przez stronę zawinione. Ponadto stosownie do treści art. 190 ppsa, w związku z art. 197 § 2 ppsa Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wskazać należy, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i będzie niedopuszczalne, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa. Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności (por. wyr. NSA z dnia 11 lutego 2003 r., II SA 4162/01, Mon. Praw. 2003, nr 8, s. 340). O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (post. NSA z dnia 2 października 2002 r., V SA 793/03, Mon. Praw. 2002, nr 23, s. 1059). W sprawie niniejszej uchylając wcześniejsze orzeczenie Sądu I instancji z dnia 12 października 2009r. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przesłanką przywrócenia terminu jest jedynie uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpatrywanej sprawie, została ona spełniona. Tak więc w niniejszej sprawie ustanowienie pełnomocnika po upływie terminu do wniesienia środka odwoławczego, bądź udzielenie pełnomocnictwa po tym terminie, będzie stanowiło okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Bezspornym w przedmiotowej sprawie jest fakt, iż skarżący został pouczony o trybie i terminie wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym również o wymogu sporządzenia skargi przez adwokata lub radcę prawnego. Skarżący otrzymał pouczenie wraz z odpisem wyroku w dniu 12 czerwca 2009 r., a zatem termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął 12 lipca 2009 r. Należy przy tym zaznaczyć, iż skarżący niezwłocznie po otrzymaniu odpisu wyroku z dnia 21 maja 2009 r., bowiem już w dniu 15 czerwca 2009 r., złożył w Sądzie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Tym samym, mając na uwadze ustawowy wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez radcę prawnego lub adwokata, należy uznać, iż skarżący niezwłocznie podjął czynności zmierzające do zaskarżenia wyroku z dnia 21 maja 2009 r. Podkreślenia wymaga także fakt, iż skarżący niezwłocznie po otrzymaniu postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy ustanowił we własnym zakresie pełnomocnika, który dochował należytej staranności i bezpośrednio po uzyskaniu pełnej możliwości działania w sprawie (powstającej z chwilą podpisania pełnomocnictwa), dokonał czynności zmierzających do zaskarżenia wyroku z dnia 21 maja 2009 r. W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie została spełniona przesłanka w postaci uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.