II SA/Ol 433/09

Dnia 22 października 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędziowie Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant Grzegorz Knop po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2009 roku sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego I. oddala skargę, II. przyznaje adwokatowi M. K. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie kwotę 240 złotych (słownie: dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. UZASADNIENIE: Decyzją z dnia "[...]" r., Nr "[...]", Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej przyznał E. K. świadczenie z pomocy społecznej w formie specjalnego zasiłku celowego w kwocie 37,- zł z przeznaczeniem na zakup lekarstw oraz odmówił przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie specjalnego zasiłku celowego w kwocie 150,- zł z przeznaczeniem na pokrycie zadłużenia w aptece. W uzasadnieniu organ podał, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe; jest osobą schorowaną, w wieku poprodukcyjnym, trwale całkowicie niezdolną do pracy. Łączny dochód miesięczny E. K. wynosi 712,26 zł ( w tym emerytura w kwocie 679,89 zł, z której dokonywane są potrącenia komornicze z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych, nie podlegające odliczeniu od dochodu i dodatek mieszkaniowy w wysokości 35,37 zł.). Z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego wnioskodawca nie spełnia przesłanki do udzielenia świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego jednakże, zgodnie z art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U Nr 64, poz. 593 ze zmianami) może mu być przyznane świadczenie w formie specjalnego zasiłku celowego. Organ uznał za zasadne przyznanie takiej pomocy w kwocie 37,- zł , tj. na jaką E. K. przedstawił paragon z apteki. Organ nie znalazł natomiast podstaw do przyznania pomocy na pokrycie rzekomego długu w aptece, ponieważ wnioskodawca odmówił podania w jakiej aptece dług ten zaciągnął, wobec czego nie wykazał, że faktycznie istnieje potrzeba udzielenia pomocy na ten cel. E. K. zakwestionował wysokość przyznanej mu pomocy. W odwołaniu od decyzji organu I instancji zarzucił, że przyznana kwota jest zbyt niska na zakupienie potrzebnych mu leków. Złożył wniosek o przesłuchanie dwóch imiennie wskazanych świadków. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia "[...]" r. nr "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy dokonał ustaleń dotyczących stanu faktycznego, takich samych jak organ I instancji i wskazał, że świadczenie w formie specjalnego zasiłku celowego nie jest świadczeniem obowiązkowym lecz ma charakter szczególnej pomocy doraźnej. Ocenił, że w stanie faktycznym sprawy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. W sytuacji, gdy poniesione koszty zakupu leków wyniosły 36, 04 zł, wysokość przyznanego specjalnego zasiłku celowego w kwocie 37 zł jest adekwatna do stwierdzonych potrzeb. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że wnioskodawca nie podał powodów dlaczego kwotę żądanej pomocy określił w odwołaniu na 250,- zł a nie jak we wniosku 150,- zł . Organ wyjaśnił, iż mimo wysiłku poniesionego przez organ I instancji, mającego na celu dokładne ustalenie potrzeb wnioskodawcy, możliwe było jedynie przyjęcie na podstawie paragonu z apteki, iż w okresie w którym złożono wniosek, wnioskodawca poniósł koszty zakupu leków na wymienioną tam kwotę. Ponadto organ II instancji wyjaśnił, iż przeprowadzenie rozprawy i przesłuchanie świadków nie było obowiązkowe; organ nie uznał, że jest to konieczne, tym bardziej, ze wnioskodawca nie wskazał okoliczności, które mieliby świadkowie podczas rozprawy potwierdzić. W skardze na powyższą decyzję organu II instancji, złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, E. K. wniósł o jej uchylenie i nakazanie wypłacenia mu kwoty 150,- zł, której przyznania odmówiono. Skarżący zgłosił niezadowolenie z działań Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej oraz członków składu orzekającego organu II instancji, którzy – w ocenie skarżącego - szkodzą jego zdrowiu. W piśmie z dnia 30 maja 2009 r. skarżący wyjaśnił, iż domaga się przesłuchania zawnioskowanych świadków na okoliczność, iż pożycza od nich pieniądze na zakup leków. Do pisma dołączył trzy recepty datowane 14 maja 2009 r. Pełnomocnik skarżącego adwokat M. K. poparł skargę oraz wniósł o przyznanie mu kosztów zastępstwa prawnego udzielonego z urzędu. Ponadto poparł on wniosek dowodowy o przesłuchanie podanych przez skarżącego świadków. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Organ odwoławczy wskazał, że w uzasadnieniu decyzji szczegółowo odniósł się do rozstrzygnięcia organu I instancji, która jest zgodna z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Zgodnie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269 ze zmianami) wojewódzki sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonej decyzji administracyjnej. Usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowoadministracyjne dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), zwanej dalej jako p.p.s.a. Sąd administracyjny nie orzeka co do meritum sprawy w zakresie stanowiącym przedmiot postępowania administracyjnego, lecz kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia administracyjnego z przepisami postępowania administracyjnego i prawa materialnego, według stanu faktycznego i prawnego z daty jego podjęcia. Jeżeli Sąd stwierdzi, że zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej są niezgodne z prawem, to orzeka o pozbawieniu mocy obowiązującej zaskarżonego aktu lub czynności. W rozpoznawanej sprawie sąd takich naruszeń nie stwierdził. Materialnoprawną podstawę wydania decyzji w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zmianami), powoływanej dalej jako ustawa o pomocy społecznej lub ustawa. Stosownie do art. 7 pkt 5 i 6 tej ustawy przesłankami uzasadniającymi udzielenie pomocy społecznej są niepełnosprawność oraz długotrwała lub ciężka choroba. Zasadniczą przesłanką kwalifikującą do uzyskania świadczeń pieniężnych przez osobę samotnie gospodarującą na podstawie cytowanej ustawy jest spełnienie kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1, które w dacie wydania zaskarżonej decyzji wynosiło 477,- zł. Skoro skarżący nie spełniał ustawowego kryterium dochodowego, to słusznie organy orzekające w sprawie uznały, że zachodził brak podstaw do przyznania skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego przewidzianego w art. 39 ustawy. Zasadnie zaś organy przyjęły, iż w sytuacji przekroczenia kryterium dochodowego wnioskodawcy mogła być udzielona pomoc w postaci specjalnego zasiłku celowego na podstawie 41 ustawy pkt 1 ustawy. Na podkreślenie zasługuje jednak, że w przypadku specjalnego zasiłku celowego przepisy nie nakładają na organy pomocy społecznej obowiązku jego przyznania, lecz stanowią, że może on zostać przyznany. Oznacza to, że decyzja administracyjna w rozpoznawanej sprawie jest wydawana w granicach tak zwanego uznania administracyjnego a kwestia przyznania zasiłku jak i jego wysokości, zostały pozostawione ocenie organów pomocy społecznej. Uznanie administracyjne nie pozwala wprawdzie na dowolność w załatwianiu sprawy, ale nie nakazuje spełniania każdego żądania obywatela. W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie organy obu instancji nie naruszyły granic uznania administracyjnego. Organ pierwszej instancji, zgodnie z wymogami Kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy o pomocy społecznej, dokonał prawidłowych ustaleń stanu faktycznego i prawidłowo ocenił zgromadzony materiał dokumentacyjny. Wynika z niego, że organ ma rozeznanie w sytuacji życiowej skarżącego. Organowi znanym jest fakt, iż E. K.ze względu na stan zdrowia wymaga leczenia, z czym wiąże się konieczność zakupu lekarstw. Okoliczności tej nie kwestionował ani organ I instancji, ani Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Nie można jednak zarzucić organom naruszenia granic uznania administracyjnego, ani też celów pomocy społecznej w sytuacji, gdy z akt sprawy administracyjnej wynika, że w okresie od złożenia wniosku do wydania decyzji skarżący poniósł wydatki na zakup lekarstw w kwocie 36,04 zł. Udokumentowane jest to paragonem z dnia 3 listopada 2008 r. wystawionym przez aptekę, w której leki zostały zakupione. Znajdujące się w aktach sprawy inne paragony ( datowane 10 września 2008 r., 26 listopada 2007 r., 24 listopada 2007 r.) ) nie dotyczą okresu pomiędzy złożeniem wniosku a wydaniem decyzji w niniejszej sprawie. Okresu tego nie dotyczą także złożone do akt sprawy sądowej recepty z dnia 14 maja 2009 r., ponieważ zostały one wystawione już po wydaniu zaskarżonej decyzji. Dokumenty te mogą jedynie być dowodem na to, że skarżący wymaga leczenia i ponosi w związku z tym wydatki, ale ta okoliczność nie była przez organy kwestionowana. Zasadnie więc organy przyjęły, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy specjalny zasiłek celowy mógł być przyznany w wysokości udokumentowanej przez stronę. Nie było natomiast podstaw do przyznania specjalnego zasiłku celowego na pokrycie długu w aptece, skoro wnioskodawca nie wykazał, że dług taki posiada. Załatwiając sprawę z wniosku skarżącego organ pierwszej instancji orzekł więc zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o pomocy społecznej, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie miało podstaw do uchylenia decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji, co wykazało w uzasadnieniu decyzji. Nie można skutecznie zarzucić organowi II instancji naruszenia przepisów postępowania polegającego na nieprzesłuchaniu wnioskowanych przez stronę świadków. Wszakże sam skarżący wskazał, iż mieli oni potwierdzić, że udzielają mu pożyczek z przeznaczeniem na zakup leków. Ta okoliczność zaś nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia skoro we wniosku o udzielenie pomocy społecznej z dnia 4 listopada 2008 r. strona, jako potrzebę usprawiedliwiającą ubieganie się o pomoc społeczną w kwocie 150,- zł , wskazała wyraźnie: " uregulowanie długu w aptece za pobrane już leki na tz. kredyt". Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i uznając ją za bezzasadną, orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151p.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego, obejmujących wynagrodzenie adwokata świadczącego pomoc prawną z urzędu, Sąd orzekł na zasadzie art. 250 p.p.s.a. i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).