II SA/Ol 442/13

sSygn. akt II SA/Ol 442/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 sierpnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie Sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2013 roku sprawy ze skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia 8 kwietnia 2013 r., Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O., działając z upoważnienia Prezydenta O., przyznał K.D. zasiłek celowy z przeznaczeniem na pokrycie kosztów noclegów w hotelu "[...]" w miesiącu kwietnia 2013 r. w kwocie 960 zł oraz odmówił przyznania zasiłku celowego na zakup środków higieny i czystości, bielizny męskiej, tj. spodenek i skarpet, obuwia, koszulek na krótki rękaw, bluz dresowych, spodni dżinsowych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji przytoczył przepisy regulujące zasady i tryb przyznawania zasiłku celowego oraz ustalenia dotyczące sytuacji życiowej wnioskodawcy zawarte w wywiadzie środowiskowym. Wskazał, że wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, nie posiada prawa do świadczeń z ZUS, nie posiada własnego mieszkania, przebywa w hotelu "[...]", opłatę za pobyt – od miesiąca maja 2012 r. - w całości pokrywa MOPS. Dochód wnioskodawcy za miesiąc luty 2013 r. wyniósł łączenie 542 zł, na który składa się zasiłek stały w kwocie 243,83 zł oraz uzyskane środku pieniężne z depozytu z zakładu karnego w kwocie 298,17 zł. Od marca 2013 r. dochód stanowi zasiłek stały w kwocie 529 zł. Organ zaznaczył, że wnioskodawca otrzymuje systematycznie dodatkową pomoc finansową w formie zasiłków celowych. W miesiącu marcu przyznano mu zasiłek celowy w kwocie 960 zł (przy średniej pomocy w formie zasiłku celowego 172,17 zł.), tj. opłatę za pobyt w hotelu "[...]". Również w miesiącu marcu otrzymał pomoc w formie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności z programu "Pomoc Państwa w zakresie dożywiania" w kwocie 50 zł. Organ stwierdził, że – biorąc pod uwagę budżet, jakim dysponuje Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej - wnioskodawca jest prawidłowo zabezpieczony. Ma przyznany zasiłek na pokrycie pobytu w hotelu, zatem nie ma obciążeń, związanych z utrzymaniem mieszkania i zakupem środków na ten cel, ponieważ zajmuje się tym personel hotelu. W związku z tym, każdą otrzymaną pomoc wnioskodawca może przeznaczyć na swoje osobiste potrzeby. Organ wskazał, że wnioskodawca nie jest zainteresowany dokonywaniem zakupów w sklepach z tańszą odzieżą i żywnością, ani z propozycji skorzystania z zasobów odzieżowych magazynów MOPS, oczekuje jedynie pomocy w formie pieniężnej. Wskazał, że miesiącu marcu 2013 r. na zasiłki i pomoc w naturze wydatkowano kwotę 174.064,93 zł. Pomocą objęto 1011osób, średnia wysokość zasiłku celowego wyniosła 172,17 zł. Organ podniósł, że budżet na realizację świadczeń na rok 2013 jest niższy od budżetu, jaki dysponował Ośrodek w 2012 r. i w związku z tym świadczenia muszą być zaplanowane i realizowane w niższych kwotach. Ponadto, od października 2012 r. wzrosła ilość osób i rodzin uprawnionych do pomocy ze względu na podniesienie kwot kryteriów dochodowych. Mając powyższe na uwadze, organ uznał, że żądana przez wnioskodawcę pomoc jest niewspółmierna do kwot, jakie pozostają w dyspozycji organu pomocy społecznej. W odwołaniu od powyższej decyzji, K.D. zażądał przyznania mu wnioskowanej pomocy. Decyzją z dnia 30 kwietnia 2013 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy, podzielając ustalenia faktyczne i prawne poczynione przez organ I instancji, wskazał, że liczne wnioski, będące przedmiotem niniejszej sprawy, nie odpowiadają celom pomocy społecznej i nie mieszczą się w możliwościach tej pomocy. Wyjaśniono, że pomoc społeczna ma jedynie udzielać swoim podopiecznym pomocy i wsparcia, a nie dostarczać im świadczeń pieniężnych w wysokości dla nich wygodnej, czy pożądanej. Pomoc społeczna nie może być traktowana jako stałe źródło dochodu, służące do zaspokajania choćby najbardziej uzasadnionych potrzeb. Organ wykazał, że odwołujący znajduje się pod stałą opieką Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej i otrzymuje stąd znaczne wsparcie. Stwierdził, że zakup środków higieny, bielizny i ubrań stanowi bez wątpienia potrzebę drugoplanową w stosunku do zabezpieczenia środków na zakup żywności, czy opłacenie miejsca noclegowego. Potrzeb tych nie można zaliczyć do pierwszych i niezbędnych dla człowieka, zwłaszcza, jeżeli znajduje się on w trudnej sytuacji życiowej, nie ma pracy i środków na zakup żywności. Nie sposób zatem uznać, że wnioskowane zakupy są pilną i konieczną potrzebą. Tymczasem organy pomocy społecznej mają za zadanie w pierwszej kolejności zabezpieczyć potrzeby pierwszoplanowe. Organ pomocy społecznej, mając na uwadze przytoczone zasady, zapewnił wnioskodawcy schronienie. Tym samym, dalsze roszczenia odwołującego się są niezasadne. Organ wskazał też, że pomoc w formie zasiłku celowego nie ma charakteru obligatoryjnego, a fundusze organu pierwszej instancji, jakie może on przeznaczyć na pomoc potrzebującym nie są nieograniczone. Poza tym, organ pierwszej instancji musiał mieć na względzie nie tylko interes wnioskodawcy, lecz także interes innych osób, będących w trudnej sytuacji materialnej oraz własne możliwości finansowe. Organ podkreślił, że wnioskodawca jest wspierany systematycznie pomocą Ośrodka Pomocy Społecznej w szerokim zakresie. Z tych też względów organ drugiej instancji uznał, że decyzja organu pierwszej instancji nie pozostaje w sprzeczności z prawem. W skardze, złożonej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, K.D. stwierdził, że wnioskowana pomoc mu przysługuje i wniósł o przyznanie mu jej. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że rola sądu sprowadza się do badania działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania organu w załatwianiu spraw poprzez wydanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji administracyjnej. Jednocześnie zaś, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 30 kwietnia 2013 r., nr "[...]" oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji są zgodne z prawem. W myśl postanowień art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182), zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Wnioskowana pomoc bezsprzecznie mieści się w zakresie tego przepisu. Bezsporne w sprawie jest również to, że skarżący spełnia kryterium dochodowe do przyznania mu pomocy w formie zasiłku celowego. Jego miesięczny dochód to kwota 529 zł, na którą składa się zasiłek stały. Nie oznacza to jednak obowiązku automatycznego przyznania skarżącemu wnioskowanej pomocy. Zasiłek celowy jest bowiem świadczeniem nieobowiązkowym, a jego przyznanie, jak słusznie wskazywały organy obu instancji, pozostawione jest uznaniu organu administracji publicznej. Tym samym, spełnienie przez skarżącego kryteriów przyznania zasiłku celowego nie oznacza, że istnieje po jego stronie roszczenie o przyznanie tego świadczenia. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżący jest objęty pomocą Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. Skarżący otrzymuje zasiłek stały w kwocie 529 zł, w marcu otrzymał zasiłek celowy w wysokości 960 zł na opłatę za pobyt w hotelu "[...]" oraz w kwocie 50 zł na zakup posiłku lub żywności z programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Otrzymane kwoty świadczeń z pomocy społecznej znacznie przekraczały średnie kwoty zasiłków, jakie w tym okresie otrzymywali inni podopieczni tego Ośrodka. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji, w marcu 2013 r. średnia kwota zasiłku wypłacanego w tym Ośrodku wynosiła 172,17 zł. W tych okolicznościach przyjąć należy, że odmowa przyznania skarżącemu zasiłku celowego na zakup środków higieny i czystości, bielizny męskiej, tj. spodenek i skarpet, obuwia, koszulek na krótki rękaw, bluz dresowych, spodni dżinsowych, jest zgodna z prawem. W szczególności, że - jak wskazywał organ pierwszej instancji - skarżącemu oferowano skorzystanie z magazynu odzieżowego MOPS, co w jego sytuacji bytowej byłoby uzasadnione. Organ wskazał też, że skarżący nie ponosi kosztów utrzymania mieszkania i zakupu środków na ten cel, bowiem otrzymuje zasiłek celowy na pokrycie kosztów pobytu w hotelu "[...]". Podnieść też należy, że organ, rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego, musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z treścią tego przepisu koresponduje art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), w świetle którego organ administracji publicznej, działający na podstawie przepisów prawa materialnego, przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia obowiązany jest załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Z regulacji tej wynika zatem domniemanie pozytywnego załatwienia sprawy, od którego można odstąpić dopiero wówczas, gdy w uzasadnieniu decyzji wykaże się, że takie załatwienie sprawy kolidowałoby z interesem społecznym lub przekraczałoby możliwości organu (por. wyrok NSA z 19.01.2006r., sygn. akt I OSK 777/05, LEX nr 194414). W ocenie Sądu, organ odwoławczy dokonał wszechstronnej analizy okoliczności faktycznych w niniejszej sprawie, a jej wyniki zawarł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i nie budzą one zastrzeżeń. Zaskarżonej decyzji nie można zarzucić przekroczenia granic uznania administracyjnego, gdyż organ szczegółowo wskazał, czym kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia i argumentacja ta zasługuje na akceptację. Wbrew stanowisku skarżącego, jego trudna sytuacja finansowa nie mogła stanowić wyłącznego kryterium uwzględnianego przy rozstrzyganiu sprawy. O możliwościach świadczenia pomocy społecznej decydują nie tylko potrzeby skarżącego i cel pomocy, ale również możliwości finansowe Ośrodka i potrzeby innych osób, objętych jego pomocą. Podkreślić należy, iż organ pomocy musi uwzględniać fakt, że ograniczone środki finansowe, jakimi dysponuje, winny trafić do jak największej liczby osób potrzebujących. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była najtrudniejsza. Organ ma obowiązek dokonać oceny nie tylko sytuacji materialnej skarżącego, ale także ilości i rodzaju skierowanych do niego form pomocy. Środki na pomoc społeczną muszą zabezpieczyć potrzeby związane z całym rokiem i uwzględniać potrzeby wszystkich podopiecznych, w tym tych gospodarstw domowych, gdzie na utrzymaniu są uczące się dzieci, a dochody rodziny są znacznie poniżej minimum socjalnego. Organ I instancji wykazał zaś, że środki te są niewystarczające na zaspokojenie wszystkich potrzeb. Ponadto, budżet na realizację świadczeń na rok 2013 jest niższy od budżetu, jakim dysponował Ośrodek w roku 2012 i w związku z tym świadczenia muszą być zaplanowane i realizowane w niższych kwotach. W związku z tym, organ musi uwzględniać wysokość już przyznanych świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba podopiecznych, ponieważ tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, działając na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., skargę należało oddalić.