II SA/Ol 425/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Asesor WSA Beata Jezielska Asesor WSA Irena Szczepkowska (spr.) Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2006 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Wojewody z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu l instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. WSA/wyr.1 - sentencja wyroku Decyzją z dnia "[...]", wydaną z powołaniem się na art. 150b ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 99, poz. 1001, z późn. zm.) Starosta odmówił przyznania J. R. prawa do świadczenia przedemerytalnego z tytułu pracy w byłym ppgr argumentując, iż Skarżący nie spełnił jednej z przesłanek warunkujących przyznanie tegoż świadczenia, a mianowicie w okresie od dnia ukończenia 55 roku życia do dnia 31 lipca 2004 r. nie posiadał statusu osoby bezrobotnej. J. R. zakwestionował zasadność powyższej decyzji poprzez wniesienie od niej odwołania. Wojewoda decyzją z dnia "[...]" nr "[...]" utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji wskazał, iż na podstawie akt sprawy przedłożonych przez organ I instancji ustalono, że J. R. (urodzony "[...]"1947 r.) ukończył 55 rok życia w dniu "[...]"2002 r. oraz, że w okresie od dnia 1 stycznia 2002 r. do dnia 31 lipca 2004 r. nie posiadał statusu osoby bezrobotnej. Ponadto posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący 25 lat, 4 miesiące i 13 dni, legitymuje się okresem zatrudnienia w ppgr w pełnym wymiarze czasu pracy wynoszącym 22 lata, 7 miesięcy i 7 dni, a nadto zamieszkiwał w powiecie uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. Organ II instancji wskazał, iż zgodnie z przepisem art. 150b ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w celu przyznania świadczenia przedemerytalnego przysługującego byłemu pracownikowi PPGR warunki określone przepisem art. 37k ust. 9 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu musiały być spełnione łącznie w jakimkolwiek dniu mieszczącym się w przedziale czasowym zawartym w datach od 1 stycznia 2002 r. do 31 lipca 2004 r. Ustawodawca wymagał jeszcze, aby w dniu spełnienia warunków osoba taka figurowała w ewidencji urzędu pracy jako osoba bezrobotna, tj. musiała być zarejestrowana w urzędzie pracy. W ocenie organu odwoławczego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że J. R. nie spełnia kryteriów nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego dla pracowników byłych ppgr. Wprawdzie spełnił cztery z pięciu wymaganych warunków, dotyczących ukończenia w określonym przedziale czasu 55 roku życia, przy równoczesnym legitymowaniu się co najmniej 25-letnim okresem uprawniającym do emerytury oraz co najmniej 10-letnim okresem zatrudnienia w ppgr, jak również zamieszkiwaniu w powiecie uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. Nie został jednak spełniony warunek dotyczący posiadania statusu osoby bezrobotnej w chwili łącznego spełnia pozostałych wskazanych wyżej warunków. Na tej podstawie wywiedziono, iż w okresie od 1 stycznia 2002 r. do 31 lipca 2004 r. nie ma ani jednego, w którym skarżący spełniałby łącznie wszystkie warunki wymagane do przyznania świadczenia przedemerytalnego dla byłego pracownika ppgr. W piśmie z dnia 14 kwietnia 2006 r. organ II instancji zwrócił uwagę Dyrektorowi Powiatowego Urzędu Pracy, iż wydaną w trybie wznowienia postępowania decyzją Starosty z dnia "[...]" uchylono uprzednią decyzję Starosty z dnia "[...]" pozbawiającą J. R. statusu osoby bezrobotnej z dniem 11 lipca 2000 r. nr "[...]" z powodu nabycia prawa do zasiłku stałego wyrównawczego i orzeczono o utracie przez niego statusu osoby bezrobotnej z dniem 9 maja 2000 r. Nie wzruszono natomiast decyzji Starosty z dnia "[...]" orzekającej o uznaniu J. R. z dniem 9 maja 2000 r. za osobę bezrobotną. Tym samym powstała niedopuszczalna z punktu widzenia zasad prawa sytuacja funkcjonowania w obrocie prawnym dwóch sprzecznych ze sobą orzeczeń, dotyczących tej samej kwestii i tych samych adresatów. Na powyższą decyzję Wojewody z dnia "[...]" skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniósł J. R. domagając się ustalenia mu statusu osoby bezrobotnej i przyznania świadczenia przedemerytalnego w oparciu o art. 37 k ust. 9 z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W uzasadnieniu skargi J. R. wskazał, iż mimo orzeczenia lekarskiego o niepełnosprawności z dnia "[...]"kwietnia 2000 r. i przyznania mu zasiłku wyrównawczego w kwocie 50 zł, zarejestrował się dnia 9 maja 2000 r. w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna i poszukująca pracy. Przez cały okres pozostawania bez pracy podpisywał swą gotowość do podjęcia pracy i do dnia złożenia wniosku o zasiłek przedemerytalny nikt go nie poinformował, że stracił status osoby bezrobotnej ze względu na pobierany zasiłek wyrównawczy stały z opieki społecznej, mimo tego że kilkakrotnie zasięgał informacji w urzędzie pracy czy takie świadczenie mu przysługuje. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wnosząc o jej oddalenie podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Organ II instancji uznaje za bezsporne, że w czasie od dnia 1 stycznia 2002 r. do dnia 31 lipca 2004 r. J. R. nie spełniał jednego z warunków uprawniających do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, a mianowicie nie posiadał statusu osoby bezrobotnej od dnia 1 stycznia 2002 r. do dnia 31 lipca 2004 r. Dalej organ wywodzi, iż skarżący będąc od dnia 1 kwietnia 2004 r. uprawnionym do pobierania zasiłku stałego wyrównawczego z opieki społecznej nie spełniał w istocie warunków uznania go za osobę bezrobotną już w dniu 9 maja 2000 r., kiedy to zgłosił się do urzędu pracy celem dokonania rejestracji. Wprawdzie J. R. został w tym dniu zarejestrowany jako bezrobotny, jednakże się stało się tak dlatego, że organ nie miał informacji o posiadaniu przez niego prawa do pobierania świadczenia z opieki społecznej od dnia 1 kwietnia 2000 r. Informacja taka wpłynęła do Powiatowego Urzędu Pracy dnia 12 lipca 2000 r. i była powodem wydania decyzji z dnia "[...]" pozbawiającej skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem 11 lipca 2000 r. Nadmieniono, iż organ odwoławczy zwrócił uwagę na nieprawidłowości proceduralne, które towarzyszyły wydaniu tej decyzji oraz decyzji z dnia "[...]", korygującej uprzednie orzeczenie w trybie wznowienia postępowania. Jednak w ocenie organu zaistniałe uchybienia nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia w przedmiocie uprawnień J. R. do świadczenia przedemerytalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Na wstępie należy wyjaśnić, iż przepisy określające zasady sądowej kontroli decyzji administracyjnych nie pozwalają na bezpośrednie kształtowanie przez sąd administracyjny praw i obowiązków stron. Oznaczałoby to niedopuszczalną ingerencję w sferę administrowania, zastrzeżoną do wyłącznej kompetencji organów administracji publicznej. Uwzględniając skargę Sąd może uchylić zaskarżoną decyzję bądź stwierdzić jej nieważność (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./), nie może jednak uwzględnić wniosku o ustalenie statusu bezrobotnego i przyznanie świadczenia przedemerytalnego, czego domagał się Skarżący. Sąd administracyjny dokonuje kontroli decyzji administracyjnych z uwzględnieniem stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji i na podstawie materiału dowodowego do chwili jej wydania. Zmiany stanu prawnego w sprawie powstałe po wydaniu zaskarżonej decyzji nie mogą mieć wpływu na wynik sądowej kontroli decyzji. Dodać nadto należy, iż zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeżeli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów podniesionych i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie naruszenia prawa, skutkujące koniecznością wzruszenia zaskarżonego aktu. W niniejszej sprawie istnieją podstawy do stwierdzenia takiego naruszenia prawa. Z uzasadnień decyzji organów obu instancji wynika, iż postępowanie w mniejszej sprawie prowadzone było w kierunku ustalenia, czy Skarżący spełnia warunki do uzyskania prawa do świadczenia przedemerytalnego na podstawie art. 150b ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 99, poz. 1001 ), wprowadzonego ustawą z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 164, poz. 1366). Przepis ten uprawnia do przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego pracownikowi byłych państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jeżeli w okresie od dnia 1 stycznia 2002 r. do dnia 31 lipca 2004 r. spełniał warunki określone w art. 37 k ust. 9 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym w dniu 1 stycznia 2002 r., z wyłączeniem wyrazów "w dniu 7 listopada 2001 r." Wobec tego art. 37k ust. 9 wskazanej ustawy z wyłączeniem określonych wyżej słów, na dzień 1 stycznia 2002 r. stanowi, iż pracownikowi byłego państwowego przedsiębiorstwa gospodarki rolnej przysługuje świadczenie przedemerytalne, jeżeli posiadał status bezrobotnego oraz spełniał łącznie następujące warunki: 1) osiągnął wiek - co najmniej 50 lat kobieta i 55 lat mężczyzna, 2) posiadał okres uprawniający do emerytury - wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, 3) był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej przez okres co najmniej 10 lat, 4) zamieszkiwał w powiecie (gminie) uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. Jak z powyższego wynika Skarżący musiał spełnić wszystkie pięć warunków, gdyż poza enumeratywnie wskazanymi przesłankami musiał posiadać status bezrobotnego. Organy zatrudnienia odmówiły Skarżącemu przyznania świadczenia przedemerytalnego dla pracowników byłych ppgr argumentując, iż J. R. od dnia 1 stycznia 2002 r. do dnia 31 lipca 2004 r. nie posiadał statusu bezrobotnego. Jednak rozpoznając niniejszą sprawę należy mieć na względzie, iż fakt posiadania przez daną osobę statusu bezrobotnego musi zostać stwierdzony w drodze decyzji administracyjnej, wydanej przez właściwego miejscowo starostę. Natomiast jeśli w czasie obowiązywania decyzji ostatecznej wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe dowody lub nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu jej wydania, nieznane organowi, który wydał decyzję, to organ administracji – stosownie do art. 145 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - obowiązany jest wznowić postępowanie administracyjne w tej sprawie, a następnie w zależności od poczynionych ustaleń, wydać decyzję w trybie art. 151 Kpa, od której to decyzji stronie przysługiwać będzie prawo wniesienia odwołania do organu wyższego stopnia, a następnie skargi do sądu administracyjnego. Odnosząc powyższe uwagi do realiów niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż w dacie wydania decyzji przez organy obu instancji przedmiocie świadczenia przedemerytalnego kwestia dotycząca nieposiadania przez Skarżącego statusu bezrobotnego w okresie od 13 sierpnia 2002 r. do 31 lipca 2004 r. nie została definitywnie rozstrzygnięta w drodze administracyjnej. Stało się tak dlatego, że Starosta, po uzyskaniu informacji o nabyciu przez J. R. od dnia 1 kwietnia 2000 r. prawa do zasiłku stałego (zastąpionego od 1 maja 2005 r. zasiłkiem stałym wyrównawczym), wzruszył - w wyniku wznowionego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa postępowania - własną decyzję ostateczną z dnia "[...]" pozbawiającą J. R. statusu osoby bezrobotnej z dniem 11 lipca 2000 r. z powodu nabycia prawa do zasiłku stałego i orzekł o utracie przez Skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem 9 maja 2000 r. Natomiast pozostawił w obrocie prawnym własną decyzję ostateczną z dnia "[...]", nadającą J. R. z dniem 9 maja 2000 r. status bezrobotnego. Powyższe prowadzi do wniosku, iż dopóty funkcjonowała w obrocie prawnym decyzja ostateczna Starosty uznająca J. R. za osobę bezrobotną od dnia 9 maja 2000 r., dopóki prezentowana przez organy zatrudnienia argumentacja, iż Skarżący od dnia 1 stycznia 2002 r. do dnia 31 lipca 2004 r. nie posiadał statusu bezrobotnego, nie miała umocowania prawnego i w konsekwencji tego nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Wprawdzie organ II instancji dostrzegł zaistniałą w niniejszej sprawie wadliwość, jednak nie powstrzymał się z wydaniem decyzji w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia kwestii związanej z nieposiadaniem przez Skarżącego statusu bezrobotnego. Podsumowując stwierdzić należy, iż skoro wyeliminowanie z obrotu prawnego wadliwej decyzji ostatecznej musi nastąpić zgodnie z procedurą przewidzianą w kodeksie postępowania administracyjnego (łącznie z możliwością prawną zaskarżenia przez stronę decyzji) to organy odmawiając Skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia nie mogły powołać się na okoliczność nie zweryfikowaną w trybie prawem przewidzianym. Omówione przez Sąd uchybienia procesowe powodują konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Rozstrzygnięcie o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku uzasadnia przepis art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.