II SA/Ol 420/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Sędzia WSA Marzenna Glabas Asesor WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant Ewa Rychcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O., decyzją Nr "[...]", z dnia 22 lutego 2005 r., w oparciu o orzeczenie lekarskie nr "[...]", wystawione przez Poradnię Chorób Zawodowych Przychodni Wojewódzkiego Zespołu Medycyny Przemysłowej i orzeczenie lekarskie nr "[...]", Kliniki Chorób Zawodowych - Instytutu Medycyny Pracy, nie stwierdził u A. B. choroby zawodowej - astmy oskrzelowej -wymienionej w poz. 6 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, póz. 1115). W złożonym odwołaniu A. B. stwierdził, że wykonując w latach 1976 - 2003 pracę lekarza, narażony był na czynniki takie jak: lateks i środki odkażające, lizol i chloramina. Wówczas wystąpiły u niego objawy astmy oskrzelowej i zapalenia skóry. Wskazał ponadto na wyniki testów skórnych i naskórkowych wykonanych w Instytucie Medycyny Pracy w L., dowodząc na ich podstawie, występowanie u niego choroby zawodowej - astmy oskrzelowej. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 4 kwietnia 2005 r., znak: "[...]", utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdził, że A. B. pracował w latach 1976-2003 w Samodzielnym Publicznym Zespole Opieki Zdrowotnej "[...]", w Szpitalu w B. (1984-1988), w Szpitalu Ogólnym w C. (1988-1991) oraz w Szpitalu w G. (1991-1998). Pracując na stanowisku ordynatora Oddziału oraz lekarza ginekologa, odwołujący się, przeprowadzał badania pacjentek, odbierał porody oraz uczestniczył przy zabiegach chirurgicznych. Czynności te wymagały stosowania rękawic lateksowych i środków odkażających. Wojewódzki Zespół Medycyny Przemysłowej w orzeczeniu lekarskim nr "[...]" z dnia 7 kwietnia 2004 r. , stwierdził brak podstaw do rozpoznania u odwołującego się choroby zawodowej, zaś Instytut Medycyny Pracy w orzeczeniu nr "[...]" z dnia 19 listopada 2004 r. podał, że w organizmie chorego nie stwierdzono obecności swoistych przeciwciał klasy IgE przeciwko alergenom jego środowiska pracy (tj. natychmiastowego uczulenia na alergeny zawodowe) i potwierdził uczulenie na powszechnie występujące alergeny środowiska domowego i komunalnego (roztocza kurzu domowego, pyłki traw). W związku z tym rozpoznano atopową astmę oskrzelową, która nie daje podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - astmy oskrzelowej. Orzeczenie to, zgodnie z § 7 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, jest ostateczne. Organ wskazał, że w myśl § 2 ust. l powołanego rozporządzenia - przy stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, którego to warunku odwołujący się nie spełnił. W złożonej na powyższą decyzję skardze, A. B. powołał opisane w książce Kazimierza Marka "Choroby zawodowe", Wydawnictwo PZWL, str. 126, obowiązujące, modelowe i obligatoryjnie obowiązujące kryteria rozpoznawania astmy pochodzenia zawodowego, wywodząc na ich podstawie istnienie podstaw do stwierdzenia u siebie astmy oskrzelowej zawodowej. Wskazał, że w wyniku przeprowadzenia badań stwierdzono u niego chorobę zawodową - alergiczne zapalenie skóry rąk i przedramion. Za bezpodstawne uznał twierdzenie organu odwoławczego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wywodząc, że astma atopowa jest specyficznym rodzajem astmy oskrzelowej. Dodatnie wyniki badań uczuleniowych na inne czynniki, jak np. kurz i roztocza, nie wykluczają, a wręcz potwierdzają, zdaniem skarżącego, istnienie uczulenia specyficznego, zawodowego. Po zaprzestaniu pracy zawodowej uczulenie, ograniczone brakiem czynnika zawodowego, nasila się na czynniki domowe: kurz i roztocza. Podał, że w trakcie pobytu w Klinice Chorób Zawodowych, bezpośredni test kontaktowy z lateksem wywołał u niego duszności, co potwierdza chorobę zawodową, czego nie wzięto pod uwagę przy wydawaniu decyzji. Stwierdził ponadto, że wynik przeprowadzonych w tej Klinice badań został mylnie (nieobiektywnie) zinterpretowany. Z uwagi na sposób ich przeprowadzenia, w szczególności zafałszowanie wyników badań stosowanymi przez skarżącego lekami, test skórny z lateksem z wynikiem wątpliwym (słabo dodatnim) powinien być uznany jako swoiście dodatni i interpretowany na jego korzyść. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Podał, że skarżący był badany przez jednostki uprawnione do orzekania w sprawie chorób zawodowych pierwszego i drugiego szczebla i w obu przypadkach nie rozpoznano choroby zawodowej - astmy oskrzelowej. Z orzeczeń lekarskich wynika, iż w organizmie chorego nie stwierdzono obecności swoistych przeciwciał klasy IgE przeciwko alergenom jego środowiska pracy, natomiast potwierdzono uczulenie na powszechnie występujące alergeny środowiska domowego i komunalnego. Organ podkreślił, że na podstawie przeprowadzonych badań u skarżącego rozpoznano atopowa astmę oskrzelowa, która nie daje podstaw do rozpoznania choroby zawodowej -astmy oskrzelowej. Z uwagi na fakt, iż zarzuty stawiane w skardze dotyczyły procedury badania w Instytucie Medycyny Pracy w L. i, pismem z dnia 2 czerwca 2005 r. organ zwrócił się do tej jednostki o zajęcie stanowiska w sprawie. Instytut Medycyny Pracy pismem z dnia 7 czerwca 2005 r., znak: "[...]", poinformował, że wyniki przeprowadzonych badań wskazują, że skarżący jest uczulony na powszechnie występujące alergeny środowiska domowego i komunalnego. Potwierdza to atopię, nie potwierdzono zaś obecności alergenowo swoistych przeciwciał (tj. uczulenia typu natychmiastowego) dla alergenów zawodowych badanego. Test skóry metodą punktową z lateksem dał wprawdzie wynik graniczny (wątpliwy), ale został on zweryfikowany negatywnie za pomocą testu immunoenzymatycznego. Testy naskórkowe służą badaniu innego typu alergii (alergia typu opóźnionego/komórkowego). Alergia tego typu leży u podłoża alergicznego kontaktowego zapalenia skóry (które u badanego rozpoznano jako zawodowe - decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. nr "[...]" z dnia 22 lutego 2005 r., stwierdzająca chorobę zawodową- alergiczne kontaktowe zapalenie skóry). Badaniem, które mogłoby w ostateczny sposób rozstrzygnąć problem wpływu czynników zawodowych na przebieg procesów alergicznych w drogach oddechowych skarżącego, jest swoista próba prowokacyjna wziewna, na wykonanie której nie pozwolił stan układu oddechowego pacjenta. Jedynym testem ekspozycyjnym, który w tej sytuacji można było bezpiecznie wykonać był test prowokacji skórnej z fragmentem rękawiczki lateksowej, który nie spełnił kryteriów umożliwiających uznanie tego wyniku za dodatni. Wystąpienie duszności, o której skarżący wspomina w treści skargi, nie zostało zobiektywizowane (tzn. potwierdzone przedmiotowym badaniem lekarskim ani badaniem spirometrycznym). Instytut podzielił stanowisko skarżącego odnośnie do możliwego wpływu stosowanego leczenia na obiektywne wskaźniki alergizacji, jednocześnie stwierdził, że brak jest danych do uznania, aby zjawisko takie mogło zachodzić w sposób selektywny. Pacjent reaktywny ("zablokowany lekami") nie wykazuje odpowiedzi swoistej. Wyniki testów skórnych metodą punktową (wliczając kontrolę dodatnią) są 4 ujemne. Zjawiska takiego u skarżącego nie obserwowano. Rozpoznanie ewentualnej zawodowej etiologii astmy oskrzelowej u skarżącego musiało zatem opierać się na zasadzie przeważającego prawdopodobieństwa z uwzględnieniem analizy przebiegu klinicznego choroby, narażenia zawodowego, wyników możliwych do wykonania badań oraz doświadczenia klinicznego pracowników Kliniki Chorób Zawodowych. Po wykonaniu szczegółowych analiz tych elementów nie znaleziono podstaw do rozpoznania z przeważającym prawdopodobieństwem zawodowej etiologii tej choroby. Organ drugiej instancji podkreślił ponadto, że w myśl przepisu § 8 ust. l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. , decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzja o braku podstaw do jej stwierdzenia, wydawana jest na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz ocenie narażenia zawodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) wojewódzki sąd administracyjny właściwy jest do kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja taka zgodna jest z prawem, jeżeli odpowiada przepisom prawa materialnego i procesowego. W związku z tym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § l powołanej ustawy. Tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie ostatecznej decyzji administracyjnej. Skarżący nie podniósł żadnych argumentów wskazujących na naruszenie prawa materialnego bądź procedury administracyjnej. Stosownie do § 8 ust. l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), podstawę do wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej (lub braku podstaw do jej stwierdzenia) stanowi orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wydane przez lekarza, spełniającego wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych, zatrudnionego w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w § 5 ust. 2 i 3 tego rozporządzenia. Jednostkami właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych są m.in. poradnie i oddziały chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy, natomiast jednostkami orzeczniczymi II stopnia są m.in. kliniki chorób zawodowych jednostek badawczo-rozwojowych w dziedzinie medycyny pracy (§ 5 ust. 2 i 3). Oznacza to, że rozpoznanie choroby nie należy do właściwości organów inspekcji sanitarnej, które związane są rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim wydanym w trybie § 5 - 7 powołanego rozporządzenia i nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej. Zatem ustalenie jednego z elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej, uzależnione jest od treści specjalistycznego orzeczenia lekarskiego, wydanego na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Dowody te muszą być zgromadzone w toku postępowania i ocenione zgodnie z zasadami przewidzianymi w Kodeksie postępowania administracyjnego, co