II SA/Ol 440/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczącay sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędziowie sędzia WSA Piotr Chybicki asesor WSA Grzegorz Klimek Protokolant sekretarz sądowy Aneta Krygielska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2025 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę. Decyzją z 15 września 2023 r. Prezydent Olsztyna (dalej: "organ pierwszej instancji") cofnął A.D. (dalej: "skarżący") uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kat. B prawa jazdy. Stwierdził bowiem, że na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w Olsztynie z 18 stycznia 2023 r. skarżący został skierowany, decyzją z 7 marca 2023 r., na egzamin sprawdzający kwalifikacje kierującego pojazdem w zakresie kat. B prawa jazdy i w wyznaczonym terminie do egzaminu nie przystąpił. W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu skarżący stwierdził, że zgłosił się terminowo do WORD, ale uzyskał informację, że w przypadku gdy dysponuje swoim prawem jazdy, nie ma podstaw prawnych do cofania mu uprawnień, gdyż nikt mu nie zabrał prawa jazdy. Zarzucił, że organ pierwszej instancji nie podał przepisu, na podstawie którego skarżący, mając ważne prawo jazdy, miał poddać się sprawdzaniu kwalifikacji. W konsekwencji, zdaniem skarżącego, nie było podstaw prawnych do cofania jemu uprawnienia do kierowania pojazdami. Skarżący zarzucił ponadto, że osoba, która podpisała decyzję, nie wykazała się stosownym upoważnieniem prezydenta. Tym samym decyzja nie wywołała skutków prawnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej: "SKO") decyzją z 22 marca 2024 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu SKO przytoczyło treść art. 18 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2328, z późn. zm.). Wyjaśniło, że wydanie decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami następuje po uprzednim przeprowadzeniu odrębnego postępowania, w toku którego organ orzeka o skierowaniu kierowcy na sprawdzenie kwalifikacji, określając jego zakres. Wydane w tym przedmiocie prawomocne orzeczenie ma charakter wiążący i stanowi jedną z przesłanek wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Każde z tych zagadnień jest rozstrzygane w dwóch odrębnych postępowaniach. SKO podało, że decyzją z 7 marca 2023 r. skarżący został skierowany na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w zakresie kat. B prawa jazdy, lecz do dnia wydania decyzji nie przystąpił do egzaminu. W tej sytuacji prawidłowo organ pierwszej instancji cofnął skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami. W przypadku gdy osoba skierowana na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji nie wykona nałożonego na nią obowiązku i nie podda się egzaminowi, stosownie do art. 18 pkt 3 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r., organ wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym. SKO zaznaczyło, że decyzja taka ma charakter decyzji związanej. Stwierdziło ponadto, że argumenty skarżącego nie mogły być uwzględnione, gdyż przepisy prawa nie pozwalają na jakiekolwiek ustępstwa przy wydawaniu decyzji. W ocenie SKO bezpodstawne były zarzuty naruszenia art. art. 6, 7, 8, 9, 10, 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, z późn. zm., dalej: "k.p.a.") oraz zarzut braku upoważnienia osoby podpisującej decyzję do podpisywania dokumentów w imieniu Prezydenta Olsztyna. Stwierdziło, że postępowanie organu pierwszej instancji było prowadzone z zachowaniem zasad postępowania administracyjnego i odpowiadało przepisom prawa materialnego, a w aktach sprawy znajduje się stosowne upoważnienie udzielone przez prezydenta osobie podpisującej decyzję. SKO wyjaśniło ponadto, że przywrócenie uprawnień do kierowania pojazdami będzie mogło nastąpić po uzyskaniu pozytywnego wyniku egzaminu państwowego, sprawdzającego kwalifikacje do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B prawa jazdy. W złożonej skardze skarżący zarzucił, że SKO pominęło stronę postępowania i przysługujące jej uprawnienia, w szczególności przewidziane w art. 6, 7, 8, 9, 10,11 k.p.a. Stwierdził, że zaskarżona decyzja jest niezrozumiała, gdyż jej uzasadnienie jest nieprecyzyjne i ogólnikowe. Zarzucił ponadto, że SKO nie określiło numeru tomu i karty, na której znajdowało się upoważnienie udzielone przez prezydenta, a także nie wyjaśniło, czy było ono skutecznie udzielone i w jaki sposób ten dokument znalazł się w aktach administracyjnych. Skarżący, przeglądając akta, nie znalazł bowiem tego dokumentu. Dodał, że wnosił o jego załączenie do akt, lecz jego wniosek pozostał bez odpowiedzi. Wywiódł, że w tej sytuacji decyzja o skierowaniu go na sprawdzenie kwalifikacji i decyzja z 15 września 2023 r. nie wywołały skutków prawnych. Skarżący zaprzeczył, że dopuścił się wielokrotnego naruszenia przepisów i zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego, za które otrzymał łącznie 30 punktów. Zarzucił, że SKO nie zbadało tej okoliczności. Podniósł, że policja nie podała, za pomocą jakich urządzeń stwierdzono naruszenia przez niego przepisów ruchu drogowego w trakcie kontroli 15 listopada 2023 r. i 9 maja 2024 r. Dodał, że od 9 maja 2023 r. nie popełnił żadnych naruszeń drogowych. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i argumentację tam przedstawioną. Na rozprawie 18 lutego 2025 r. skarżący poparł skargę i argumenty w niej zawarte. Podał, że w WORD poinformowano go, że skoro posiada prawo jazdy, to nie ma podstaw, aby poddał się sprawdzeniu kwalifikacji. Stwierdził, że cały czas kieruje samochodem, gdyż udaje się nim na nieodpłatną pomoc prawną. Nadto ocenił, że skoro nie dostarczono mu świadectwa homologacji, ostatni mandat nałożono na niego niesłusznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że nie naruszają one przepisów prawa. Tym samym, skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 18 pkt 3 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2328 z późn. zm.), zgodnie z którym do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w komunikacie ministra właściwego do spraw informatyzacji wydanym na podstawie art. 14 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 14, starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie niepoddania się sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w pkt 1 (to jest w efekcie wydania decyzji o skierowaniu osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w razie przekroczenia 24 punktów na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji). Cytowany przepis wszedł w życie 17 września 2022 r. (zob. art. 23 pkt 3 ustawy). W dacie orzekania przez organy administracji nie został ogłoszony komunikat określający termin wdrożenia wskazanych rozwiązań technicznych, zatem art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy mógł stanowić podstawę wydania decyzji w rozpoznawanej sprawie. Zasadnie w zaskarżonej decyzji wyjaśniono, że ma ona charakter związany. Zauważyć bowiem należy, że użyte w art. 18 pkt 3 sformułowanie "starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym" wskazuje na bezwzględnie obowiązujący charakter tego przepisu. Wydanie decyzji cofającej uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym nie zostało więc pozostawione swobodnemu uznaniu organu i jego ocenie co do zasadności wydania takiej decyzji. W przypadku spełnienia określonej w tym przepisie przesłanki, starosta ma obowiązek wydania decyzji cofającej kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdem. Niewykonanie przez kierowcę obowiązku nałożonego na niego w trybie art. 18 pkt 1 ustawy obliguje organ do wszczęcia odrębnego postępowania, niezależnego od wcześniej prowadzonego postępowania w sprawie sprawdzenia kwalifikacji. Podkreślić trzeba, że ustawodawca jednoznacznie rozdzielił postępowanie w sprawie skierowania na sprawdzenie kwalifikacji od postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień. W postępowaniu w sprawie cofnięcia uprawnień czynności sprawdzające ograniczone są wyłącznie do zbadania: czy kierowca został skierowany na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, czy decyzja wydana w tym przedmiocie jest ostateczna i nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, czy kierowca poddał się takiemu sprawdzeniu kwalifikacji. Takie ustalenia są konieczne, a zarazem wystarczające, do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdem. Poza zakresem ustaleń zarówno organów administracji, jak i sądu administracyjnego, pozostają więc takie okoliczności, jak zasadność skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w razie przekroczenia 24 punktów czy prawidłowość otrzymania punktów karnych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. W niniejszej sprawie decyzja organ pierwszej instancji z 7 marca 2023 r. o skierowaniu skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w zakresie posiadanej przez niego