II SA/Ol 445/20

WyrokWSA w Olsztynie2020-09-29

Skład orzekający: Adam Matuszak, Ewa Osipuk, Bogusław Jażdżyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane od daty złożenia wniosku, jeśli wnioskodawca w tym samym okresie pobierał zasiłek dla opiekuna, a następnie zrezygnował z tego zasiłku na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego?
Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane od daty złożenia wniosku, nawet jeśli wnioskodawca w tym samym okresie pobierał zasiłek dla opiekuna, pod warunkiem, że nie dojdzie do kumulatywnego pobierania obu świadczeń za ten sam okres. Wnioskodawca ma prawo wyboru korzystniejszego świadczenia, a organ administracji powinien umożliwić realizację tego prawa, uwzględniając kompensatę świadczeń.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na matkę, jednocześnie pobierając zasiłek dla opiekuna. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, powołując się na art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz fakt pobierania zasiłku dla opiekuna. Po uchyleniu decyzji przez SKO i ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ pierwszej instancji ponownie odmówił przyznania świadczenia. SKO ostatecznie przyznało świadczenie pielęgnacyjne od 1 lutego 2020 r. Skarżący zaskarżył decyzję SKO w części dotyczącej daty początkowej przyznania świadczenia, domagając się przyznania go od miesiąca złożenia wniosku (czerwca 2019 r.).
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w pkt. 2a w zakresie początkowej daty przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 29 września 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk sędzia WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 września 2020 roku sprawy ze skargi K.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego "[...]" z dnia "[...]" r., nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję w pkt. 2a w zakresie początkowej daty przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego "[...]" na rzecz skarżącego kwotę 480 zł. (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z "[...]" r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej "[...]" (dalej: "organ pierwszej instancji") odmówił K.R. (dalej: "Skarżący") przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na matkę. Organ pierwszej instancji stwierdził, że wprawdzie Skarżący sprawuje opiekę nad matką, lecz niepełnosprawność osoby wymagającej opieki istnieje od 64. roku życia, co stosownie do art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220, z późn. zm.), dalej jako "ustawa", wyklucza możliwość przyznania przedmiotowego świadczenia. Podkreślił, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, nie orzekł o utracie mocy ww. przepisu, a więc nadal obowiązuje on w systemie prawa. Podniósł ponadto, że decyzją z "[...]" r. przyznał Skarżącemu zasiłek dla opiekuna na matkę, a decyzja ta nadal pozostaje w obrocie prawnym, co również uniemożliwia uwzględnienie wniosku. Po rozpoznaniu odwołania Skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze "[...]" (dalej: "Kolegium") decyzją z "[...]" r. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Kolegium wywiodło, że od czasu wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 21 października 2014 r., art. 17 ust. 1b nie znajduje zastosowania w zakresie objętym tym wyrokiem. W konsekwencji, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, organ administracji w obecnym stanie prawnym ma obowiązek zbadać czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Decyzją z "[...]" r. organ pierwszej instancji uchylił własną decyzję z "[...]" r., zmienioną decyzją z "[...]" r., którą przyznał Skarżącemu zasiłek dla opiekuna. Następnie, organ pierwszej instancji decyzją z "[...]" r. ponownie odmówił przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na niepełnosprawną matkę, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w decyzji z "[...]" r. odnośnie do możliwości stosowania art. 17 ust. 1b ustawy. W złożonym odwołaniu Skarżący zarzucił powyższej decyzji naruszenie art. 17 ust. 1b ustawy przez pominięcie, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 uznano niekonstytucyjność części tego przepisu w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. Zarzucił tez naruszenie art. 8 k.p.a., przez odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego pomimo stanowiska Kolegium o bezspornym spełnieniu przesłanek warunkujących otrzymanie tego świadczenia i rezygnacji Skarżącego z otrzymywanego dotychczas zasiłku dla opiekuna, w konsekwencji czego pozostał on bez dochodu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z "[...]" r. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości i przyznało Skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką od 1 lutego 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. - w wysokości 1.830 zł miesięcznie, zaś od 1 stycznia 2021 r. – w wysokości wynikającej z obwieszczenia ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, ogłoszonego w dzienniku urzędowym RP "Monitor Polski". W uzasadnieniu decyzji Kolegium podało, że wnioskiem z 24 czerwca 2019 r. Skarżący zwrócił się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad matką, który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe. Z treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od maja 2008 r. Wywiad środowiskowy z 2 lipca 2019 r. potwierdził, że Skarżący sprawuje osobistą opiekę nad wymagającą całodobowej opieki matką, a zakres tej opieki uniemożliwia podjęcie przez niego zatrudnienia. Nie występują przesłanki z art. 17 ust. 5 ustawy. Kolegium przyznało, że art. 17 ust. 1b ustawy pozostaje w obrocie prawnym mimo uznania jego niekonstytucyjności przez Trybunał Konstytucyjny ww. wyrokiem w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Wywiodło, że w tej sytuacji należy oceniać spełnienie przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w odniesieniu do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później niż przed ukończeniem 18 roku życia (lub 25 roku życia w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej), z pominięciem kryterium z art. 17 ust. 1b ustawy. Wyjaśniło, w odniesieniu do okresu, na jaki przyznano świadczenie, że do 31 stycznia 2020 r. Skarżącemu przysługiwał zasiłek dla opiekuna, zatem od 1 lutego 2020 r. mogło zostać przyznane wnioskowane świadczenie, gdyż dopiero od tej daty zachodziły wszystkie przesłani pozytywne wskazane w art. 17 ust. 1 ustawy, warunkujące jego przyznanie. Orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z 9 maja 2008 r. matka Skarżącego została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym na stałe, zatem świadczenie zostało przyznane bezterminowo. Zaznaczyło ponadto, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest zależne od uznania organu, lecz od spełnienia ustawowych przesłanek. Skarżący wywiódł skargę do tut. Sądu na ww. decyzję Kolegium, w której zarzucił naruszenie - art. 24 ust. 2 ustawy przez pominięcie tego przepisu i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od 1 lutego 2020 r., zamiast od czerwca 2019 r., jako miesiąca złożenia wniosku o ustalenie prawa do przedmiotowego świadczenia; - art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 ustawy przez przyjęcie, że nie jest możliwe przyznanie Skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na wniosek złożony w trakcie pobierania zasiłku dla opiekuna osoby niepełnosprawnej pomimo złożonego przez niego wyraźnie oświadczenia o rezygnacji z ww. zasiłku z dniem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, co skutkowało załatwieniem sprawy w sposób kolidujący z słusznym interesem Skarżącego; - art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256), przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i przyjęcie, że pobieranie przez Skarżącego zasiłku dla opiekuna skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organ rozstrzygający w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu skarżącego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i argumentację tam przedstawioną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że złożona skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Skarżąca wniosła 1 czerwca 2020 r. o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a organ administracji nie zażądał przeprowadzenia rozprawy w zakreślonym terminie. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie Kolegium przyznało Skarżącemu wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne prawidłowo oceniając, że spełnił on wszystkie przesłanki do jego uzyskania. Trafnie też Kolegium uznało, że wobec wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, utraciło przymiot konstytucyjności przewidziane art. 17 ust. 1b ustawy kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy. Z tych przyczyn w odniesieniu do opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Zasadny jest również pogląd, że wprawdzie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy wyklucza możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie (m.in. świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego czy zasiłku dla opiekuna), jednakże nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia, a w konsekwencji jego przyznania przez organ (por. wyrok WSA w Gdańsku z 26 września 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 423/19, dostępny pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Kwestią sporną pozostaje wyłącznie istnienie przesłanki negatywnej, określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekunów, a w konsekwencji - od kiedy powinno zostać przyznane Skarżącemu wnioskowane świadczenie. Zdaniem Kolegium, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje Skarżącemu, stosownie do art. 24 ust. 2 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy, dopiero od 1 lutego 2020 r., gdyż z tym dniem organ pierwszej instancji uchylił decyzję ustalającą stronie zasiłek dla opiekuna. Skarżący wywodzi zaś, że przedmiotowe świadczenie przysługuje mu od miesiąca złożenia wniosku. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Stosownie zaś do art. 27 ust. 5 ustawy w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, ukształtowanym na tle przepisów dotyczących zbiegu uprawnień do świadczeń rodzinnych, przyjmuje się, że skoro ustawodawca przewidział w cytowanym przepisie sytuację "zbiegu uprawnień" do wymienionych świadczeń - a uprawnienie do konkretnego świadczenia rodzinnego przysługuje w sensie ścisłym (tj. nabywa się je) dopiero z chwilą wydania (a dokładniej: "uostatecznienia" się) decyzji administracyjnej przyznającej dane świadczenie rodzinne, gdyż decyzja taka ma charakter konstytutywny, co oznacza, że wcześniej nie może być mowy o nabyciu ("uzyskaniu") prawa do takiego świadczenia przez wnioskodawcę, z powołaniem się na samą okoliczność spełniania ustawowych przesłanek do jego uzyskania (zob. wyrok NSA z 14 listopada 2017 r., sygn. I OSK 886/17, CBOSA) - to należy uznać, że art. 27 ust. 5 ustawy dopuszcza przysługiwanie dwóch (lub więcej) świadczeń w tym przepisie wymienionych, natomiast wyklucza możliwość kumulatywnego pobierania tych świadczeń. Wobec tego, sam fakt, że na dany okres przyznano wcześniej (a nawet pobrano) m.in. zasiłek dla opiekuna, co do zasady nie wyklucza przyznania następnie, w uzasadnionym przypadku, na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, o ile zostanie zapewnione, że nie dojdzie do kumulatywnego pobrania obu tych świadczeń za ten sam okres (por. wyrok NSA z 13 kwietnia 2018 r., sygn. I OSK 82/18, CBOSA). Dotyczy to zwłaszcza sytuacji gdy - tak jak w kontrolowanej sprawie - strona zrzekła się wcześniej ustalonego prawa do zasiłku dla opiekuna, ponadto – co wymaga podkreślenia - ten sam organ administracji był właściwy sprawach dotyczących przyznania obu świadczeń. Zaznaczenia wymaga, że użyty w art. 27 ust. 5 ustawy zwrot "zbieg uprawnień" należy rozumieć jako sytuację, w której dana osoba obiektywnie spełnia przesłanki do otrzymania co najmniej dwóch świadczeń, jak również sytuację, gdy ma już ustalone, na mocy ostatecznej decyzji administracyjnej, prawo do otrzymania jednego ze świadczeń wymienionych w tym przepisie i spełnia jednocześnie przesłanki otrzymania innego świadczenia. Podkreślić również należy, że aby strona mogła dokonać wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 ustawy, nie zachodzi konieczność rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane. Wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej decyzją świadczenia przed zbadaniem czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawia ją w dość trudnej sytuacji, wprowadza stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce już otrzymywanego. Trudno się dziwić, że strona nie chce zrezygnować z otrzymywanego świadczenia przed uzyskaniem pewności, że spełnia warunki do otrzymania świadczenia korzystniejszego (tak NSA w wyroku z 13 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 235/18, CBOSA). Zauważyć należy, że wymaganie, aby wnioskodawca zrzekł się otrzymywanego świadczenia, oczekiwał na uchylenie decyzji w tym przedmiocie i dopiero po uchyleniu decyzji wystąpił z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne prowadziłoby do czasowego pozbawienia go środków utrzymania. Skoro więc przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić żadnych przeszkód w uzyskaniu przez stronę świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie, winien przedsięwziąć takie czynności, by strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać. W tym celu organy obowiązane są poszukiwać rozwiązań proceduralnych gwarantujących stronie przewidziane w art. 27 ust. 5 ustawowe prawo wyboru świadczenia (por. np. wyroki: NSA z 10 grudnia 2019 r. o sygn. akt I OSK 200/19; WSA w Lublinie z 11 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 568/19; WSA w Gdańsku z 16 stycznia 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 575/19, CBOSA). Na organie spoczywa główny ciężar znalezienia takiego rozwiązania procesowego, który gwarantowałby wnioskodawcy realizację żądania nie tylko w zakresie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale także do przyznania tego prawa na taki okres, jaki wynika z art. 24 ust. 2 ustawy, tj. począwszy od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie prawa z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. W państwie prawa nie do przyjęcia jest bowiem sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej, otrzymuje świadczenie mniej korzystne zwłaszcza, gdy mogła dokonać wyboru i wyraźnie oświadczyła, że wybiera świadczenie bardziej korzystne (zob. wyrok WSA w Opolu z 20 września 2018 r., sygn. akt II SA/Op 302/18, CBOSA). W niniejszej sprawie Skarżący dokonał wyboru korzystniejszego świadczenia już w dacie wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, wyrażając zamiar zachowania ciągłości pobieranego świadczenia z tytułu sprawowania koniecznej opieki nad niepełnosprawną matką. W tej sytuacji, z uwagi na treść art. 24 ust. 2 ustawy, nie mógł zostać pozbawiony prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym wpłynął kompletny wniosek. Kolegium dokonało więc błędnej wykładni wskazanych przepisów ustawy przyjmując, że zbieg prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna uzasadnia przyznanie Skarżącemu wnioskowanego świadczenia dopiero od dnia, od którego została uchylona decyzja przyznająca zasiłek dla opiekuna (w niniejszej sprawie - od 1 lutego 2020 r.), pomijając oświadczenie Skarżącego o wyborze świadczenia pielęgnacyjnego, złożone już w czerwcu 2019 r. Zaznaczyć również należy, że okoliczność, iż Skarżący miał wcześniej ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna na okres obejmujący m.in. miesiące od czerwca 2019 r. do stycznia 2020 r., a nawet pobrał za te miesiące zasiłek, nie wyklucza przyznania na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażony został pogląd, podzielony przez skład orzekający w niniejszej sprawie, że jest możliwe rozliczenie obu świadczeń przyznanych na ten sam okres, z których jedno zostało wcześniej wypłacone, przez skompensowanie świadczeń i wypłatę nowego świadczenia za okres pokrywających się uprawnień w wysokości różnicy pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a kwotą wypłaconego zasiłku (zob. np.: wyrok WSA w Opolu z 20 września 2018 r. sygn. II SA/Op 302/18, WSA w Poznaniu z 11 kwietnia 2019 r. sygn. II SA/Po 158/19 i WSA we Wrocławiu z 7 listopada 2019 r. sygn. IV SA/Wr 360/19, WSA w Białymstoku z 25 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Bk 322/20, CBOSA). Sąd zaznacza, że jest mu znana i akceptowana, utrwalona wykładnia i praktyka stosowania przepisów przewidujących możliwość zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznych, zgodnie z którą dokonuje się tego ze skutkiem "na przyszłość" (ex nunc). Należy jednak zauważyć, że jest to zasada, która doznaje, choć nielicznych wyjątków, przy czym jednym z najistotniejszych jest ten, w myśl którego dopuszcza się zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej z mocą wsteczną, o ile następuje to za zgodą lub na korzyść zainteresowanego. Potwierdza to orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA: z 3 stycznia 2013 r., sygn. I OSK 1129/12; z 17 kwietnia 2014 r., sygn. I OSK 980/13; z 4 sierpnia 2017 r., sygn. I OSK 2257/16, CBOSA), w którym ponadto wskazuje się, że wypłata świadczenia za cały okres zasiłkowy, ani nawet upływ tego okresu, nie czynią postępowania w przedmiocie zmiany decyzji przyznającej to świadczenie bezprzedmiotowym (zob. wyrok NSA z 12 kwietnia 2017 r., sygn. I OSK 1987/15, CBOSA). W niniejszej sprawie już we wniosku z 21 czerwca 2019 r. Skarżący wnioskował, aby w przypadku wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne uchylona została decyzja o przyznaniu zasiłku dla opiekuna. Należy to poczytywać za wymaganą, w świetle art. 155 k.p.a., zgodę strony na uchylenie, w odpowiedniej części i w niezbędnym zakresie nawet z mocą wsteczną, tej decyzji. Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium uwzględni, że Skarżący dokonał wyboru korzystniejszego świadczenia w momencie złożenia wniosku. Ustalając wysokość przyznanego świadczenia, weźmie pod uwagę, że Skarżący pobierał za przedmiotowy okres zasiłek dla opiekuna, gdyż oba te świadczenia nie mogą się kumulować. Kolegium powinno więc uwzględnić konieczną w niniejszej sprawie kompensatę świadczeń za okres od momentu złożenia wniosku do momentu faktycznej wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie określenia początkowej daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. O kosztach postępowania, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej, będącego radcą prawnym, orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło