II SA/Ol 423/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Alicja Jaszczak – Sikora (spr.) Protokolant Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi G. N. na postanowienie Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie wymeldowania – uchybienia terminu do wniesienia zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. UZASADNIENIE: Z przedstawionych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że Burmistrz Miasta G. (dalej zwany także jako organ I instancji) w dniu "[...]" wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania Pani G. N. i jej małoletniej córki z pobytu stałego w G. przy ul. P. Zawiadomiona o wszczęciu postępowania G. N. oświadczyła, że nie zgadza się na wymeldowanie, ponieważ trwa postępowanie sądowe, zmierzające do odzyskania przez nią tytułu prawnego do przedmiotowego mieszkania. W związku z tym wniosła o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia "[...]" organ I instancji odmówił zawieszenia postępowania, ponieważ nie zaszła żadna z przesłanek wymienionych w art. 97 § 1 K.p.a. Nie daje także podstawy do zawieszenia podnoszona przez stronę okoliczność, gdyż sprawa własności przedmiotowego lokalu została rozstrzygnięta prawomocnym orzeczeniem sądowym; ponadto zapadł prawomocny wyrok eksmisyjny, który został wykonany. W sprawie nie może mieć zastosowania art. 98 § 1 K.p.a., bo strona, na której żądanie wszczęto postępowanie, nie wniosła o jego zawieszenie. Postanowienie to, wraz z pouczeniem o terminie i sposobie zaskarżenia, zostało doręczone G. N. w dniu "[...]". G. N. nie zgodziła się z tym postanowieniem i wniosła na nie zażalenie, datowane "[...]", które wpłynęło do organu I instancji "[...]". W dniu "[...]" Burmistrz G., zgodnie z art. 133 K.p.a. w związku z art. 144 K.p.a. przesłał zażalenie Wojewodzie z informacją, że odwołanie zostało wniesione w terminie. Postanowieniem z dnia "[...]" organ II instancji, na podstawie art. 134 K.p.a. oraz art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zmianami) stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez G. N. zażalenia. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, iż termin do wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji z dnia "[...]" upłynął w dniu "[...]" a zażalenie zostało wniesione osobiście w dniu "[...]" a więc z uchybieniem terminu. G. N. nie zgodziła się z tym postanowieniem i wniosła na nie skargę do tutejszego Sądu. Twierdziła, że zażalenie wniosła w terminie i posiada dowód nadania przesyłki pocztowej. Ponadto o wniesieniu zażalenia w terminie świadczy pismo Burmistrza Miasta G. z dnia "[...]", potwierdzające zachowanie terminu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Organ podniósł, że na zażaleniu figuruje pieczątka z datą wpływu "[...]", przy którym brak jest koperty, potwierdzającej wysłanie przesyłki za pośrednictwem poczty. Po przeprowadzeniu rozmowy z pracownikiem organu I instancji ustalono, że "zażalenie musiało być wniesione osobiście do urzędu, a nie pocztą, inaczej koperta byłaby dołączona do akt sprawy". Na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do nadesłania dowodu nadania w urzędzie pocztowym zażalenia z dnia "[...]", skarżąca wyjaśniła, iż potwierdzenie nadania chroniła do momentu otrzymania pisma Burmistrza, z którego wynikało, że zażalenie zostało przyjęte i nadano mu bieg. Wyraziła zdziwienie, iż pracownik urzędu mógł wyrzucić kopertę, na której widniały stemple pocztowe, w oparciu o które w sposób jednoznaczny można ustalić datę nadania przesyłki. Na rozprawie w dniu "[...]" skarżąca podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie. Pełnomocnik Wojewody wniósł o umorzenie postępowania, ponieważ sprawa została zakończona decyzją ostateczną o wymeldowaniu skarżącej z przedmiotowego lokalu. Skarżąca przyznała, że została jej doręczona decyzja organu I instancji o wymeldowaniu oraz decyzja organu II instancji, od której będzie się odwoływała; bo termin do wniesienia skargi jeszcze nie upłynął. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie podlega kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zmianami). Kontrola ta, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U Nr 153, poz. 1269 ze zmianami) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przy czym, oceniając legalność zaskarżonego aktu, sąd przyjmuje stan faktyczny i stan prawny obowiązujący w dniu wydania zaskarżonego orzeczenia. Istotą sądowej kontroli administracji publicznej jest bowiem badanie legalności zaskarżonych aktów według stanu sprawy z daty ich podjęcia. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli sądowo administracyjnej nie jest objęte całe postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania lecz ten jego fragment, który dotyczy wydania przez Wojewodę postanowienia, stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Przeprowadzona w tym zakresie kontrola wykazała, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów o postępowaniu, które mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Podstawę prawną do stwierdzenia przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia odwołania daje przepis art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zmianami), zwanej dalej jako K.p.a. Zgodnie z art. 144 tej ustawy wymieniony przepis ma odpowiednie zastosowanie do środków zaskarżenia przysługujących od postanowień. Obowiązkiem organu przed wydaniem takiego postanowienia jest jednak dokładne ustalenie, czy zażalenie zostało wniesione z zachowaniem siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art.141 § 2 K.p.a. Brak wyjaśnień w tym zakresie stanowi naruszenie art. 7 i 77 K.p.a. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy ograniczył się do przeprowadzenia rozmowy telefonicznej z pracownikiem organu I instancji i poprzestał na jego wyjaśnieniach, iż "zażalenie musiało być wniesione osobiście do urzędu, a nie pocztą, inaczej koperta byłaby dołączona do akt sprawy". Nie można uznać tego za wyczerpujące i dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Tym bardziej, że organ odwoławczy dysponował informacją Burmistrza G., zawartą w piśmie z dnia "[...]", iż zażalenie zostało złożone w terminie. Organ II instancji pominął zupełnie okoliczność, że to obowiązkiem organu orzekającego w pierwszej instancji było sporządzenie adnotacji o osobistym wniesieniu zażalenia lub dołączenie do akt sprawy koperty, w której je nadesłano. Tymczasem w aktach sprawy brak jest koperty, w której – według twierdzenia skarżącej - wysłała zażalenie a na pieczątce wpływu pisma do organu widnieje tylko data bez żadnej adnotacji o sposobie wniesienia środka zaskarżenia. Organ II instancji przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, z naruszeniem art. 10 K.p.a., nie wysłuchał strony uniemożliwiając jej złożenie wyjaśnień w kwestii, kiedy i w jaki sposób złożyła zażalenie. Wojewoda zaniechał także żądania od organu I instancji przedłożenia księgi korespondencyjnej lub informacji od naczelnika placówki pocztowej, w której zostało nadane zażalenie. Te okoliczności wskazują, iż organ odwoławczy nie miał wystarczających podstaw, aby przyjąć, że G. N. wniosła zażalenie z uchybieniem terminu. Stan faktyczny sprawy nie został bowiem dostatecznie wyjaśniony. Należało więc uznać, że Wojewoda wydając zaskarżone orzeczenie naruszył art. art. 7, 77 i 134 K.p.a. a naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy w kontrolowanym zakresie organ odwoławczy powinien dokładnie wyjaśnić stan faktyczny sprawy w szczególności w jaki sposób G. N. wniosła zażalenie. W tym celu organ dopuści dowód z księgi korespondencyjnej Urzędu Miejskiego w G., zażąda informacji od naczelnika placówki pocztowej, wskazanej przez skarżącą, w której nadała przesyłkę oraz ewentualnie przeprowadzi stosowne postępowanie dowodowe na okoliczność zaginięcia koperty. Organ winien mieć także na uwadze, że ewentualne wątpliwości, związane z kwestią terminowości wniesienia zażalenia należy tłumaczyć na korzyść strony. Odnosząc się do wniosku organu odwoławczego o umorzenie postępowania należy wskazać, iż nie został on uwzględniony z następujących względów: Przesłanki umorzenia postępowania sądowo administracyjnego określa art. 161 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy skarżący skutecznie cofnął skargę ( art. 161 § 1 pkt 1), w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania ( art. 161 § 1 pkt 2) oraz gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z przyczyn innych niż wymienione w § 1 pkt 1 i 2 (art. 161 § 1 pkt 3). Niewątpliwie dwie pierwsze przesłanki w sprawie nie zachodzą. Do rozważenia zatem pozostała tylko ewentualna bezprzedmiotowość postępowania. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie było podstaw do umorzenia z uwagi na tę ostatnią przesłankę. Ustawodawca nie zdefiniował co należy rozumieć pod pojęciem "bezprzedmiotowości" postępowania sądowoadministracyjnego. Przyjmuje się, że mamy z nią do czynienia, gdy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. W niniejszej sprawie organ odwoławczy powoływał się na to, iż sprawa w przedmiocie wymeldowania skarżącej została zakończona wydaniem ostatecznej decyzji administracyjnej. W ocenie Sądu okoliczność ta nie powoduje jednak, że przestał istnieć przedmiot zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie. Nie można bowiem pominąć tego, że – jak już wskazano - sądowa kontrola w niniejszej sprawie nie obejmowała całego postępowania administracyjnego w przedmiocie wymeldowania lecz jego wyodrębnioną część, zakończoną wydaniem postanowienia incydentalnego w kwestii uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Orzeczenia wydawane w sprawie administracyjnej można bowiem podzielić na główne i incydentalne. Orzeczenia główne sprawę, będącą przedmiotem postępowania, załatwiają co do jej istoty, względnie sprawę kończą w danej instancji w inny sposób. Orzeczenia incydentalne zaś rozstrzygają inne kwestie, najczęściej natury procesowej, które wynikły w toku postępowania. W trakcie postępowania w sprawie o wymeldowanie G. N. doszło do wydania postanowienia w przedmiocie uchybienia terminu. Postanowienie to nie zostało pozbawione bytu prawnego poprzez wydanie decyzji kończącej całe postępowanie administracyjne. W doktrynie przyjmuje się, że sytuacja bezprzedmiotowości zaistnieje w szczególności wówczas, gdy "zaskarżona decyzja zostanie pozbawiona bytu prawnego w nadzwyczajnym wewnątrzadministracyjnym postępowaniu kontrolnym (np. w wyniku stwierdzenia jej nieważności) lub w rezultacie skorzystania przez organ, którego decyzja została zaskarżona, z uprawnień autokontrolnych przewidzianych w art. 54 § 3 p.p.s.a. i uchylenia jej, wygaśnięcia decyzji obarczonej terminem ustawowym lub ustalonym w decyzji, czy wreszcie uchylenia uchwały lub zarządzenia organu jednostki samorządu terytorialnego przez ten organ." (Lex Polonica Maxima, Komentarz do art. 161 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Tadeusz Woś). W ocenie Sądu uwagi te odnoszą się również do postanowień. Żadna z powyższych okoliczności w sprawie nie wystąpiła. Wydanie decyzji kończącej postępowanie administracyjne po wniesieniu skargi na postanowienie, wydane w toku tegoż postępowania nie może zamykać drogi do rozpoznania środka zaskarżenia na to postanowienie. Skoro przedmiot zaskarżenia nie przestał istnieć, to nie było podstaw do umorzenia postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie II wyroku.