II SA/Ol 446/19

Dnia 5 listopada 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Spółki A na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie podjęcia stanowiska w sprawie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia oddala skargę. Postanowieniem z dnia 21 listopada 2018r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. (dalej jako: Kolegium, organ odwoławczy bądź organ II instancji), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018r., poz. 2096 ze zm., dalej jako: k.p.a.), po rozpatrzeniu zażalenia "[...]" Sp. z o.o.(dalej jako: Spółka lub skarżąca), reprezentowanej przez pełnomocnika, utrzymało w mocy postanowienie wydane przez działającego z upoważnienia Wójta Gminy W. Kierownika Referatu Komunalnego Urzędu Gminy W. (dalej jako: organ I instancji) z dnia "[...]" w sprawie odmowy podjęcia stanowiska, że realizacja przedsięwzięcia pn. "Farma Wiatrowa W." składająca się z 30 elektrowni wiatrowych zlokalizowanych na nieruchomościach gruntowych w obrębach: W., S., C. i R. - dla którego została wydana decyzja Wójta Gminy W. z dnia "[...]" - przebiega etapowo oraz, że nie zmieniły się warunki wskazane w tej decyzji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny niniejszej sprawy. Wskazano, że decyzją z dnia "[...]" organ I instancji wydał decyzję określającą środowiskowe uwarunkowania realizacji opisanego wyżej przedsięwzięcia. Jak wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru decyzji oraz obwieszczeń o jej wydaniu skierowanych do stron postępowania, decyzja ta stała się ostateczna w dniu 2 października 2009r. Następnie w dniu 28 kwietnia 2018r. Spółka złożyła wniosek o wydanie na podstawie art. 72 ust. 4 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2017 r., poz. 1405 ze zm., dalej jako: u.i.o.ś.) postanowienia w przedmiocie zajęcia stanowiska, że aktualne pozostają warunki realizacji przedsięwzięcia określone decyzją z dnia "[...]" o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia. W uzasadnieniu swojego wniosku Spółka wskazała, że zamierza rozpocząć proces inwestycyjny i w tym zakresie wystąpić z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę, zaś dotychczasowe opóźnienie spowodowane zostało przede wszystkim zmieniającymi się warunkami prawnymi, organizacyjnymi i ekonomicznymi dla tego typu inwestycji w ostatnich latach, a co za tym idzie brakiem zainteresowania inwestorów. Jednocześnie, zdaniem Spółki, nie upłynął jeszcze 10-letni okres od uprawomocnienia się decyzji środowiskowej z dnia "[...]", co umożliwia ubieganie się o wydanie postanowienia objętego wnioskiem. Nie zaszły również jakiekolwiek zmiany w warunkach środowiskowych. Postanowieniem z dnia "[...]" organ I instancji odmówił podjęcia stanowiska, że realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia, dla którego została wydana decyzja z dnia "[...]", przebiega etapowo oraz, że nie zmieniły się warunki tej decyzji, podnosząc, że inwestor wystąpił z przedmiotowym wnioskiem po upływie wskazanego w przepisach terminu. Organ I instancji wyjaśnił, że w przypadku przedmiotowego przedsięwzięcia okres możliwości wydłużenia ważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach upłynął przed wejściem w życie ustawy nowelizującej. Spółka złożyła zażalenie, w którym wniosła o uchylenie postanowienia organu I instancji i wydanie postanowienia o zajęciu stanowiska, że realizacja planowanego przedsięwzięcia, dla którego została wydana decyzja z dnia "[...]" przebiega etapowo oraz, że nie zmieniły się warunki tej decyzji. W uzasadnieniu swojego zażalenia pełnomocnik Spółki wskazał, że postanowienie organu I instancji narusza prawa strony i nie znajduje uzasadnienia na gruncie obowiązujących regulacji prawnych. Jednocześnie ponowił argumentację przedstawioną w uzasadnieniu przedmiotowego wniosku. Podkreślił przy tym, że inwestycja w postaci farmy wiatrowej wymaga absolutnej pewności w zakresie prawa, z uwagi na wysoki poziom kosztów inwestycyjnych oraz wieloletnią przewidywaną eksploatację. Stąd też strona przed rozpoczęciem inwestycji musi dysponować zarówno stabilnymi ustaleniami środowiskowymi, jak i lokalizacyjnymi. Wbrew zatem wywodom organu I instancji nie można przyjąć, że dążenie osób trzecich do wzruszenia decyzji lokalizacyjnej pozostaje bez wpływu na możliwość kontynuowania inwestycji. Stanowi to zatem doniosłą, realną i przekonującą przeszkodę dla prowadzenia inwestycji w takim samym stopniu, jak ustalenia środowiskowe. Ponadto w ocenie pełnomocnika Spółki w związku z tym, że nie upłynął jeszcze 10-letni okres wskazany w ustawie, możliwe jest ubieganie się o wydanie postanowienia objętego wnioskiem. Organ odwoławczy uznał, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Podniósł, że decyzja określająca środowiskowe uwarunkowania realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia stała się ostateczna w dniu 2 października 2009r. Zgodnie zaś z art. 73 ust 3 i ust 4 u.i.o.ś. w brzmieniu z dnia wydania decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania realizacji inwestycji, decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dołącza się do wniosku o wydanie decyzji, o których mowa w ust. 1. Złożenie wniosku powinno nastąpić w terminie 4 lat od dnia, w którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stała się ostateczna. Termin, o którym mowa w ust. 3, może ulec wydłużeniu o 2 lata, jeżeli realizacja planowanego przedsięwzięcia przebiega etapowo oraz nie zmieniły się warunki określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Jednocześnie Kolegium wskazało, że zmiany wprowadzone ustawami z dnia 24 lipca 2015r. oraz z dnia 9 października 2015r. nie dotyczą niniejszej decyzji. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, organ odwoławczy wskazał, że termin przewidziany w art. 72 ust. 4 w zw. z art. 72 ust. 3 u.i.o.ś. jest terminem prawa materialnego i jako taki wyznacza okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjno-prawnego stosunku materialnego. Dla zachowania więc sześcioletniego terminu, koniecznym było wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 72 ust. 4 u.i.o.ś., przez organ I instancji w terminie przed upływem czterech lat od uostatecznienia się decyzji środowiskowej, a zatem do dnia 2 października 2013r. Ponadto nawet w przypadku przyjęcia, że zastosowanie w przedmiotowej sprawie mógłby mieć termin 6-letni (z możliwością przedłużenia do lat 10), to w ocenie organu II instancji nie ulega wątpliwości, że upływałby on w dniu 2 października 2015 r., a więc przed wejściem w życie nowelizacji ustawy umożliwiającej zastosowanie przedłużonych terminów wobec decyzji środowiskowych wydanych wcześniej i na długo przed złożeniem wniosku przez stronę o zastosowanie możliwości przedłużenia terminu do lat 10. Odnosząc się do pozostałych kwestii podniesionych w zażaleniu, organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie mają znaczenia podnoszone przez inwestora kwestie pewności prawa, jak również warunki organizacyjne, czy ekonomiczne istniejące po jego stronie. Podobnie nie ma znaczenia również kwestia ewentualnego zainteresowania potencjalnych inwestorów procesem inwestycyjnym. Spółka, działająca przez pełnomocnika, wniosła na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, zarzucając nierozpoznanie istoty sprawy. W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia celem wydania na podstawie art. 72 ust. 4 u.i.o.ś. postanowienia o zajęciu stanowiska, że aktualne pozostają warunki realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia. Podkreśliła, że przedmiotowa inwestycja wymaga absolutnej pewności w zakresie prawa, zwłaszcza z uwagi na bardzo wysoki poziom kosztów inwestycyjnych oraz wieloletnią przewidywaną eksploatację. Stąd też skarżąca przed rozpoczęciem inwestycji musi dysponować zarówno stabilnymi ustaleniami środowiskowymi, jak i lokalizacyjnymi. Nie można zatem przyjąć, że dążenie osób trzecich do wzruszenia decyzji lokalizacyjnej pozostaje bez wpływu na możliwość kontynuowania inwestycji. W jej ocenie organ odwoławczy błędnie uznał, że termin dla złożenia wniosku upłynął w dniu 23 września 2015r. Strona skarżąca podniosła, że zamierza obecnie rozpocząć proces inwestycyjny, a w szczególności wystąpić z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę. Dotychczasowe opóźnienie spowodowane zostało przede wszystkim zmieniającymi się warunkami prawnymi, organizacyjnymi i ekonomicznymi dla tego typu inwestycji w ostatnich latach, a co za tym idzie brakiem zainteresowania inwestorów tymi przedsięwzięciami na terenie Polski. Obecnie warunki te zmierzają w kierunku istotnym zmianom umożliwiającym rozpoczynanie i kontynuowanie inwestycji w zakresie odnawialnych źródeł energii. Wskazała przy tym, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy strona nie mogła skorzystać z aktualnej możliwości ustawowej w przedłużeniu terminu do lat 10, zgodnie z brzmieniem ust. 3 powołanego przepisu, bowiem wskazane zmiany ustawowe weszły w życie 24 grudnia 2015r., zaś uprzedni sześcioletni termin od uprawomocnienia się decyzji środowiskowej z dnia 2 września 2009r. zakończył się wcześniej. Jednakże okres 10-letni jeszcze nie upłynął, co umożliwia stronie ubieganie się o wydanie postanowienia objętego niniejszym wnioskiem. Zaznaczono, że w warunkach środowiskowych nie zaszły jakiekolwiek zmiany, a zatem wniosek jest uzasadniony i celowy, gdyż bezpośrednio zmierza do niezwłocznego ubiegania się o pozwolenie na budowę i rozpoczęcie inwestycji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Jednocześnie należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Od dnia 15 sierpnia 2015 r. obowiązuje regulacja art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którą sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Oznacza to, że w przypadku takiej skargi w obecnym stanie prawnym skierowanie jej do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony. W ocenie Sądu wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia "[...]", utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji z dnia "[...]" w sprawie odmowy podjęcia stanowiska, że realizacja przedsięwzięcia pn. "Farma Wiatrowa W." składająca się z 30 elektrowni wiatrowych zlokalizowanych na nieruchomościach gruntowych w obrębach: W., S., C. i R. - dla którego została wydana decyzja Wójta Gminy W. z dnia "[...]" - przebiega etapowo oraz, że nie zmieniły się warunki wskazane decyzji. Organy obu instancji uznały, że wniosek Spółki z dnia 28 kwietnia 2018r. o wydanie na podstawie art. 72 ust. 4 u.i.o.ś. postanowienia w przedmiocie zajęcia stanowiska, że aktualne pozostają warunki realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia określone decyzją z dnia "[...]" o środowiskowych uwarunkowaniach został złożony po upływie terminu określonego przepisami u.i.o.ś. W pierwszej kolejności należy zatem wskazać, że w niniejszej sprawie poza sporem pozostaje fakt, że decyzja z dnia "[...]" określająca środowiskowe uwarunkowania realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia stała się ostateczna w dniu 2 października 2009r., tj. od upływu 14-dniowego terminu na złożenie odwołania od ostatniego dnia publicznego ogłoszenia decyzji, które miało miejsce w dniu 17 września 2009r. Okoliczność ta nie była również kwestionowana przez stronę skarżącą. Zgodnie z aktualnie obowiązującą treścią art. 72 ust. 3-4a u.i.o.ś. (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 2081 ze zm.) decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dołącza się do wniosku o wydanie decyzji, o których mowa w ust. 1, oraz zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1a. Złożenie wniosku lub dokonanie zgłoszenia następuje w terminie 6 lat od dnia, w którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stała się ostateczna, z zastrzeżeniem ust. 4 i 4b. Złożenie wniosku lub dokonanie zgłoszenia może nastąpić w terminie 10 lat od dnia, w którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stała się ostateczna, o ile strona, która złożyła wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, lub podmiot, na który została przeniesiona ta decyzja, otrzymali, przed upływem terminu, o którym mowa w ust. 3, od organu, który wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, stanowisko, że realizacja planowanego przedsięwzięcia przebiega etapowo oraz że aktualne są warunki realizacji przedsięwzięcia określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach lub postanowieniu, o którym mowa w art. 90 ust. 1, jeżeli było wydane. Zajęcie stanowiska następuje w drodze postanowienia uwzględniającego informacje na temat stanu środowiska i możliwości realizacji warunków wynikających z decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Na postanowienie, o którym mowa w ust.4, przysługuje zażalenie. Stosownie zaś do art. 72 ust. 3 u.i.o.ś., w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedmiotowej inwestycji, decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dołącza się do wniosku o wydanie decyzji, o których mowa w ust. 1 (w tym przypadku – decyzji o pozwoleniu na budowę). Złożenie wniosku powinno nastąpić w terminie 4 lat od dnia, w którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stała się ostateczna. Przy czym, termin, o którym mowa w ust. 3, może ulec wydłużeniu o 2 lata, jeżeli realizacja planowanego przedsięwzięcia przebiega etapowo oraz nie zmieniły się warunki określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (art. 72 ust. 4 u.i.o.ś.). Należy jednak zauważyć, że przepis art. 72 ust. 4 u.i.o.ś. został zmieniony przez art. 1 pkt 10 lit. e) ustawy z dnia 21 maja 2010 r. (Dz.U. z 2010r. Nr 119, poz. 804) zmieniającej u.i.o.ś. z dniem 20 lipca 2010 r. i zgodnie z nowym brzmieniem, złożenie wniosku może nastąpić w terminie 6 lat od dnia, w którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stała się ostateczna, o ile strona, która złożyła wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, lub podmiot, na który została przeniesiona ta decyzja, otrzymali, przed upływem terminu, o którym mowa w ust. 3, od organu, który wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, stanowisko, że realizacja planowanego przedsięwzięcia przebiega etapowo oraz nie zmieniły się warunki określone w tej decyzji. Zajęcie stanowiska następuje w drodze postanowienia, na które w myśl art. 72 ust.4a u.i.o.ś. przysługuje zażalenie. Następnie na mocy ustawy z dnia 24 lipca 2015r. o zmianie u.i.o.ś. oraz ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2015r. poz. 1211) wskazany w art. 72 ust. 3 u.i.o.ś. dotychczasowy 4-letni termin został wydłużony do 6 lat, zaś termin wskazany w art. 72 ust. 4 u.i.o.ś. został wydłużony do 10 lat. Przy czym, dopiero kolejna nowelizacja tego przepisu ( ustawa z dnia 9 października 2015r. o zmianie u.i.o.ś. oraz niektórych innych ustaw – Dz.U. z 2015r. poz. 1936 ze zm.) wprowadziła możliwość zastosowania nowych, tj. wydłużonych terminów, do decyzji ostatecznych wydanych przed wejściem w życie tej nowelizacji, tj. przed dniem 24 grudnia 2015r. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 1 ustawy nowelizacyjnej do terminu, w którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wydana przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy może być załączona do wniosku o wydanie decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 72 ust. 1a ustawy zmienianej w art. 1, stosuje się przepisy art. 72 ust. 3 i 4 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Jednakże powyższe przepisy wydłużające terminy wskazane w art. 72 ust. 3 i 4 u.i.o.ś. nie mogą mieć zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem weszły one w życie z dniem 24 grudnia 2015r., a więc w czasie, gdy upłynęły już obowiązujące dotychczas terminy dla przedmiotowej decyzji. W niniejszej sprawie Spółka dla zachowania 6-letniego terminu na złożenie wniosku o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę winna była bowiem uzyskać od organu, który wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, stanowisko, że realizacja planowanego przedsięwzięcia przebiega etapowo oraz nie zmieniły się warunki określone w tej decyzji w terminie 4 lat od dnia, w którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stała się ostateczna, czyli do dnia 2 października 2013r. Należy podkreślić, że termin przewidziany w art. 72 ust. 4 w zw. z art. 72 ust. 3 u.i.o.ś. jest terminem prawa materialnego i jako taki wyznacza okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjno-prawnego stosunku materialnego (B. Adamiak, Glosa do wyroku NSA z dnia 26 sierpnia 1999 r., sygn. akt V SA 708/99, OSP 2000, Nr 9, poz. 134, s. 451). Słusznie zatem podniósł organ odwoławczy w kwestionowanym postanowieniu, że w warunkach niniejszej sprawy nowelizacja art. 72 ust. 3 i 4 u.i.o.ś. wydłużająca wskazane w tym przepisie terminy nie ma znaczenia dla wydanego rozstrzygnięcia. Termin prawa materialnego nie może być bowiem – ze swej istoty - przedłużony, czy też przywrócony. W ocenie Sądu stanowisko organu odwoławczego jest prawidłowe i zgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Jednocześnie motywy podjętego rozstrzygnięcia zostały jasno i rzeczowo wyjaśnione, przy odniesieniu się do wszystkich podniesionych przez stronę skarżącą argumentów. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.