II SA/Ol 413/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F. W. o zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi F. W. na uchwałę Rady Gminy z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działalność Wójta Gminy postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 24 maja 2010 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę F. W. na uchwałę Rady Gminy z dnia "[...]", Nr "[...]". We wniosku z dnia 4 czerwca 2010 r., skarżący wniósł o ustanowienie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych od skargi kasacyjnej, załączając do niego urzędowy formularz PPF. We wniosku złożonym na formularzu, skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, podnosząc, iż jedynym źródłem jego utrzymania jest renta w wysokości "[...]", której znaczna część przeznaczana jest na zakup leków, spłatę kredytu i utrzymanie posiadłości. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i synem, który jest osobą bezrobotną. Do jego majątku należy dom o powierzchni "[...]", działka rolna o powierzchni "[...]" oraz szklarnia o powierzchni "[...]" – "nieczynna od dnia "[...]" – od "[...]"". Źródłami dochodu 3-osobowej rodziny są renta skarżącego i emerytura jego żony w łącznej wysokości "[...]" netto, co wynika z załączonej do formularza kserokopii odcinków pocztowych renty i emerytury. Do przedmiotowego formularza skarżący załączył ponadto "zestawienie obowiązkowych opłat w każdym miesiącu", zgodnie z którym rodzina skarżącego ponosi miesięcznie wydatki w łącznej kwocie "[...]", w tym m.in. na utrzymanie i pielęgnację ogrodu w kwocie "[...]". Z przedmiotowego zestawienia wynika, iż "na życie" rodzinie skarżącego pozostaje "[...]". Pismem z dnia 16 czerwca 2010 r., skarżący wezwany został do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W wyznaczonym w wezwaniu terminie, nie przedłożył jednak żadnego z żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W piśmie procesowym z dnia 22 czerwca 2010 r., adresowanym do Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, stwierdził jedynie, iż żądanie ich przedłożenia stanowi naruszenie jego praw. Podniósł też, iż przedłożone dotychczas dokumenty są wystarczające do podjęcia decyzji o przyznaniu prawa pomocy. Wobec braku przedłożenia przez skarżącego w wyznaczonym terminie oświadczenia dotyczącego zakresu jego żądania, mając na uwadze etap postępowania, na jakim złożony został wniosek skarżącego oraz w oparciu o pismo procesowe z dnia 4 czerwca 2010 r., do którego załączony został urzędowy formularz PPF przyjęto, że żądaniem skarżącego objęte jest przyznanie prawa pomocy, obejmującego ustanowienie adwokata i zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej. W świetle art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać Sąd, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 powołanej ustawy), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. W niniejszej sprawie, w związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji majątkowej i finansowej skarżącego oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonych przez niego oświadczenia oraz zestawienia wydatków, skierowane zostało do niego wezwanie z dnia 16 czerwca 2010 r. Poza żądaniem przedłożenia oświadczenia dotyczącego zakresu żądania (a), skarżącego wezwano do złożenia dodatkowych oświadczeń dotyczących jego sytuacji majątkowej [w zakresie odnoszącym się do działki rolnej i szklarni, wykazanych w formularzu wniosku oraz działek, o których wspomniał w skardze, a także sposobu ich zagospodarowania (b-d)]. Na ocenę możliwości finansowych strony ma bowiem wpływ nie tylko wysokość osiąganego przez nią dochodu, lecz także będący w jej posiadaniu majątek i sposób jego wykorzystania. Skarżącego wezwano ponadto do przedłożenia oświadczeń dotyczących sytuacji finansowej i zdolności płatniczych [w zakresie wynikających ze skargi planów zabudowy działki nr "[...]" i wznowienia produkcji "[...]" (e), uzyskiwanych ewentualnie dochodów z działalności rolniczej lub dochodów o charakterze okresowym (f-g), a także środków pieniężnych, jakie skarżący miał zamiar przeznaczyć na opłacenie wpisu sądowego w niniejszej sprawie (k)] oraz wyciągów z posiadanych przez skarżącego i członków jego rodziny rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (j). W związku z tym, że na ocenę sytuacji finansowej strony ma wpływ nie tylko wysokość jej dochodów, ale również wysokość i rodzaj ponoszonych przez nią wydatków, skarżącego wezwano do złożenia dokumentów, potwierdzających wysokość wydatków wykazanych w załączonym do formularza zestawieniu (h) oraz wyjaśnień, dotyczących wydatku na "utrzymanie i pielęgnację ogrodu" poprzez wskazanie jakie wydatki mieszczą się pod pojęciem tego wydatku (i). W postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy, należy mieć bowiem na uwadze to, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i nie powinno być przyznawane w sytuacji, gdy strona pomimo świadomości ciążącego na niej obowiązku i potencjalnych możliwości zgromadzenia środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, przedkłada inne wydatki nad spełnieniem tego obowiązku. W przedmiotowym wezwaniu zawarte zostało jednocześnie pouczenie, zgodnie z którym niezastosowanie się do wezwania może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Pomimo przytoczonego pouczenia skarżący nie przedłożył jednak żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Wobec braku podjęcia przez skarżącego współpracy z Sądem nie jest natomiast możliwe jednoznaczne stwierdzenie, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący nie przedłożył bowiem jakichkolwiek spośród żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, które służyć miały uzupełnieniu informacji na temat jego sytuacji materialnej oraz wyjaśnieniu wątpliwości powstałych na tle złożonych przez niego oświadczenia i zestawienia wydatków. Powyższe uniemożliwia tym samym ocenę jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych oraz stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, że spełnia on przesłankę, uzasadniającą przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Podkreślić jednocześnie należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie uczynił. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.