II SA/Ol 432/20

WyrokWSA w Olsztynie2020-10-01

Skład orzekający: Adam Matuszak, Beata Jezielska, Piotr Chybicki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny jest związany własną wcześniejszą oceną prawną w sytuacji, gdy strona skarżąca kwestionuje prawidłowość ustaleń faktycznych i prawnych w kolejnym postępowaniu administracyjnym, które zostało wznowione na jej wniosek?
Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny jest bezwzględnie związany własną wcześniejszą oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku, zgodnie z art. 153 PPSA, chyba że nastąpiła istotna zmiana stanu faktycznego lub prawnego. Odmienna ocena materiału dowodowego przez stronę skarżącą, stanowiąca polemikę z prawomocnym wyrokiem, nie stanowi podstawy do odstąpienia od zasady związania wyrokiem.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi I.Z. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta odmawiającą uchylenia pozwolenia na budowę wydanego Przedsiębiorstwu "...". Skarżący domagał się wznowienia postępowania administracyjnego, twierdząc, że jako właściciel sąsiednich działek został pozbawiony udziału w postępowaniu o pozwolenie na budowę, ponieważ inwestycja zacienia jej działki i ogranicza możliwości zabudowy. Organy administracji oraz WSA w poprzednim postępowaniu uznały, że Skarżący nie posiadał statusu strony, gdyż inwestycja nie oddziaływała na jego działki w sposób uzasadniający przyznanie mu tego statusu.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Beata Jezielska sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant referent – stażysta Sylwia Chodorowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2020 r. sprawy ze skargi I. Z. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie pozwolenia na przebudowę i rozbudowę oraz zmianę sposobu użytkowania budynku – wznowienia postępowania oddala skargę. Decyzją z "[...]" r. Prezydent "[...]" (dalej: "organ pierwszej instancji") zatwierdził projekt budowlany i udzielił Przedsiębiorstwu "[...]" (dalej: "Inwestor") pozwolenia na budowę dla inwestycji polegającej na przebudowie i rozbudowie oraz zmianie sposobu użytkowania budynku "[...]". Postanowieniem z 22 października 2018 r. organ pierwszej instancji wznowił, na wniosek I.Z. (dalej: "Skarżący") postępowanie administracyjne zakończone ww. własną ostateczną decyzją, a następnie decyzją z "[...]" r., odmówił uchylenia tej decyzji. W uzasadnieniu stwierdził m.in., że działkami sąsiadującymi bezpośrednio z terenem inwestycji, będącymi własnością Skarżącego, są wyłącznie działki o numerach "[...]" (dalej jako odpowiednio: "działka nr 1", "działka nr 2"). Ocenił, że sporna inwestycja jest usytuowana zgodnie z § 12, § 13 i § 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422, z późn. zm.), dalej jako "rozporządzenie", a zaprojektowany budynek nie wpłynął na użytkowanie sąsiedniej działki i Skarżący nie stracił możliwości wykorzystania istniejącego terenu oraz zabudowania go zgodnie z planem miejscowym. Prezydent przyjął także, że skoro obszar oddziaływania inwestycji nie wykraczał poza działkę Inwestora, to nie było wymogu uznania Skarżącego za stronę w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę. Po rozpoznaniu odwołania Skarżącego, Wojewoda "[...]" (dalej "Wojewoda", "organ odwoławczy") decyzją z "[...]" r. uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda wywiódł, że organ pierwszej instancji winien przede wszystkim ustalić, czy Skarżącemu przysługiwał status strony. Ocenił, że z analizy zacieniania załączonej do projektu budowlanego wynika, że Skarżącemu powinien przysługiwać status strony w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji. Za nietrafne uznał tym samym stanowisko Prezydenta, że obszar odziaływania ograniczy się jedynie do działki Inwestora. Zakwestionował również prawidłowość stanowiska tego organu, że po zmianie przepisów prawa strefę oddziaływania inwestycji określa projektant, zawierając stosowne informacje w projekcie budowlanym. Wojewódzki Sąd Administracyjny Olsztynie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 listopada 2019 r. sprzeciwu Inwestora od ww. decyzji Wojewody, uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od Wojewody na rzecz Inwestora kwotę 580 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sąd ocenił, że wbrew twierdzeniom Wojewody, organ pierwszej instancji nie naruszył art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.); dalej jako: "k.p.a.", a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do uznania za prawidłową ocenę organu pierwszej instancji co do braku posiadania przez Skarżącego legitymacji strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę spornej inwestycji. Sąd wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (w tym przede wszystkim analizy zacieniania załączonej do projektu budowlanego, która nie została skutecznie zakwestionowana przez Skarżącego i Wojewodę) wynikało, że objęta pozwoleniem na budowę inwestycja usytuowana jest zgodnie z § 12, § 13 i § 60 rozporządzenia, a jej realizacja nie wpływa na możliwość wykorzystania terenu stanowiącego własność Skarżącego i zabudowania go zgodnie z planem miejscowym. Sąd stwierdził, że skoro powstałe w związku z realizacją inwestycji zacienienie nie powoduje ograniczeń w zagospodarowaniu terenu wnioskodawcy, to ww. przepisy nie uzasadniają przyznania Skarżącemu statusu strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę tej inwestycji. Sąd zaznaczył, że Skarżący i Wojewoda nie podali innych konkretnych przepisów, które uprawniałyby do przyjęcia odmiennego stanowiska. Za niewystarczające w tym zakresie Sąd uznał ogólnikowe powoływanie się przez Wojewodę w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na konieczność uwzględnienia nie tylko przepisów o warunkach technicznych, ale także przepisów z zakresu zagospodarowania przestrzennego, jako aktu prawa miejscowego, czy przepisów z zakresu prawa cywilnego o ochronie prawa własności. Sąd stwierdził, że wobec niepotwierdzenia, po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, wystąpienia w niniejszej sprawie podstawy wznowieniowej, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., niedopuszczalne było ponowne rozstrzygnięcie istoty sprawy. Wobec tego, jako naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. Sąd zakwalifikował zalecenie organowi pierwszej instancji w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji, przeprowadzenia na nowo postępowania wyjaśniającego, w którym organ ten miałby odnieść się do całego materiału dowodowego i na nowo go ocenić, a w tym przeprowadzić dokładną analizę projektu budowlanego w zakresie jego zgodności z obowiązującymi przepisami prawa oraz, jeśli zajdzie taka konieczność, zobowiązanie Inwestora do usunięcia nieprawidłowości w złożonej dokumentacji projektowej. Decyzją z "[...]" r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że status strony postępowania w sprawie pozwolenia na budowę przysługuje właścicielom, użytkownikom wieczystym bądź zarządcom nieruchomości sąsiadujących z terenem inwestycji jedynie wówczas, gdy nieruchomości te znajdują się w obszarze oddziaływania obiektu, zdefiniowanego w art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane. Zaznaczył, że ustawodawca nie określił tego pojęcia wprost, lecz przez odesłanie do licznych regulacji, przewidujących m.in. szczegółowe wymogi dla odległości w zabudowie i zagospodarowaniu terenu. Wyjaśnił, że przymiotu strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę nie posiada podmiot, którego nieruchomość wprawdzie sąsiaduje z terenem, na którym ma być zrealizowana inwestycja, ale która nie została zaliczona do obszaru oddziaływania tego przedsięwzięcia. Podstawę do uczestnictwa w charakterze strony w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę dają tylko ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości wynikające z konkretnego przepisu prawa i tylko wówczas mamy do czynienia z istnieniem interesu prawnego. Ograniczenia, które nie wynikają z przepisów prawnych, nie dają podstawy do uznania podmiotu za stronę takiego postępowania, gdyż istnieje wówczas wyłącznie interes faktyczny. Wojewoda stwierdził, że w dniu wydania decyzji o pozwoleniu na budowę Skarżący był właścicielem działki nr 2, na której znajdował się niewielki budynek "[...]", wobec czego rozpatrywanie interesu prawnego Skarżącego ograniczył do tej nieruchomości. Wskazał, że z projektu budowlanego wynika, iż w stosunku do tej nieruchomości zostały spełnione warunki wynikające z § 12, § 13 i § 60 rozporządzenia. Z projektu zagospodarowania działki wynika, że odległość rozbudowywanego budynku od działki nr 2 wynosi 5,20 m. Ponadto z analizy zacienienia wynika, że rozbudowywany budynek nie powoduje zacienienia i przesłaniania sąsiadujących działek w sposób ograniczający możliwości inwestycyjne wynikające z zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uchwalonego uchwałą "[...]". W ocenie Wojewody bezpodstawne były zarzuty dotyczące naruszenia art. 140 i 144 Kodeksu cywilnego. Wywiódł, że zgodnie z art. 144 k.c. oddziaływanie pośrednie na nieruchomości sąsiednie jest dopuszczalne, jeśli mieści się w granicach przeciętnej miary, której oceny dokonuje się według kryterium społeczno-gospodarczego przeznaczenia obu nieruchomości i stosunków miejscowych. Zaznaczył, że taka ocena musi być dokonana na podstawie obiektywnych warunków, panujących w środowisku osób zamieszkujących na danym terenie, a nie na podstawie subiektywnych odczuć osób, których przestrzeń w miejscu zamieszkania w następstwie budowy obiektu budowlanego uległaby ograniczeniu. Dodał, że przy ocenie przeciętnej miary należy uwzględnić przeznaczenie nieruchomości, które wynika z jej charakteru i sposobu z niej korzystania. Stwierdził, że kryteria przeciętnej miary mogą być ustalane przy uwzględnieniu norm wynikających z ładu przestrzennego obowiązującego na danym terenie, określonego na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W ocenie Wojewody działka nr 2 nie znajdowała się w dacie wydania pozwolenia na budowę w obszarze oddziaływania projektowanego przedsięwzięcia, wyznaczanego zwłaszcza w oparciu o § 12, § 60, § 13 rozporządzenia. Z dokumentacji projektowej spornej inwestycji wynikało, że realizacja zaplanowanego przedsięwzięcia nie wpływa też na warunki ochrony przeciwpożarowej (§ 271 i nast. rozporządzenia). Wojewoda dodał, że nie można uznać, iż przedmiotowa inwestycja generuje uciążliwości dla terenów sąsiednich, m.in. przekroczenia jakiekolwiek normy, np. w postaci nadmiernego hałasu czy zanieczyszczenia środowiska. W konsekwencji Wojewoda uznał, że inwestycja była zgodna z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i obowiązującymi przepisami. Skarżący wywiódł skargę do tut. Sądu na ww. decyzję, w której zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: - art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., przez błędną wykładnię pojęcia "obszaru oddziaływania obiektu" i przyjęcie, jakoby podstawę do uczestnictwa w charakterze strony w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę dają tylko konkretne ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości wynikające z konkretnego przepisu prawa, a w konsekwencji odmowę uznania Skarżącego za stronę przedmiotowego postępowania w oparciu o dowolną ocenę organu o braku takich ograniczeń, podczas gdy ustalenie stron w postępowaniu o pozwolenie na budowę zawiera element potencjalności, gdyż ocena wpływu jakiejś inwestycji na otoczenie obejmuje całą gamę zagadnień związanych z oddziaływaniem projektowanego obiektu na nieruchomości znajdujące się w jego otoczeniu i z uwagi na to stroną takiego postępowania powinny być nie tylko osoby, których prawa zostają naruszone określonym rozwiązaniem projektowym, ale też takie, na których nieruchomości obiekt projektowany może oddziaływać, nawet jeśli z projektu budowlanego wynika, że spełniono wszystkie wymagania wynikające z przepisów Prawa budowlanego; - art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. przez odmowę wznowienia postępowania w sprawie o pozwolenie na budowę, podczas gdy Skarżący bez swojej winy nie brał udziału w tym postępowaniu; - art. 7 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z § 4 pkt 8 i § 10 ust. 2 pkt 11 ww. uchwały "[...]" w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, przez bezkrytyczne i dowolne związanie się przez organ ustaleniami organu pierwszej instancji co do zgodności projektowanego obiektu z przepisami prawa i zapisami planu miejscowego, a w konsekwencji przyjęcie, że skoro planowana inwestycja odpowiada tym regulacjom to nie narusza praw właściciela nieruchomości sąsiedniej, tymczasem zgodnie z zapisami planu miejscowego dopuszczalna maksymalna wysokość zabudowy wynosi 3 kondygnacje nadziemne, a projektowany obiekt zawiera 4 kondygnacje nadziemne, co stanowi nie tylko o naruszeniu obowiązujących regulacji prawnych, ale ma bezpośrednie przełożenie na ograniczenia w zagospodarowaniu działki Skarżącego w zakresie jej zacieniania i ograniczeń nasłoneczniania oraz konieczności przy rozbudowie obiektu znajdującego się na działce nr 2 znacznego odsunięcia się od działki Inwestora, co stanowi o naruszeniu zasady prawdy obiektywnej, nierozpatrzenia całego materiału dowodowego i przekroczenia granicy swobodnej oceny dowodów, a w rezultacie do niewłaściwego rozstrzygnięcia w sprawie w zakresie oceny ograniczeń w zagospodarowaniu działki Skarżącego w związku z realizacją projektowanego obiektu; - art. 7 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z § 60 przez bezkrytyczną i dowolną ocenę przedstawionej przez Inwestora analizy zacienienia i nasłonecznienia działki nr 2 w związku z rozbudową projektowanego obiektu dla możliwości inwestycyjnych Skarżącego w zakresie zagospodarowania jego działki zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego na zabudowę mieszkalną wielorodzinną, podczas gdy analiza ta jest niezupełna i wadliwa z uwagi na brak wskazania czy została przeprowadzona dla 21 marca czy też 21 września, zaniechanie podania, która z nich i dlaczego została wybrana dla projektu oraz pominięcie właściwych relacji wysokościowych posadowienia między analizowanymi działkami, co ma istotne znaczenie dla wyników analizy nasłonecznienia, a konsekwencji dla ustalenia obszaru oddziaływania projektowanego obiektu na działkę Skarżącego oraz ograniczeń w jej zagospodarowaniu zgodnie z zapisami miejscowego planu w związku z realizacją projektowanego obiektu; - art. 7 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z § 271 ust. 1 rozporządzenia przez bezkrytyczne i dowolne związanie się przez organ ustaleniami organu pierwszej instancji co do zgodności projektowanego obiektu z obowiązującymi przepisami prawa w zakresie warunków ochrony przeciwpożarowej, a w konsekwencji przyjęcie, że realizacja zaplanowanego przedsięwzięcia nie wpływa na warunki ochrony przeciwpożarowej, podczas gdy nie zostały zachowane obowiązujące normy przepisów przeciwpożarowych co do odległości projektowanego obiektu od obiektu istniejącego na sąsiadującej działce nr 2, gdyż projektowany obiekt oddalony jest od obiektu istniejącego na tej działce jedynie o 4,81 m do 5,15 m, gdy obowiązujące przepisy prawa wymagają zachowania odległości 8 m, co ma niewątpliwie znaczenie dla oceny ograniczeń w zagospodarowaniu działki Skarżącego w związku z projektowanym obiektem. Skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z mapy z pomiaru na okoliczność ustalenia ww. odległości. Mając na uwadze powyższe Skarżący, wniósł o: uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i argumentację tam przedstawioną. W piśmie procesowym z 10 września 2020 r. Inwestor wniósł o oddalenie skargi i dopuszczenie dowodu z kopi decyzji PINB z "[...]"r. o udzielaniu pozwolenia na użytkowanie spornej inwestycji i kopi decyzji Prezydenta z "[...]" r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego rozbiórki i udzieleniu Skarżącemu pozwolenia na rozbiórkę budynku znajdującego się na działce nr 2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności podnieść należy, że rozpatrywana sprawa była przedmiotem rozpoznania przez tut. Sąd, który wyrokiem z 27 listopada 2019 r. uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od Wojewody na rzecz Inwestora kwotę 580 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zgodnie zaś z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), dalej jako: p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Związanie sądu administracyjnego oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a., oznacza zaś, że nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej. Ponadto, związanie sądu i organu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu trwa w danej sprawie dopóty, dopóki nie zostanie ono uchylone lub zmienione lub nie ulegną zmianie przepisy, czyniąc pogląd prawny nieaktualny. Co więcej, art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Związanie oceną prawną wyrażoną w wyroku (uzasadnieniu orzeczenia) oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ (sąd) nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz obowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (sądem). Uregulowania zawarte w art. 153 p.p.s.a. mają bowiem zapobiec sytuacji, w której określona kwestia byłaby odmiennie oceniana w kolejnych orzeczeniach sądu. Z uwagi na powyższe, w tym przede wszystkim z uwagi na kategoryczne i jednoznaczne brzmienie art. 153 p.p.s.a., nie można uznać, aby ocena prawna w kwestiach materialnoprawnych wyrażona przez sąd w wyroku wydanym po rozpoznaniu sprzeciwu od decyzji kasacyjnej nie wiązała organów, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądów. Przepis art. 153 p.p.s.a. nie przewiduje bowiem żadnych wyjątków (tak NSA w wyroku z 16 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 774/19, CBOSA). Podkreślić należy, że z powoływanego przepisu wynika bezwzględny obowiązek zastosowania się przez organ administracji do poglądu prawnego i wynikających z niego wytycznych co do dalszego biegu postępowania, który może być wyłączony tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 263/10 (CBOSA), organ administracji rozpatrując sprawę ponownie powinien się zastosować do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych wydanych w innych sprawach. Niezastosowanie się przez organ administracji przy ponownym rozstrzyganiu do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku, narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza, że podjęte w ten sposób rozstrzygnięcie jest wadliwe. Zasadniczym kryterium legalności decyzji wydanej w postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest więc zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowania się wytycznym co do dalszego postępowania. Uwzględniając powyższe, rozpoznając skargę na zaskarżoną decyzję Wojewody, wydaną po uchyleniu przez tut. Sąd wyrokiem z 27 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 754/19, decyzji tego organu z "[...]" r., Sąd jest związany oceną prawną wyrażoną w ww. wyroku. Nie zaistniała bowiem zmiana stanu prawnego ani istotna zmiana stanu faktycznego, które czyniłyby pogląd wyrażony w ww. wyroku nieaktualny. W powołanym wyroku Sąd stwierdził m.in., że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do uznania za prawidłową ocenę organu pierwszej instancji co do braku posiadania przez Skarżącego legitymacji strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę spornej inwestycji. Sąd ocenił, że objęta pozwoleniem na budowę inwestycja usytuowana jest zgodnie z § 12, § 13 i § 60 rozporządzenia, a jej realizacja nie wpływa na możliwość wykorzystania terenu stanowiącego własność Skarżącego i zabudowania go zgodnie z planem miejscowym. Sąd przesądził, że skoro powstałe w związku z realizacją inwestycji zacienienie nie powoduje ograniczeń w zagospodarowaniu terenu wnioskodawcy, to ww. przepisy nie uzasadniają przyznania Skarżącemu statusu strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę tej inwestycji. Ponadto stwierdził, że wobec niepotwierdzenia, po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, wystąpienia w sprawie podstawy wznowieniowej, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., niedopuszczalne było ponowne rozstrzygnięcie istoty sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę, zgodnie z wytycznymi Sądu, Wojewoda prawidłowo ocenił, że w sprawie miał zastosowanie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Kontrolowana obecnie decyzja Prezydenta wydana została w trybie wznowienia postępowania. Przesłanki wznowienia postępowania zostały enumeratywnie określone w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 k.p.a. Warunkiem jego uruchomienia jest m.in. funkcjonowanie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji, której to postępowanie miałoby dotyczyć, złożenie wniosku w tym przedmiocie przez uprawniony podmiot ze wskazaniem jednej z przesłanek oraz zachowanie terminu, o którym stanowi art. 148 k.p.a. Spełnienie łącznie wskazanych przesłanek stanowi podstawę do wydania przez organ postanowienia o wznowieniu postępowania w trybie art. 149 § 1 k.p.a., które stanowi następnie podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Postanowieniem z "[...]" r., Prezydent wznowił na wniosek Skarżącego, z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją tego organu z "[...]" r., zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą Inwestorowi pozwolenia na budowę dla spornej inwestycji. Zgodnie zaś z art. 151 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której: pkt 1 - odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo pkt 2 - uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Z cytowanego przepisu wynika, że wznowienie postępowania administracyjnego samo w sobie nie otwiera możliwości ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej, ponieważ w pierwszej kolejności nakierowane jest na zbadanie, czy w realiach konkretnej sprawy wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania, czy też taka przesłanka nie wystąpiła. Pozytywne ustalenie przez organ wystąpienia (istnienia) przesłanki wznowienia, otwiera organowi drogę do ewentualnego uchylenia decyzji ostatecznej i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy, chyba że wystąpią okoliczności określone w art. 151 § 2 k.p.a. w związku z art. 146 k.p.a. Natomiast negatywne ustalenia w tym zakresie, czyli stwierdzenie braku wystąpienia ustawowej przesłanki wznowienia postępowania, zamyka organowi drogę do merytorycznego rozpatrzenia sprawy administracyjnej. W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że sens uregulowania zawartego w art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. polega na braku możliwości przejścia do merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej, gdy stwierdzi się, że nie zaistniała żadna z podstaw wznowienia postępowania. Decyzja o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej może być podjęta po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i dowodowego, w wyniku którego jednoznacznie można stwierdzić, że nie istniały określone w k.p.a. podstawy wznowienia postępowania. Postępowanie wznowieniowe nie może być wykorzystywane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Postępowanie to może bowiem odnosić się wyłącznie do kwestii ustalenia istnienia kwalifikowanych wad procesowych wyliczonych w art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b k.p.a. i z tej przyczyny w jego toku organ nie można prowadzić rozważań materialnoprawnych. Decyzja o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej nie stanowi rozstrzygnięcia co do istoty sprawy (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.). Wydanie tej decyzji jest bowiem następstwem ustalenia przez organ braku podstaw wznowieniowych, co wyłącza dopuszczalność rozstrzygania o istocie sprawy. Ustalenie to pozbawia organ możliwości przystąpienia do oceny decyzji dotychczasowej, a w szczególności oceny, czy zapadła ona z naruszeniem prawa (por. np. wyrok NSA z 11 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 768/09, CBOSA). W rozpoznawanej sprawie Skarżący żądał wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. twierdząc, że jako właściciel działki został bez swojej winy pozbawiony udziału w postępowaniu w sprawie zakończonej opisaną wyżej decyzją. Skarżący podnosił, że jego nieruchomość – działki o numerach: "[...]", znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji na działce nr "[...]", gdyż inwestycja zacieniając jego działki, ograniczy możliwość ich zabudowy zgodnie z ustaleniami obowiązującego planu miejscowego. Po wznowieniu postępowania Prezydent zbadał, czy Skarżącemu przysługiwał przymiot strony w postępowaniu zakończonym ww. decyzją. Prawidłowo ustalił, badając interes prawny Skarżącego na podstawie art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (w dacie udzielenia pozwolenia na budowę - Dz. U. z 2018 r. poz. 1202 z późn. zm.), że w dniu wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, ograniczenia w zagospodarowaniu terenu związane z realizacją inwestycji mogły potencjalnie dotyczyć tylko działki nr 2, gdyż działka nr "[...]" została nabyta przez Skarżącego po wydaniu tej decyzji. Ocenił na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że zacienienie i przesłanianie na tej działce nie wystąpi. W konsekwencji, uznając brak interesu prawnego Skarżącego, organ pierwszej instancji wydał decyzję na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., co jest równoznaczne ze stwierdzeniem braku wystąpienia przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a tym samym braku możliwości przystąpienia do merytorycznej oceny kwestionowanej ostatecznej decyzji. Ocenę tę podzielił organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji z "[...]" r. Wojewoda stwierdził, że w stosunku do działki nr 2 zostały spełnione warunki wynikające z § 12, § 13 i § 60 rozporządzenia. Zaznaczył, że z projektu zagospodarowania działki wynikało, że odległość rozbudowywanego budynku od działki nr 2 wynosi 5,20 m, zaś z analizy zacienienia, że rozbudowywany budynek nie powoduje zacienienia i przesłaniania sąsiadujących działek w sposób ograniczający możliwości inwestycyjne wynikające z zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W konsekwencji utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji. Stanowisko to jest zgodne z oceną wyrażoną przez Sąd w ww. wyroku, że wobec niepotwierdzenia, po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, wystąpienia w niniejszej sprawie podstawy wznowieniowej, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., niedopuszczalne było ponowne rozstrzygnięcie istoty sprawy. Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza art. 153 p.p.s.a. Odnosząc się do zarzutów skargi należy stwierdzić, że kwestię ustalenia obszaru oddziaływania inwestycji i ocena interesu prawnego Skarżącego została przesądzona w prawomocnym wyroku tut. Sądu, a oceną prawną wyrażoną w tym wyroku Sąd rozpoznający przedmiotową skargę jest związany. Niezrozumiały jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., mający polegać na odmowie wznowienia postępowania, skoro postanowieniem z 22 października 2018 r. Prezydent wznowił, na żądanie Skarżącego, postępowanie zakończone kwestionowanym pozwoleniem na budowę. Zarzuty dotyczące niezgodności zatwierdzonego projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie ilości kondygnacji i naruszenia norm dotyczących ochrony przeciwpożarowej oraz niewłaściwa, zdaniem Skarżącego, ocena analizy nasłonecznienia nie skutkują zmianą stanu faktycznego sprawy, lecz dotyczą jego odmiennej oceny. To zaś nie zwalnia organu administracji i sądu z obowiązku stosowania art. 153 p.p.s.a. Zmiana okoliczności faktycznych mogących uzasadniać odstąpienie od zasady wynikającej z art. 153 p.p.s.a., musi mieć taki charakter, że ocena prawna dokonana przez sąd w prawomocnym wyroku staje się nieaktualna, nieprzystająca do nowych okoliczności faktycznych sprawy. Nie sposób jednak uznać, że odmienna ocena materiału dowodowego, stanowiąca polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powoduje konieczność odstąpienia od związania wyrokiem sądu w zakresie, w jakim sąd ten ocenił istnienie interesu prawnego Skarżącego w postępowaniu toczącym się z wniosku Inwestora o udzielenie pozwolenia na budowę spornej inwestycji. Z uwagi na powyższe Sąd nie uznał za niezbędne przeprowadzenia dowodu z mapy pomiaru. Sąd nie uwzględnił również wniosku Inwestora o dopuszczenie dowodu z dokumentów - decyzji wydanych po zakończeniu kontrolowanego postępowania - gdyż okoliczności wynikające z tych decyzji nie miały żadnego znaczenia w sprawie. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło