II SA/Ol 418/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Zbigniew Ślusarczyk Hanna Raszkowska Bogusław Jażdżyk (spr.) Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2004r. sprawy ze skargi I. A. i B. A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie rekultywacji gruntów I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku. Postanowieniem z 15 marca 2004r. Nr "[...]" Starosta P. zawiesił z urzędu postępowanie z wniosku H. L. w sprawie ustalenia kierunku rekultywacji gruntów kopalni kruszywa naturalnego - złoże "A". Postanowieniem tym zobowiązano także I. i B. małż. A. do złożenia decyzji Ministra Środowiska w sprawie z odwołania od decyzji Wojewody w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego wydaniem w dniu 26 lipca 2001r. Nr "[...]" decyzji udzielającej H. L. koncesji na wydobycie kruszywa. W uzasadnieniu postanowienia, organ argumentował, iż w dniu 9 maja 2003r. I. i H. małż. A. złożyli podanie o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem przez Wojewodę wymienionej decyzji koncesyjnej. Rozpatrzenie sprawy dotyczącej ustalenia kierunku rekultywacji kopalni kruszywa naturalnego zależy od uprzedniego definitywnego rozstrzygnięcia sprawy objętej decyzją koncesyjną na wydobycie kopaliny ze złoża kruszywa naturalnego, w związku z tym zawieszenie postępowania stało się konieczne i uzasadnione. Na powyższe postanowienie zażalenie złożyli I. i B. małż. A., wnioskując o zmianę postanowienia. Wskazali oni, iż faktem jest prowadzenie eksploatacji wyrobiska przez H. L., a rekultywacja terenu ze względu na jego dewastację stała się konieczna. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z 24 maja 2004r. Nr "[...]" utrzymało w mocy postanowienie w części dotyczącej zawieszenia postępowania. W uzasadnieniu organ II instancji podał, iż w sprawie zachodzi sytuacja, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ. Podstawą do rozpoczęcia eksploatacji złoża kruszywa "A" przez H. L. była ostateczna decyzja Wojewody z 26 lipca 2001 r. Skoro z wniosku żalących prowadzone jest postępowanie zmierzające do wzruszenia tej decyzji i nie zostało ono dotychczas prawomocnie zakończone, to nie wiadomo czy eksploatacja kruszywa będzie kontynuowana i w jakim zakresie, a w konsekwencji niemożliwe są ustalenia co do przyszłej rekultywacji obszaru, na którą koncesja została udzielona. Niewątpliwie między koncesją, a rekultywacją istnieje ścisły związek. Na powyższe postanowienie skargę do sądu administracyjnego wnieśli I. i B. małż. A. W skardze zarzucili, iż bezspornym faktem jest to, że H. L. prowadzi wydobycie kruszywa ze złoża. Koncesja na wydobycie została wydana bez zgody skarżących, choć są oni współwłaścicielami działki na której znajduje się wyrobisko. Przed wydaniem koncesji winna być zatwierdzona m. in. dokumentacja określająca kierunek rekultywacji, czego w sprawie nie uczyniono. Prowadzone postępowanie winno doprowadzić do wzruszenia decyzji koncesyjnej, a nie do zawieszenia postępowania w sprawie, która powinna być dawno zakończona. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte z zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd kontroluje zaskarżone postanowienia pod kątem ich zgodności z prawem. Zatem usunięcie zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego może nastąpić tylko w przypadku, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia organ naruszył prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § l pkt l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270). Na podstawie art. 20 ust. l ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 16, poz. 78 ze zm.) osoba powodująca utratę albo ograniczenie wartości użytkowej gruntów jest obowiązana do ich rekultywacji na własny koszt. Przepis ten określa więc w sposób nie budzący wątpliwości podmiot, który obowiązany jest do rekultywacji gruntów oraz przedmiot działalności, która powoduje konieczność rekultywacji. Następnie ustawodawca w art. 20 ust. 3 i 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych określił etapy działalności przemysłowej powodujące obowiązek prowadzenia rekultywacji oraz ostateczny termin jej zakończenia. I tak, rekultywację i zagospodarowanie gruntów planuje się, projektuje i realizuje na wszystkich etapach działalności przemysłowej. Rekultywacja winna być prowadzana w miarę, jak grunty te stają się zbędne całkowicie, częściowo lub na określony czas do prowadzenia działalności przemysłowej oraz kończy się w terminie do 5 lat od zaprzestania tej działalności. Należy przyjąć, iż uregulowania prawne przytoczone wyżej mają charakter całościowy i w przypadku zaistnienia przesłanek powołanych w ustawie, podmiot powodujący ograniczenie wartości użytkowej gruntów obowiązany jest do ich rekultywacji. W sprawie niniejszej, jak wynika z akt administracyjnych istnieją podstawy do wydania decyzji w przedmiocie rekultywacji gruntów. Po pierwsze organy administracji ustaliły podmiot, który eksploatuje złoże kruszywa naturalnego. Podmiotem tym jest H. L. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą "Usługi Transportowe – H. L.". Po drugie, przedmiotem działalności przedsiębiorcy, jest wydobycie kruszywa naturalnego ze złoża "A", a z działalnością tą związana jest utrata lub obniżenie wartości użytkowej gruntów. Dodatkowo na konieczność wydania takiej decyzji wskazuje zapis art. 20 ust. 3 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, który nakazuje wykonywanie rekultywacji na wszystkich etapach działalności przemysłowej, zaś ustęp 4 tego artykułu nakazuje prowadzić rekultywację w miarę jak grunty te stają się zbędne na cele przemysłowe. Możliwe także jest ustalenie końcowego terminu wykonania rekultywacji. Termin ten uzależniony jest od zakończenia działalności przemysłowej powodującej utratę lub ograniczenie wartości użytkowej gruntów, a rekultywacja winna być zakończona w okresie do pięciu lat od zaprzestania tej działalności. Pięcioletni termin zrealizowania rekultywacji uzależniony jest od faktycznego zaprzestania działalności przemysłowej, o której mowa w art. 20 ust. l ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Faktyczne zakończenie tej działalności może, ale nie musi się pokrywać z terminem na jaki zostaje udzielona koncesja na wydobycie kopalin. Powyższe wskazuje, że zostały spełnione wszystkie przesłanki ustawowe do wydania wskazanej wyżej decyzji. W ocenie Sądu brak jest dostatecznych podstaw prawnych do przyjęcia, że rozpatrzenie sprawy dotyczącej ustalenia kierunku rekultywacji gruntów, uzależnione jest od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego tj. ostatecznego rozpatrzenia sprawy o wznowienie postępowania zakończonego decyzją koncesyjną z 26 lipca 2001 r. Jak wskazano wyżej, w sprawie zachodziły wszelkie przesłanki do wydania decyzji w przedmiocie ustalenia kierunku rekultywacji gruntu. Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych wskazuje, iż podmiotem zobowiązanym do rekultywacji jest osoba powodująca utratę lub ograniczenie wartości użytkowej gruntów, a rekultywacja winna być prowadzona w miarę, jak grunty stają się zbędne na cele przemysłowe. Ustawodawca nie uzależnia natomiast prowadzenia postępowania o rekultywację i zagospodarowanie gruntów od tego, czy dany podmiot otrzyma lub też posiada koncesję na działalność, która będzie powodować konieczność rekultywacji. Tak więc uprzednie rozstrzygnięcie sprawy koncesji dla takiego podmiotu nie może powodować wstrzymania postępowania dotyczącego rekultywacji, jeżeli taki podmiot spełnił przesłanki określone w art. 20 ust. l ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. W niniejszej sprawie nie występuje więc zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § l pkt 4 kpa, a skoro tak, to brak było podstaw do zawieszenia postępowania na tej podstawie. W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 145 § l pkt l lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, zasądzając koszty stosownie do art. 200 tej ustawy oraz z mocy art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku.