II SA/Ol 438/25

Dnia 23 września 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie sędzia WSA Beata Jezielska sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 września 2025 roku sprawy ze skargi J. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości odpłatności za pobyt w schronisku dla bezdomnych - oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej: "Kolegium"), po rozpatrzeniu odwołania J. N. (dalej: "skarżący"), utrzymało w mocy decyzję z dnia 31 marca 2025 r. Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., działającego z upoważnienia Wójta Gminy B. (dalej: "organ I instancji") w przedmiocie ustalenia wysokości odpłatności za pobyt w schronisku dla bezdomnych w wysokości 100 % wartości świadczenia. W uzasadnieniu wyjaśniono, że z akt sprawy wynika, iż organ I instancji decyzją z dnia 31 marca 2025 r. skierował skarżącego do schroniska – D. od 1 kwietnia do 31 grudnia 2025 r. oraz ustalił opłaty za pobyt w tej placówce w wysokości 100 % wartości świadczenia. Kolegium, podzielając stanowisko organu I instancji wskazało, iż prawo do schronienia jest jedną z form świadczeń niepieniężnych z zakresu pomocy społecznej. Według ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1283 ze zm.) – dalej: "u.p.s.", istotą tego prawa jest przyznanie tymczasowego miejsca noclegowego. Ośrodkami wsparcia na gruncie ustawy są schroniska dla osób bezdomnych, a pobyt w nich jest odpłatny. Opłatę ustala podmiot kierujący w uzgodnieniu z osobą kierowaną, uwzględniając przyznany zakres usług. Osoby nie ponoszą opłat, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty kryterium dochodowego. Prawo precyzuje tylko odpłatność tych osób. Pozostawia zaś gminie swobodę do ustalenia wysokości opłat pozostałych osób. Zgodnie z uchwałą nr XIII/78/2020 Rady Gminy Banie Mazurskie z dnia 24 stycznia 2020 r. w sprawie ustalenia szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia i mieszkaniach chronionych do ustalenia wysokości za pobyt osoby skierowanej do ośrodka wsparcia lub mieszkania chronionego przyjmuje się dochód tej osoby lub rodziny, o którym mowa w art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s. W przypadku dochodu osoby samotnie gospodarującej powyżej 200% kryterium dochodowego ustala się odpłatność w wysokości 100% wartości świadczenia. Kolegium stwierdziło również, iż z ustaleń organu I instancji wynika, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Źródłem jego utrzymania jest świadczenie emerytalne w wysokości 3.788,28 zł (za luty 2025 r.). Dochód skarżącego po pomniejszeniu o zaliczkę na podatek i składkę na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 3.292,33 zł, a dodatkowo pomniejszony o kwotę alimentów 2.692,33 zł. Kolegium uznało te ustalenia za prawidłowe, bowiem ich podstawę stanowiły wyciąg z wypłaty emerytury oraz zaświadczenia organu egzekucyjnego. Przyjęty za podstawę obliczeń dochód prawidłowo uwzględniał wszystkie uzyskiwane przez skarżącego składniki pomniejszone wyłącznie o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenia społeczne, określone w odrębnych przepisach i kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Skoro dochód skarżącego (2.692,33 zł) był wyższy od 200% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (1.010 zł x 2 = 2.020 zł), organ I instancji miał podstawę do ustalenia wysokości odpłatności za pobyt skarżącego w schronisku dla osób bezdomnych w pełnej wysokości. Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jej uchylenia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Kolegium. Skarżący zarzucił, że Kolegium nie zebrało całego materiału dowodowego w sprawie oraz nie ustaliło dokładnie stanu faktycznego sprawy. Wyjaśnił również, że naliczona odpłatność za schronisko przekracza jego dochód, który otrzymuje. Poza tym schronisko nie zapewnia mu leków (od lutego leczy się w związku z przebytym zabiegiem wzroku), potrzebuje środków na kupno bielizny, odzieży oraz obuwia stosownie do pory roku. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto Kolegium wniosło o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. 2024 r., poz. 935 ze zm. – zwanej dalej: "p.p.s.a."). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. (§ 1). Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowania sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym złożyło Kolegium, a strona skarżąca nie sprzeciwiła się temu wnioskowi w przepisanym terminie. Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy uznał, że jest ona zgodna z prawem. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Kolegium utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o skierowaniu skarżącego do schroniska dla osób bezdomnych w okresie od 1 kwietnia do 31 grudnia 2025 r. oraz ustaleniu opłaty za pobyt w tej placówce w wysokości 100 % wartości świadczenia. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 48a ust. 1 u.p.s., udzielenie schronienia (będące w myśl art. 36 pkt 2 lit. i u.p.s. jedną z form świadczenia niepieniężnego z pomocy społecznej) następuje przez przyznanie tymczasowego schronienia m.in. w schronisku dla osób bezdomnych. Stosownie do art. 97 ust. 1 u.p.s., opłatę za pobyt m.in. w ośrodkach wsparcia ustala podmiot kierujący w uzgodnieniu z osobą kierowaną, uwzględniając przyznany zakres usług. Osoby nie ponoszą opłat, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty kryterium dochodowego. Jednakże według art. 97 ust. 1a u.p.s. w przypadku osoby bezdomnej skierowanej do schroniska dla osób bezdomnych albo schroniska dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi nie ma zastosowania art. 97 ust. 1 zdanie drugie u.p.s. Powyższe oznacza, że nawet w przypadku osoby bezdomnej, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty kryterium dochodowego, obciąża ją opłata za pobyt w danym rodzaju schroniska dla bezdomnych, która jednakże nie może być wyższa niż 30% dochodu osoby samotnie gospodarującej lub dochodu na osobę w rodzinie osoby skierowanej do schroniska dla osób bezdomnych, a w przypadku schroniska dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi nie może być wyższa niż 50% tego dochodu. W myśl art. 97 ust. 5 u.p.s., rada powiatu lub rada gminy w drodze uchwały ustala, w zakresie zadań własnych, szczegółowe zasady ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia i mieszkaniach treningowych lub wspomaganych. Rada Gminy Banie Mazurskie w dniu 24 stycznia 2020 r. podjęła uchwałę nr XIII/78/2020 w sprawie ustalenia szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia i mieszkaniach chronionych (Dz.Urz. Woj. Warm.-Mazur. z 2020 r. poz. 840). Z § 2 powyższej uchwały wynika, że do ustalenia wysokości za pobyt osoby skierowanej do ośrodka wsparcia lub mieszkania chronionego przyjmuje się dochód tej osoby lub rodziny, o którym mowa w art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s. W przypadku dochodu osoby samotnie gospodarującej powyżej 200% kryterium dochodowego ustala się odpłatność w wysokości 100% wartości świadczenia (§ 3 pkt 2 uchwały). Jak wynika z akt sprawy skarżący uzyskuje miesięczny dochód w postaci emerytury w wysokości 3.788,28 zł (wyciąg z wypłaty emerytury za luty 2025 r. - karta 3 akt administracyjnych). Dochód skarżącego po pomniejszeniu o zaliczkę na podatek i składkę na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 3.292,33 zł, a dodatkowo pomniejszony o kwotę alimentów wynosi 2.692,33 zł. W ocenie Sądu, przyjęty przez organy obu instancji za podstawę obliczeń dochód prawidłowo uwzględniał wszystkie uzyskiwane przez skarżącego składniki pomniejszone wyłącznie o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenia społeczne, a także kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Natomiast biorąc pod uwagę treść art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., zgodnie z którym kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi 1.010 zł (§ 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2024 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej — Dz.U. z 2024 r. poz. 1044) stwierdzić należy, że w sytuacji, gdy dochód skarżącego był wyższy od 200% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (1.010 zł x 2 = 2.020 zł), opłatę za pobyt w schronisku dla osób bezdomnych organy obu instancji prawidłowo ustaliły w pełnej wysokości. Reasumując wskazać należy, że rozpatrując niniejszą sprawę Sąd nie stwierdził, aby wydane w sprawie decyzje naruszały normy prawa procesowego lub materialnego w zakresie, który skutkowałby koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.