II SA/Ol 413/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi M. M. oraz S. M. i K. Z. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego M. M. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia 12 marca 2008 r. Komendant Powiatowy Policji w B., na podstawie art. 95 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tj. Dz. U. z 2007 r., Nr 43, poz. 277, z późn. zm.) i § 14 ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżnienia i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżnienia tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz. U. nr 105, poz. 884, z późn. zm.), nakazał M. M., S. M. i K. Z. opuszczenie lokalu mieszkalnego przy ul. "[...]" w P. oraz przekazanie go do swojej dyspozycji w terminie do dnia 30 kwietnia 2008 r. W uzasadnieniu wskazał, iż w świetle art. 88 ustawy o Policji osoby te nie są uprawnione do przydziału lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji organu Policji. Zajmują zatem ten lokal bezprawnie, gdyż nie mają do niego tytułu prawnego. Dodał, że osoby te posiadały prawo do wspólnego używania lokalu do dnia 31 lipca 2007 r., tj. do dnia opuszczenia lokalu przez głównego lokatora – P. M. Wskazał, że na podstawie art. 95 ust. 2 pkt 1 ustawy o Policji, decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji MSWiA lub podległych mu organów wydaje się, jeżeli policjant (emeryt) podnajmuje albo oddaje do bezpłatnego używania przydzielony mu lokal lub jego część. Komendant Wojewódzki Policji w O., po rozpatrzeniu odwołania M. M., decyzją z dnia 22 kwietnia 2008 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu stwierdził, że w świetle art. 88 ustawy o Policji córka i wnukowie najemcy P. M. są osobami nieuprawnionymi do przydziału lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji organu Policji. Wyłączeni są oni także z prawa do "tymczasowego" zamieszkiwania tego lokalu. Organ odwoławczy podkreślił, że zwolnienie przez P. M. lokalu i oddanie go do używania bez zgody dysponenta lokalu, tj. Komendanta Powiatowego Policji w B., nie może rodzić prawa do lokalu dla jego krewnych. Podkreślił, że żaden z przepisów obowiązującego prawa nie nakłada na organ Policji zapewnienia krewnym policjanta lokalu mieszkalnego. Podał również, że najemca zrzekł się uprawnień do lokalu w dniu 7 marca 2008 r. Wyrokiem z dnia 14 października 2008 r., sygn. akt "[...]", Wojewódzki Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi M. M. oraz S. M. i K. Z. – uchylił powyższą decyzję. Sąd stwierdził bowiem, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 95 ust. 2 pkt 1 ustawy o Policji, które miało wpływ na wynik sprawy. Wskazany przepis ani też żaden z pozostałych przepisów ustawy o Policji i przepisów rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżnienia i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżnienia tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów, nie uprawniał organów administracji do wyznaczenia skarżącym terminu opróżnienia zajmowanego przez nich lokalu mieszkalnego. Decyzją z dnia 27 stycznia 2009 r. Komendant Wojewódzki Policji w O. uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej wskazania terminu opróżnienia i przekazania przedmiotowego lokalu mieszkalnego do dyspozycji Komendanta Powiatowego Policji w B. i nałożył obowiązek opróżnienia tego lokalu przez P. M. wraz ze wszystkimi członkami rodziny, którzy pozostali w lokalu, tj. M. M., S. M. i K. Z. Organ odwoławczy powtórzył w uzasadnieniu argumentację zawartą w decyzji z dnia 22 kwietnia 2008 r. W złożonej skardze M. M. oraz S. M. i K. Z. – reprezentowani przez przedstawiciela ustawowego M. M. zarzucili, że w podstawie prawnej powołano nieprawidłowe przepisy, gdyż w stanie faktycznym sprawy podstawę taką stanowił art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, którego nie powołano, natomiast wskazane w zaskarżonej decyzji przepisy prawne nie mają zastosowania do osób zajmujących lokal mieszkalny bez tytułu prawnego. Tym samym decyzje organów obu instancji wydane zostały z naruszeniem art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej jako K.p.a.). Skarżący stwierdzili ponadto, że Komendant Policji na podstawie art. 3 w zw. z art. 14 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego powinien orzec na zasadzie analogii o prawie skarżących do lokalu socjalnego. W przeciwnym wypadku przepis ten naruszałby art. 75 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP poprzez rażące ograniczenie praw obywatelskich osób będących lokatorami mieszkań znajdujących się w zasobach MSWiA. Zdaniem skarżących regulacje prawne umożliwiające nakazywanie opuszczenia lokali mieszkalnych przez matki z dziećmi, osoby starsze czy też schorowane, bez zapewnienia im jednocześnie jakiegokolwiek lokalu tymczasowego czy socjalnego są niekonstytucyjne. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w O. wniósł o jej oddalenie. Stwierdził w uzasadnieniu, że nie naruszono art. 107 § 1 K.p.a., gdyż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołano art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji. Wywiódł ponadto, że brak jest podstaw prawnych do zastosowania w sprawie art. 14 ustawy o ochronie praw lokatorów. Podał również, że wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 września 2008 r. (K 7/07) derogowano art. 90 ustawy o Policji tylko w zakresie, w jakim odnosi się do dalszego bezterminowego dysponowania przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych oraz podległe mu organy użytkowanymi dotychczas lokalami mieszkalnymi w domach stanowiących własność prywatną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Przede wszystkim podnieść należy, że w wyroku z dnia 14 października 2008 r. "[...]" Sąd wskazał na naruszenie w sprawie prawa materialnego - art. 95 ust. 2 pkt 1 ustawy o Policji, przez wyznaczenie skarżącym terminu opróżnienia zajmowanego przez nich lokalu mieszkalnego. Wyrok ten, stosownie do art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wiąże w niniejszej sprawie strony i sąd. Organ odwoławczy zobowiązany był zatem do wydania rozstrzygnięcia zgodnego z powyższym wyrokiem. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej wskazania terminu opróżnienia i przekazania przedmiotowego lokalu mieszkalnego do dyspozycji Komendanta Powiatowego Policji. Jednocześnie jednak nałożył obowiązek opróżnienia tego lokalu przez P. M. wraz ze wszystkimi członkami rodziny, którzy pozostali w lokalu, tj. skarżącymi. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 138 § 1 K.p.a. organ odwoławczy może wydać decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję (pkt 1) albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji (pkt 2) lub umorzyć postępowanie odwoławcze (pkt 3). W § 2 art. 138 K.p.a. przewidziano natomiast możliwość uchylenia decyzji organu pierwszej instancji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Cytowany przepis zawiera zamknięty katalog decyzji organu odwoławczego. Oznacza to, że organ odwoławczy nie jest uprawniony do wydania decyzji o sentencji innej, niż wymienione w tym przepisie. W rozpoznawanej sprawie decyzja organu pierwszej instancji była nieprawidłowa tylko w zakresie określenia bez podstawy prawnej terminu opróżnienia i przekazania przedmiotowego lokalu przez skarżących co wynika z powołanego wyżej wyroku Sądu. W uzasadnieniu Sąd stwierdził bowiem, że art. 95 ust. 2 pkt 1 ustawy o Policji obliguje właściwy organ do wydania decyzji o opróżnieniu lokalu w razie wystąpienia przesłanek takiej decyzji a w niniejszej sprawie taką przesłanką jest okoliczność zajmowania lokalu mieszkalnego przez osoby nieposiadające do niego tytułu prawnego. W przypadku kwestionowania rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, bez względu na przyczyny wadliwości decyzji tego organu, przy jednoczesnym braku wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla decyzję organu pierwszej instancji w całości lub w części i orzeka co do istoty sprawy (art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.). W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. orzekł o obowiązku opróżnienia lokalu mieszkalnego przez P. M. i skarżących, gdyż w tym zakresie nie uchylał decyzji organu pierwszej instancji. Wobec powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja narusza art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w stopniu, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Rozpoznając ponownie sprawę organ administracji uwzględni powyższe rozważania i rozstrzygnie sprawę co do istoty lub w inny sposób zakończy postępowanie administracyjne. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Na mocy art. 152 p.p.s.a. orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.