II SA/Ol 423/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. w przedmiocie zwrotu kosztów dowozu dziecka do szkoły postanawia odmówić zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. We wniosku, załączonym do skargi, skarżąca – J. K. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powołała się na trudną sytuację materialną i wskazała, iż jej rodzina utrzymuje się "ze świadczenia pielęgnacyjnego plus dodatki w kwocie "[...]" i prac dorywczych męża (...) w granicach "[...]"". Skarżąca wskazała również miesięczne koszty utrzymania 4-osobowej rodziny. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca złożyła wniosek z dnia "[...]", w którym podtrzymując pierwotne żądanie, podniosła, iż uiszczenie kosztów sądowych byłoby dla niej bardzo dużym obciążeniem. Wskazała, iż jej 4-osobowa rodzina utrzymuje się "z zasiłku pielęgnacyjnego plus dodatki (...) oraz z prac dorywczych męża". Prawie połowę tego dochodu pochłaniają opłaty i wydatki na paliwo. Drugą część wydaje na wyżywienie, wydatki związane z dziećmi oraz na drobne naprawy samochodu. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i dwójką dzieci. W rubryce nr 7.1. wykazała dom o pow. "[...]", w rubryce nr 10 – dochód własny z tytułu "świadczenia pielęgnacyjnego" w kwocie "[...]" oraz dochód męża z tytułu "wynagrodzenia ze stosunku pracy" w kwocie "[...]", natomiast w rubryce nr 11 dodała, iż "miesięczne koszty utrzymania domu to ok. "[...]", w tym opłata za energię, wodę, podatek, opał i kredyt na remont, wywóz śmieci. Resztę dostępnych środków pieniężnych pochłania zakup żywności, odzieży, obuwia, środków czystości, opłaty w szkole, zakup paliwa, ubezpieczenie samochodu i przegląd oraz naprawy." W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącej i jej rodziny oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonych przez nią oświadczeń, wezwana ona została do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej (w zakresie odnoszącym się do działki, na której zlokalizowany jest dom, wykazany w rubryce nr 7.1., oraz posiadanych ewentualnie pojazdów) oraz finansowej (w zakresie odnoszącym się do wysokości i tytułów, z jakich pochodzą dochody skarżącej i jej męża; ewentualnego korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej lub z innego rodzaju pomocy udzielanej przez jakiekolwiek instytucje, osoby trzecie lub członków rodziny; wysokości i przeznaczenia ponoszonych wydatków, a ponadto kopii zeznań podatkowych skarżącej i jej męża za 2014 r. wraz z załącznikami oraz wyciągów z posiadanych przez nich rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy). W wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji rodzinnej i materialnej. W niniejszej sprawie, pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia o skutkach nieprzedłożenia w wyznaczonym terminie wymienionych w nim dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, skarżąca nie przedłożyła ani żadnych oświadczeń, czy też dokumentów źródłowych ani żadnego pisma wyjaśniającego brak ich złożenia. Wobec powyższego nie jest możliwe jednoznaczne stwierdzenie, czy rzeczywiście skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, a jeśli tak – to w jakim zakresie. To, że skarżąca, mimo wezwania, nie przedkłada żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej 4-osobowej rodziny oraz źródeł jej utrzymania i ponoszonych przez nią wydatków, a także zeznań podatkowych i wyciągów z rachunków bankowych, nie wyjaśniając jednocześnie przyczyn braku ich złożenia, uniemożliwia zweryfikowanie oświadczenia skarżącej w zakresie sytuacji materialnej i tym samym ocenę jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Rodzi również wątpliwości co do rzetelności złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach i nie pozwala przyjąć w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżąca nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów sądowych, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny, szczególnie że w wyznaczonym w wezwaniu terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wpłynęła kwota 200 zł tytułem wpisu od skargi skarżącej. Wskazać należy, że oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowane tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżąca nie uczyniła. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.