II SA/Ol 425/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2019r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu w sprawie ze skargi M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych postanawia: odmówić przyznania radcy prawnemu A. H. wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu. WSA/pos.1- sentencja postanowienia Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 16 października 2018r. ustanowiono dla skarżącego M. M. radcę prawnego. Na tej podstawie Okręgowa Izba Radców Prawych w O. na pełnomocnika skarżącego wyznaczyła r.pr. A.H. Pełnomocnik skarżącego został zawiadomiony o terminie rozprawy wyznaczonej przez Sąd na dzień 27 listopada 2018r. Jednakże na rozprawę się nie stawił, przesyłając jedynie pismo z dnia 23 listopada 2018r. zawierające wniosek o oddalenie skargi oraz o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Natomiast obecny na tej rozprawie skarżący oświadczył, że jego pełnomocnik nie skontaktował się z nim i w związku z tym nie wie przez kogo jest reprezentowany. Z uwagi na to, że skarżący chciał być reprezentowany przez fachowego pełnomocnika Sąd postanowił o odroczeniu terminu rozprawy. Pismem z dnia 10 grudnia 2018r. Rada Okręgowa Izba Radców Prawych w O. poinformowała Sąd, że zwolniła r.pr. A. H. z obowiązku zastępowania skarżącego w niniejszej sprawie i wyznaczyła do reprezentowania skarżącego innego radcę prawnego. Na kolejną rozprawę wyznaczoną przed tut. Sądem na dzień 18 grudnia 2018r. r.pr. A. H. stawił się osobiście oświadczając, że otrzymał pismo o zwolnieniu go z obowiązków zastępowania skarżącego z urzędu, lecz mimo to wniósł o przyznanie mu kosztów wynagrodzenia podając, że poświęcił na tę sprawę 9 godzin oraz poniósł koszty w wysokości 20 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r. poz. 1302, dale jako: p.p.s.a.) wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2016r. poz. 1715). Stosownie do treści § 2 pkt 1 i 2 tego rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata, powiększone o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług ( § 4 ust. 2 rozporządzenia). Stosownie do § 3 rozporządzenia wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zawiera oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części. W rozpoznawanej sprawie ustanowiony z urzędu, a następnie zwolniony z tych obowiązków pełnomocnik, wniósł o przyznanie mu wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej. Zauważyć jednak należy, że przy przyznawaniu opłaty za czynności pełnomocnika z tytułu zastępstwa procesowego bierze się pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się przy tym, że pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 p.p.s.a., jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu, a sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004r., sygn. akt OZ 720/04, postanowienie NSA z dnia 18 października 2007r., sygn. akt II FZ 515/07, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 28 lutego 2008r., sygn. akt II SA/Bk 835/07 oraz S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek: Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 316-317). W orzecznictwie wskazuje się również, że udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której udzielana jest pomoc oraz że nie ma obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (postanowienie NSA z dnia 26 czerwca 2015r. sygn. akt I OZ 648/15 oraz orzeczenia tam wskazane). W szczególności nie uzasadniają przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej czynności ustanowionego z urzędu pełnomocnika, które są sprzeczne z zasadami profesjonalizmu. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie radca prawny wyznaczony przez Izbę Radców Prawnych pełnomocnik nie podjął czynności zmierzających bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, dla której został ustanowiony. Należy bowiem wskazać, że podjęte przez niego czynności ograniczyły się do przejrzenia akt sprawy i skierowania do Sądu na piśmie lakonicznego wniosku o oddalenie skargi bez żadnego uzasadnienia. Natomiast nie tylko nie skontaktował się on ze skarżącym, ale także nie stawił się na rozprawę przed tut. Sądem, co w konsekwencji spowodowało konieczność odroczenia jej terminu z uwagi na to, że skarżący chciał być reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Za podjęcie czynności zmierzających do reprezentowania skarżącego nie można zaś w żadnym wypadku uznać faktu stawienia się radcy prawnego na kolejnej rozprawie przed tut. Sądem - w sytuacji, gdy był on już zwolniony z obowiązku reprezentowania skarżącego - w celu złożenia wniosku o przyznanie wynagrodzenia. Nie sposób zatem uznać, że w tej sytuacji działania podjęte przez pełnomocnika do czasu jego zwolnienia stanowiły faktycznie udzieloną pomoc prawną. Nie tylko bowiem nie zapewnił ochrony sytuacji prawnej skarżącego, ale jego nieobecność na rozprawie spowodowała konieczność jej odroczenia, co wiąże się z dodatkowymi kosztami dla budżetu państwa. W tych okolicznościach Sąd nie znajduje uzasadnienia dla uwzględnienia wniosku o przyznanie wynagrodzenie. Nie sposób bowiem uznać, że pełnomocnik udzielił skarżącemu rzeczywistej pomocy prawnej, za którą należy się stosowne wynagrodzenie. Jak wskazano wyżej wynagrodzenie nie przysługuje za każdą dokonaną czynność, lecz przysługuje jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem pomocy prawnej. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie podjęte przez pełnomocnika czynności tak rozumianej pomocy prawnej nie stanowiły. Mając powyższe na uwadze w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 4 w zw. z § 2 pkt 8 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.