II SA/Ol 42/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2019 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Szefa Urzędu z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej oddala skargę. Decyzją z dnia "[...]" Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 5 ust. 1 w zw. z art. 2 oraz art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 690, dalej jako: ustawa o działaczach opozycji), odmówił B. G. potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W uzasadnieniu podniesiono, iż przesłanką formalną do wydania decyzji na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o działaczach opozycji jest przedstawienie dowodów potwierdzających spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3 ustawy o działaczach opozycji oraz decyzji Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej jako: IPN) w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji, albo dokument potwierdzający nadanie Krzyża Wolności i Solidarności. W niniejszej sprawie wnioskodawca przedstawił stosowną decyzję Prezesa IPN z dnia "[...]", a w związku z tym nie zachodzą przesłanki negatywne co do przyznania przedmiotowego statusu. Jednocześnie wskazano, że w toku postępowania wyjaśniającego nie udało się zgromadzić dowodów potwierdzających spełnienie przez wnioskodawcę przesłanek określonych w art. 2 i art. 3 ustawy o działaczach opozycji, w tym dowodów takich nie przedstawił sam wnioskodawca. Z oświadczenia złożonego przez świadka, wskazanego przez wnioskodawcę, wynika jedynie, że był on świadkiem zatrzymania wnioskodawcy z niewiadomych przyczyn przez Milicję w czasie stanu wojennego, a ponadto, że posiada wiedzę o działalności wnioskodawcy w "Solidarności" i stosowanych wobec wnioskodawcy represjach jedynie pośrednio od samego wnioskodawcy. Nie wynika natomiast, aby był on naocznym świadkiem działalności opozycyjnej wnioskodawcy lub stosowania wobec wnioskodawcy represji z powodów politycznych. Jednocześnie wskazano, iż organ, na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy o działaczach opozycji, zwrócił się do Prezesa IPN o przekazanie informacji o treści zgromadzonych przez IPN dokumentów dotyczących spełnienia przez wnioskodawcę warunków, o których mowa w art. 2 i art. 3 ustawy o działaczach opozycji, jednakże Archiwum IPN poinformowało, że nie odnaleziono dokumentów spełniających wymogi art. 2 lub art. 3 ustawy o działaczach opozycji. B. G. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zgodnej z jego wnioskiem, zarzucając organowi sprzeczność ustaleń ze stanem faktycznym oraz dokonanie błędnej oceny jego działalności poprzez odmowę uznania, że był on osobą represjonowaną. Wnioskodawca zaznaczył, iż w wyniku swojej aktywności doznał opisanych we wniosku represji. Świadczy o tym zbieżność czasowa między jego aktywnością, a konsekwencjami tej aktywności jakich doznał w środowisku pracy. Podał, że represje spowodowały konieczność opuszczenia pracy i zmiany miejsca zamieszkania i dlatego wniosek jest zasadny. Decyzją z dnia "[...]" Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia "[...]". Wskazano, że z pisma IPN wynika, nie odnaleziono żadnych dowodów potwierdzających prowadzenie działalności lub podleganie represjom w rozumieniu przepisów art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy o działaczach opozycji. Wskazano, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia, że wnioskodawca prowadził działalność opozycyjną w rozumieniu przepisów obowiązującej ustawy lub podlegał represjom w niej określonym. Wprawdzie strona wskazała na inwigilację, aresztowanie przez Milicję oraz dwukrotne pobicie, jednak brak jest jakichkolwiek dokumentów pozwalających na stwierdzenie, jak długo trwało zatrzymanie, czy w wyniku pobicia strona doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia oraz w jakich dokładnie okolicznościach i z jakiej przyczyny nastąpiły te zdarzenia. Tym samym nie jest możliwe zbadanie, czy w przypadku strony zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki wskazane w art. 3 pkt 1 lit. a, art. 3 pkt 3 lit. a, art. 3 pkt 3 lit. b ustawy o działaczach opozycji. Podniesiono ponadto, iż pomimo wezwania organu strona nie przedstawiła dokumentów potwierdzających spełnienie przesłanek określonych w art. 3 ustawy o działaczach opozycji. Z przedłożonego oświadczenia świadka wynika jedynie wiedza świadka dotycząca zatrzymania wnioskodawcy przez Milicję w czasie stanu wojennego, która jednak nie obejmuje przyczyn zatrzymania lub jego okresu. Także informacje dotyczące działalności wnioskodawcy w NSZZ "Solidarność" mają pochodzić z wiedzy świadka uzyskanej od samego wnioskodawcy i nie zawierają żadnych szczegółów dotyczących np. okresu jej prowadzenia lub rodzaju wykonywanych zadań. Przy czym w ocenie organu mało wiarygodnie brzmi wtajemniczanie osoby postronnej w nielegalną działalność opozycyjną z uwagi na zagrożenie dekonspiracją. Podniesiono, że organ dokonał sprawdzenia w internetowej bazie danych projektu prowadzonego przez IPN, który nie zawiera biogramu, ani innych informacji na temat wnioskodawcy, a jest to najobfitsze źródło wiedzy o polskiej opozycji antykomunistycznej lat 1976-1989. B. G. wniósł skargę na powyższe rozstrzygnięcie, zarzucając błędne ustalenie stanu faktycznego i odmowę potwierdzenia statusu osoby represjonowanej oraz żądając uchylenia zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji z dnia "[...]". Podniósł, iż bezspornie podlegał represjom z powodu prezentowania postawy negującej ówczesny porządek, czego wyrazem była ostentacyjna rezygnacja z dość krótkiego członkostwa w PZPR. Po tym akcie skarżącego zaczęły dotykać represje w postaci pobicia, inwigilacji, zmuszenia do zmiany pracy i wyjazdu z E. Związek czasowy między represjami a rezygnacją z członkostwa w PZPR był bezsporny i oczywisty. Podał, że funkcjonariusze milicji wyraźnie sugerowali mu zmianę miejsca pracy oraz wyjazd z E., a także grozili dalszymi konsekwencjami w przypadku kontynuowania rozdawania ulotek. Zatrzymanie skarżącego zostało potwierdzone oświadczeniem świadka. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018r., poz. 2107) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r., poz. 1302, dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie. Podnieść należy, że przedmiotem skargi jest decyzja odmawiająca skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Podkreślić zatem należy, że zgodnie z art. 5 ustawy o działaczach opozycji Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, może w drodze decyzji administracyjnej w trybie cytowanej ustawy potwierdzić status odpowiednio "działacza opozycji antykomunistycznej" lub "osoby represjonowanej z powodów politycznych", wyłącznie osobom, spełniającym warunki określone wprost przez ustawodawcę w art. 2 oraz 3 ustawy. Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o działaczach opozycji działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, przy czym do okresu 12 miesięcy nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980r. do dnia 12 grudnia 1981r. Natomiast w myśl art. 3 ustawy o działaczach opozycji osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.: 1) przebywała w: a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. r 29, poz. 154, z późno zm.) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym: a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa wart. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2014 r. poz. 1075), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni, b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia, c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu, d) została z nią rozwiązana umowa o pracę, e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły, f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok; 4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. W niniejszej sprawie w ocenie Sądu organ prawidłowo zastosował powyższe przepisy, gdyż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, nawet z uwzględnieniem oświadczenia skarżącego oraz oświadczenia wskazanego przez niego świadka, nie daje wystarczających podstaw do uznania, że wnioskodawca swą działalnością wypełnił przesłanki określone w art. 2 lub 3 ustawy o działaczach opozycji. Podkreślenia wymaga okoliczność, że z informacji udzielonych przez Instytut Pamięci Narodowej wynika, iż w zasobach archiwalnych tego podmiotu brak jest informacji mogących potwierdzić działalność opozycyjną skarżącego lub doznane przez niego represje. Słusznie podnosi także organ, że w oświadczeniu