stwarza prawnoprocesową gwarancję trafności rozstrzygnięcia administracyjnego. Ze zgromadzonego w sprawie materiału wynika, że organy inspekcji sanitarnej orzekały na podstawie danych zawartych w dwóch orzeczeniach lekarskich: nr "[...]" z dnia 7 kwietnia 2004 r. i nr "[...]" z dnia 19 listopada 2004 r. , wydanych przez uprawnione jednostki organizacyjne służby zdrowia, tj. Przychodnię Wojewódzkiego Zespołu Medycyny Przemysłowej oraz Instytut Medycyny Pracy w L. Zawierają one jednoznaczne opinie, wskazujące na brak podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej. Opinie te zostały wydane po przeanalizowaniu dokumentacji medycznej i danych dotyczących przebiegu pracy zawodowej oraz w oparciu o wynik badań konsultacyjnych. Wprawdzie obie jednostki orzecznicze rozpoznały u skarżącego atopową astmę oskrzelową, jednakże nie znalazły podstaw do rozpoznania zawodowego podłoża tej choroby. Zgodnie z treścią § 5 ust. l powołanego rozporządzenia rozpoznanie choroby zawodowej leży wyłącznie w gestii upoważnionych do tego jednostek orzeczniczych. W tej sytuacji zawarta w karcie informacyjnej z dnia 18 lutego 1998 r., a wystawiona przez Specjalistyczny Zespół Gruźlicy i Chorób Płuc, opinia o etiologii alergicznej astmy oskrzelowej m.in. na lizol i inne środki dezynfekujące, z którymi skarżący stykał się na bloku operacyjnym i w gabinetach zabiegowych, pozostaje bez wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji. Podkreślić należy, że treść orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej może zakwestionować wyłącznie badany pracownik. Organy inspekcji sanitarnej nie są zaś uprawnione do odmiennej oceny, niż wyrażona w prawidłowo sporządzonym orzeczeniu lekarskim. Z tych też względów Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie mógł uwzględnić argumentacji skarżącego sprowadzającej się do polemiki z trafnością powołanych wyżej orzeczeń lekarskich. Skarżący, nie zgadzając się z orzeczeniem lekarskim nr "[...]", wniósł o przeprowadzenie ponownego badania, jednak treść orzeczenia jednostki drugiego stopnia była zgodna z zakwestionowanym orzeczeniem. Należy również zauważyć, że w § 2 ust. l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. , określono definicję choroby zawodowej. Przepis ten stanowi, że przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi "narażeniem zawodowym". Definicja prawna choroby zawodowej składa się zatem z dwóch elementów, z których jeden jest formalnie wskazany w wykazie, a drugi dotyczy określonego związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy, których szczegółowe określenie zawarte jest w § 2 ust. 3 rozporządzenia. O uznaniu schorzenia za chorobę zawodową decydują więc dwa czynniki: umieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia oraz ustalenie bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Konsekwentnie trzeba przyjąć, że zachorowanie na chorobę, która nie została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, nie daje podstaw do wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. W niniejszej sprawie jednostki orzecznicze obu stopni stwierdziły brak zawodowej etiologii choroby skarżącego. Prawidłowo zatem organ odwoławczy uznał tę okoliczność za podstawę odmowy stwierdzenia choroby zawodowej -astmy oskrzelowej. Postępowanie dotyczące stwierdzenia choroby zawodowej jest postępowaniem administracyjnym. Sąd ocenia w związku z powyższym, czy rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej wydane zostało zgodnie z przepisami procedury administracyjnej, a w szczególności z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, obligującego organ administracji do podejmowania kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, art. 77 § l obligującego organ administracji do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i art. 80 wyrażającego zasadę swobodnej oceny dowodów. W ocenie Sadu organ drugiej instancji nie uchybił wskazanym wyżej przepisom postępowania administracyjnego. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wziął pod uwagę i ocenił cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Za przesądzające o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych załącznika do rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r., uznał dwa jednobrzmiące orzeczenia lekarskie wydane przez jednostki uprawnione do orzekania w sprawie chorób zawodowych. Na marginesie Sąd wskazuje, że wprawdzie zarzuty dotyczące prawidłowości przeprowadzenia badania i interpretacji jego wyników zostały podniesione po raz pierwszy w skardze, niemniej jednak pismo sporządzone po dacie wydania zaskarżonej decyzji nie stanowi dowodu w sprawie. Powyższe nie stanowi uchybienia formalnego, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy, również zaskarżona decyzja nie narusza prawa, w szczególności art. 107 § l i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, należało skargę jako nieuzasadnioną oddalić, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).