kategorii prawa jazdy została poddana kontroli instancyjnej, a SKO decyzją z 5 lipca 2023 r. utrzymało w mocy tę decyzję. Decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym, jest ostateczna i prawomocna, wobec czego wiąże stronę w zakresie wyznaczonego w niej obowiązku, który nie został wykonany. W tych okolicznościach organ pierwszej instancji był zobowiązany do wydania decyzji o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kat. B prawa jazdy. Dodać należy, że organ pierwszej instancji zarówno w decyzji z 7 marca 2023 r., jaki i w piśmie z 10 października 2023 r., poinformował skarżącego, że podstawą zapisu na egzamin kontrolny jest pobranie od organu pierwszej instancji numeru profilu kandydata na kierowcę (PPK). Bezsporne jest, że skarżący nie uzyskał numeru PPK i nie poddał się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji do dnia wydania zaskarżonej decyzji. Wobec zarzutów skarżącego dotyczących prawidłowości ukarania go przez funkcjonariuszy policji za naruszenia przepisów ruchu drogowego, podkreślić należy, że w kontrolowanym postępowaniu organy administracji nie zostały upoważnione do badania takich okoliczności. Jak już zaznaczono, wyłączną przesłanką wydania zaskarżonej decyzji jest zaniechanie poddania się przez skarżącego sprawdzeniu kwalifikacji do kierowania pojazdami w zakresie posiadanej przez niego kategorii prawa jazdy. Dodać można, że przesłanką zastosowania art. 18 pkt 1 ww. ustawy jest wyłącznie stosowny wniosek komendanta wojewódzkiego Policji z informacją o przekroczeniu 24 punktów karnych przez kierowcę w ciągu roku. Właściwy starosta nie ma wyboru co do możliwości wydania rozstrzygnięcia, gdyż decyzja ta również ma charakter związany. Organ, dysponując informacją o liczbie punktów karnych skarżącego, nie ma kompetencji do badania, czy organy kontroli ruchu drogowego dokonały właściwej kwalifikacji zachowań kierowcy co do naruszeń przepisów ruchu drogowego, ani czy stwierdzonym naruszeniom przypisano właściwą liczbę punktów. Wobec powyższego należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy. Sąd nie stwierdził w niniejszej sprawie również naruszenia przez organy obu instancji przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Organy zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa (art. 6 k.p.a.) prawidłowo, w oparciu o całokształt wystarczająco zebranego i rozpatrzonego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), dokładnie wyjaśniły stan faktyczny sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes skarżącego (art. 7 k.p.a.). Na tej podstawie, zgodnie z wymogami art. 80 k.p.a., prawidłowo ustaliły, że w sprawie zaistniały podstawy do cofnięcia skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym z uwagi na niepoddanie się sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w art. 18 pkt 1 ww. ustawy, co znalazło wyraz w uzasadnieniach decyzji obu instancji, odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. i realizującym tym samym zasadę przekonywania, zawartą w art. 11 k.p.a. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO odniosło się do wszystkich przesłanek wydania przedmiotowej decyzji. W ocenie Sądu analiza akt sprawy nie pozwala uznać za zasadne także zarzutów naruszenia art. 8 § 1 k.p.a., obligującego organy administracji publicznej do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, oraz art. 9 k.p.a., zgodnie z którym ograny administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., gdyż w zawiadomieniu z 22 sierpnia 2023 r. prezydent poinformował jednocześnie o prawie do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, prawie zgłoszenia i możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku upoważnienia do wydania decyzji przez osobę, która podpisała decyzję z upoważnienia prezydenta, należy stwierdzić, że kopia stosownego upoważnienie z 27 stycznia 2022 r. do wydawania m.in. decyzji administracyjnych w postępowaniach dotyczących uprawnień do kierowania pojazdami znajduje się w aktach administracyjnych (k. 207). Z upoważnienia tego wynika, że obowiązuje ono w okresie zatrudnienia na stanowisku kierownika referatu i wygasa z dniem ustania stosunku pracy. Bez znaczenia w sprawie jest zaś okoliczność, że upoważnienie to przesłano w odpowiedzi na wezwanie SKO z 25 stycznia 2023 r., skoro takie umocowanie istniało w dacie wydania decyzji z 15 września 2023 r. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.