II SA/Ol 439/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. G. i K. G. na decyzję "[...]" Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w "[...]" z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wykonania robót budowlanych postanawia odmówić zwolnienia K. G. od kosztów sądowych. We wniosku, zawartym w skardze, skarżąca – K. G., reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, wniosła o przyznanie prawa pomocy ["zwolnienie od opłaty od skargi"]. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia wypełnionego, urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, zawodowy pełnomocnik skarżącej złożył pismo procesowe ("Uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej"), do którego załączył dwa formularze wniosku (obydwa z dnia "[...]"), wypełnione przez skarżącą. Zgodnie z rubrykami nr 2.1 i nr 4 tych formularzy, skarżąca, która oznaczona została jako wnioskodawca, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tych formularzy skarżąca powołała się na sytuację majątkową i rodzinną, która jak podniosła "składa się z szeregu zobowiązań opiewających na kredyt na dom oraz inne zobowiązania finansowe", a także na fakt, iż ciężar utrzymania rodziny i domu spoczywa jedynie na jej mężu. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartym w tych formularzach, skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i synem. Do majątku rodziny należy dom o powierzchni "[...]", dwa mieszkania o powierzchni "[...]" i "[...]", nieruchomość rolna o powierzchni "[...]", dwa obiekty budowlane – stodoła o powierzchni "[...]" i "budynek niemieszkalny" o powierzchni ok. "[...]", zasoby pieniężne w wysokości "[...]" ("na koncie oszczędnościowym") oraz samochód osobowy "[...]", rocznik: "[...]" o wartości "[...]". Źródłem dochodu rodziny jest wynagrodzenie za pracę męża skarżącej w wysokości "[...]". W rubryce nr 11 formularzy skarżąca wskazała ponoszone wydatki: spłata kredytu mieszkaniowego, ubezpieczenie nieruchomości, ochrona domu, gaz, energia elektryczna, podatek od nieruchomości, polisa OC, ubezpieczenie na życie w łącznej kwocie "[...]" w przeliczeniu na miesiąc. Zauważyć należy, że skarżąca nie wypełniła rubryki nr 8 (8. Stan majątkowy osób pozostających ze mną we wspólnym gospodarstwie domowym) w obydwu złożonych formularzach, dysponując jednak oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania męża skarżącej, załączonym do skargi, uznano, że w warunkach niniejszej sprawy względy ekonomiki procesowej uzasadniają merytoryczne rozpoznanie wniosku skarżącej bez konieczności formułowania wezwania do uzupełnienia przedmiotowego braku. Wskazane oświadczenie męża skarżącej jest co do istoty zgodne z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżącej. Inaczej nazwany został jedynie obiekt budowlany o powierzchni ok. "[...]" – przez skarżącą jako "budynek niemieszkalny", przez jej męża jako "budynek niezamieszkały". W tych okolicznościach zważyć należy co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, iż strony zobowiązane są co do zasady do ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ppsa). Prawo pomocy, zwane potocznie prawem ubogich, stanowi natomiast instytucję wyjątkową i z tego też powodu, powinno być przyznawane wyłącznie, gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. W konsekwencji, jeżeli strona posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę, bądź też posiada majątek, szczególnie nieruchomości, to powinna partycypować w kosztach postępowania (zob. M. Niezgódka-Medek, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 725-728 i powołane tam orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego). Sposób, w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek nie może pozostawać bez wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości o znacznej wartości, w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy, zwłaszcza w sytuacji gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden sposób nie została ograniczona możliwość jego zbycia (tak np. w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt FZ 454/04, niepubl., i z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt I OZ 806/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż sytuacja materialna skarżącej i jej rodziny nie przemawia za uznaniem, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka uzasadniająca zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych, czy to w całości, czy też w części. W sytuacji, gdy mąż skarżącej osiąga stały miesięczny dochód w kwocie stanowiącej niemal "[...]"krotność minimalnego wynagrodzenia za pracę, zaś do majątku jej rodziny należy m.in. dom, dwa mieszkania, nieruchomość rolna, a także zasoby pieniężne w kwocie "[...]" przekraczającej koszty sądowe w niniejszej sprawie, wzgląd na to, że rodzina skarżącej ponosi wysokie wydatki, w dużej części związane z utrzymaniem posiadanego majątku, oraz że źródłem jej utrzymania jest wyłącznie dochód męża skarżącej nie może stanowić sam w sobie uzasadnienia dla zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. W świetle powyższego, stwierdzić należy, iż w warunkach niniejszej sprawy skarżąca, która ze względu na przedstawioną wyżej sytuację finansową i majątkową jej rodziny nie może być uznana za osobę należącą do grona osób ubogich, nie wykazała, że mimo dochodu w wykazanej wysokości i majątku, w tym zasobów pieniężnych, nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych na sfinansowanie swojego udziału w postępowaniu sądowym bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W konsekwencji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.