II SA/Ol 413/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 22 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. C. o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi E. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego ustanowienie adwokata. We wniosku z dnia 2 sierpnia 2011 r., złożonym na urzędowym formularzu i uzupełnionym następnie w zakresie braków formalnych, E. C. wniosła o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]". W jego uzasadnieniu podniosła, iż ze względu na niskie dochody nie jest w stanie ponieść przedmiotowych kosztów postępowania. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem oraz ojcem i macochą. W rubryce nr 7.1. ("Nieruchomości") skarżąca wykazała dom o powierzchni "[...]" oraz nieruchomość rolną o powierzchni "[...]", natomiast w rubryce nr 10 ("Dochody") – dochód z tytułu działalności rolniczej (swój i męża) oraz rent (męża i rodziców). W odpowiedzi na wezwanie do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, skarżąca przedłożyła pismo procesowe z dnia 16 sierpnia 2011 r. (data nadania), w którym wyjaśniła, iż nieruchomość położona w miejscowości K. to nieruchomość rolna o powierzchni "[...]", na której uprawiane są zboża, budynki gospodarcze są zdewastowane, a budynek mieszkalny "[...]" nie nadaje się do użytku. Wskazała, iż w wykazanym we wniosku gospodarstwie rolnym w miejscowości W., na powierzchni "[...]", uprawia wraz z mężem zboża, kukurydzę i ziemniaki, reszta nieruchomości to trawy i pastwiska. Dodała, iż prowadzi obecnie również hodowlę trzody chlewnej ("[...]") i młodego bydła ("[...]"), łączna wartość zwierząt to "[...]". Dochód z działalności rolniczej w 2010 r. wyniósł "[...]", natomiast w I półroczu 2011 r. – "[...]", wartość przyznanych dotacji bezpośrednich z dwóch gospodarstw rolnych – ok. "[...]". Skarżąca wskazała, iż wydatki miesięczne jej 4-osobowej rodziny wynoszą łącznie "[...]" (wyżywienie, lekarstwa, opłaty: energia, opał, woda i inne). Dodała, iż wraz z mężem posiadają jedynie wspólne konto i nie posiadają żadnych oszczędności. "[...]". Do przedmiotowego pisma procesowego skarżąca załączyła kserokopie: dokumentów, z których wynika wysokość renty jej rodziców (łącznie "[...]") oraz męża ("[...]"); pierwszych stron decyzji w sprawie wymiaru zobowiązania podatkowego na rok 2011 (dwie sztuki) oraz fragmentu decyzji w sprawie płatności na 2010 r. Wskazać należy, iż w świetle art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, skarżąca zwolniona jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie z mocy ustawy. Zgodnie natomiast z art. 262 ppsa, do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ppsa, ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, iż z treści przytoczonych przepisów wynika, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Prawo pomocy, zwane potocznie prawem ubogich, stanowi bowiem instytucję wyjątkową i z tego też powodu, powinno być przyznawane tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a mianowicie wtedy gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Rozpatrując zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy brać zatem pod uwagę, z jednej strony, wysokość obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś jej możliwości finansowe. Na ocenę możliwości finansowych strony ma natomiast wpływ nie tylko wysokość osiąganego przez nią dochodu, lecz także będący w jej posiadaniu majątek. Przedstawiona wyżej sytuacja materialna skarżącej i jej rodziny nie przemawia za uznaniem, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka uzasadniająca przyznanie skarżącej prawa pomocy, obejmującego ustanowienie adwokata. W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż skarżąca dysponuje znacznym majątkiem – do majątku jej rodziny należą bowiem dwa gospodarstwa rolne, w skład których wchodzą użytki rolne o łącznej powierzchni "[...]" i lasy o powierzchni "[...]" (zgodnie z załączonymi decyzjami w sprawie wymiaru zobowiązania podatkowego na rok 2011). Działalność rolnicza, którą skarżąca prowadzi wraz z mężem przynosi dochody: w 2010 r. – "[...]", natomiast w I półroczu 2011 r. – "[...]". W ramach tej działalności, poza uprawą, skarżąca prowadzi obecnie hodowlę trzody chlewnej ("[...]") i młodego bydła ("[...]"), a łączna wartość zwierząt to "[...]". Poza wskazanymi dochodami z działalności rolniczej, skarżąca dysponuje ponadto stałym miesięcznym dochodem z tytułu rent męża i rodziców (w łącznej kwocie "[...]"). Przyjmując zatem, że średni miesięczny dochód z działalności gospodarczej kształtuje się w roku bieżącym na poziomie "[...]", stwierdzić należy, iż wysokość dochodu 4-osobowej rodziny (w łącznej wysokości "[...]") przekracza wysokość wykazanych przez skarżącą wydatków miesięcznych (w łącznej wysokości "[...]"), które mając na uwadze ich przeznaczenie (wyżywienie, lekarstwa, opłaty: energia, opał, woda i inne), zabezpieczają najbardziej podstawowe potrzeby rodziny. W toku postępowania w przedmiocie prawa pomocy, strona wykazać natomiast powinna, że posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów postępowania sądowego spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych jej potrzeb, a ponadto, że środki, którymi dysponuje nie dają możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ten cel. W niniejszej sprawie, po zabezpieczeniu środków na pokrycie wykazanych wydatków, skarżącej pozostają natomiast środki pieniężne, które może poświęcić na opłacenie wydatku związanego z ustanowieniem adwokata bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dodatkowo zauważyć należy, iż skarżąca mimo wezwania nie przedłożyła wyciągów z posiadanego przez nią i męża rachunku bankowego z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz wyraźnego oświadczenia o nieposiadaniu przez jej rodziców jakichkolwiek rachunków bankowych, a to w istocie uniemożliwia zweryfikowanie oświadczeń skarżącej w zakresie stanu finansowego jej rodziny. Mając zatem na uwadze przedstawioną wyżej sytuację materialną skarżącej i jej rodziny, stwierdzić należy, że nie przemawia ona za uznaniem, że skarżąca nie posiada możliwości sfinansowania kosztów postępowania, które ograniczają się w niniejszej sprawie do kosztów związanych z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika. Skarżąca może bowiem poczynić oszczędności z bieżącego dochodu, a gdy te okażą się niewystarczające, może zdobyć brakujące środki, wykorzystując w tym celu swój majątek poprzez np. sprzedaż części inwentarza żywego. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.