świadka zawarty jest opis tylko jednego zdarzenia, którego był świadkiem naocznym, zaś w pozostałym zakresie są to informacje uzyskane od samego skarżącego. Przy czym należy wskazać, że wprawdzie powołany świadek widział samo zatrzymanie skarżącego przez milicję w okresie stanu wojennego, ale brak jest jakiekolwiek dowodu, że w związku z tym skarżący przebywał w więzieniu lub innym miejscu odosobnienia przez okres dłuższy niż 48 godzin, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce (art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o działaczach opozycji), czy też w ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu o stanie wojennym za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce (art. 3 pkt 1 lit. b ustawy o działaczach opozycji). Także brak jest jakiekolwiek dowodu, poza twierdzeniem samego skarżącego, że brał udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym, na skutek działania wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa, doznał uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni (art. 3 pkt 3 lit a ustawy o działaczach opozycji) lub też w związku z tym był inwigilowany przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niego bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia (art. 3 pkt 3 lit. b ustawy o działaczach opozycji), czy też że był pozbawiony możliwości wykonywania swojego zawodu (art. 3 pkt 3 lit. c ustawy o działaczach opozycji). Wprawdzie skarżący przedłożył kopię dyplomu mistrzowskiego uzyskanego w 1986r. w K., co może potwierdzać fakt zmiany miejsca zamieszkania, ale nie wynika z tego, że przyczyną zmiany miejsca zamieszkania i rezygnacji z dotychczasowej pracy były działania organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w ustawie o działaczach opozycji. Natomiast twierdzenie skarżącego, że spotkały go szykany z powodu rezygnacji z członkostwa w PZPR nie daje jeszcze podstawy do przyznania mu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, gdyż muszą zostać spełnione przesłanki ustawowe, poparte stosownymi dowodami. Należy bowiem podkreślić, iż krytyczny stosunek do panującego ówcześnie porządku politycznego nie jest tożsame z prowadzeniem działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, podobnie jak zrzeczenie się członkostwa w PZPR. Zatem w niniejszej sprawie ani organ nie dysponował żadnymi dokumentami pozwalającymi mu na wydanie pozytywnej decyzji, ani też skarżący – pomimo zawieszenia postępowania na jego wniosek w celu poszukiwania materiałów dowodowych - nie przedstawił innych - poza przytoczonymi powyżej – dokumentów potwierdzających podawane przez niego okoliczności. W tej sytuacji należy uznać, że ustalenia faktyczne poczynione przez organ administracji znajdują potwierdzenie w niewadliwie zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, wobec czego materiał ten należało uznać za wystarczający do podjęcia prawidłowej i zgodnej z prawem decyzji w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Zasadnie organ podniósł, że zgodnie z art. 3 ustawy o działaczach opozycji za osobę represjonowaną może być uznana jedynie taka osoba, która spotkała się z dolegliwościami wymienionymi w art. 3 ustawy o działaczach pozycji. Tymczasem żaden z dowodów zgromadzonych w sprawie nie potwierdza, by wobec skarżącego stosowane były, z powodów politycznych, tego rodzaju środki represji, co oznacza, że skarżącego nie można było uznać za osobę represjonowaną z powodów politycznych. W tej sytuacji w ocenie Sądu organ administracji dokonał właściwej wykładni przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę jego rozstrzygnięcia, jak też prawidłowo zastosował normy prawne do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Konstatacji tej nie zmienia w żaden sposób wyrażone przez skarżącego jego oświadczenie, wyrażające de facto jego subiektywną ocenę jego sytuacji w jakiej funkcjonował w latach osiemdziesiątych ubiegłego stulecia, albowiem brak jest obiektywnie poddających się ocenie dowodów, potwierdzających podawane przez niego okoliczności. Zdaniem Sądu organ nie naruszył także dyspozycji art. 107 § 1 k.p.a. albowiem uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie elementy wymagane tym przepisem. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.