II SA/Ol 447/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R. G. na postanowienie Wojewody z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zmiany nazwiska postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy. We wniosku z dnia "[...]" (data nadania), R. G. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Wojewody z dnia "[...]", Nr "[...]". W uzasadnieniu nawiązał do przedmiotu skargi, natomiast w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach w rubryce nr 6 wykazał pełnoletnich córkę i syna, w rubryce nr 7.1 – mieszkanie o powierzchni "[...]", w rubryce nr 10 – dochód z tytułu emerytury w wysokości "[...]" brutto, a w rubryce nr 11 wskazał, iż w związku z przymusowymi potrąceniami, w tym z tytułu alimentów na córkę, kwota do pobrania wynosi obecnie "[...]". Pismem z dnia "[...]", skarżący wezwany został do uzupełnienia braku formalnego wniosku poprzez wypełnienie rubryki nr 14 oraz do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych odnoszących się do jego aktualnej sytuacji życiowej (w zakresie dotyczącym przewidywanej daty zwolnienia z aresztu śledczego), rodzinnej (w zakresie dotyczącym wykazanych w rubryce nr 6 dzieci poprzez wskazanie, czy rubryka ta obrazuje jedynie jego stan rodzinny, czy też oznacza, że pozostaje on z wykazanymi dziećmi we wspólnym gospodarstwie domowym), majątkowej (w zakresie dotyczącym wykazanego dwukrotnie w rubryce nr 7.1 mieszkania) i finansowej (w zakresie dotyczącym wysokości jego dochodu, okresu przez jaki będzie on pomniejszany w związku z wykazanymi w rubryce 11 potrąceniami, wysokości środków pieniężnych pozostających do jego dyspozycji w areszcie śledczym oraz wysokości i przeznaczenia ponoszonych przez niego wydatków, a także konieczności ich ponoszenia). W przedmiotowym wezwaniu zawarte zostało m.in. pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie skarżący przedłożył pismo procesowe z dnia "[...]", w którym oświadczył, iż nie uzyskuje "żadnej korzyści z mieszkania, w mieszkaniu są zameldowani i zamieszkują była żona, córka (...) oraz syn (...)." Dodał, iż z uzyskiwanego dochodu w kwocie "[...]" przeznacza co miesiąc dla syna "na życie" "[...]", a resztę wykorzystuje "na higienę", tzn. "mydło itp. ubranie skarpety itp." Nie jest więc w stanie ponieść kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Wskazał, iż przewidywana data opuszczenia aresztu to "[...]". Do przedmiotowego pisma skarżący załączył pismo "[...]", zgodnie z którym z jego emerytury w kwocie "[...]" potrącane są alimenty w wysokości "[...]", a od dnia "[...]" będą dokonywane dodatkowo potrącenia w kwocie "[...]", a także zaświadczenie Dyrektora Aresztu Śledczego "[...]", zgodnie z którym co miesiąc na konto skarżącego wpływa emerytura w wysokości "[...]", która jest dzielona na kwotę do dyspozycji – "[...]" i na akumulację – "[...]". Na dzień "[...]" stan środków pieniężnych pozostających do dyspozycji skarżącego wynosił "[...]". Wraz z przedmiotowym pismem skarżący złożył formularz wniosku, w którym w rubryce nr 6 dopisał, iż córka uczy się i płaci na nią alimenty, a syn nie pracuje, natomiast w rubryce nr 7.1 wyjaśnił, iż wykazane w niej zostało jedno mieszkanie. Na wstępie zauważyć należy, iż w warunkach niniejszej sprawy za uzasadnione uznano merytoryczne rozpoznanie wniosku skarżącego. Wprawdzie nie uzupełnił on rubryki nr 14 formularza, ale mając na uwadze przedłożenie przez niego dodatkowego oświadczenia z dnia "[...]" oraz dokumentów źródłowych, które potwierdzają generalnie informacje zawarte w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, uznano, że brak ten nie stanowi formalnej przeszkody do merytorycznego rozpoznania wniosku i przyjęcia, że obrazował on stan na dzień złożenia wniosku (jego nadania). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie natomiast do art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać sąd, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek, czy też tylko niektórych kosztów postępowania. Nie wystarczy przy tym wykazanie, że ich poniesienie pogorszy sytuację materialną strony. Strona wykazać powinna, że posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów tego postępowania spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych jej potrzeb, a ponadto, że środki, którymi dysponuje nie dają możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ten cel. Dodatkowo wskazać należy, iż w sytuacji, gdy zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), strona - na wezwanie - powinna przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w niniejszej sprawie w całości lub w części, bez uszczerbku koniecznego dla siebie utrzymania. Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z wezwaniem w przypadku pozostawania z dziećmi we wspólnym gospodarstwie domowym zobowiązany był on do określenia ich stanu majątkowego oraz wysokości ich dochodów. Skarżący nie zastosował się do wezwania w tym zakresie, dlatego też przyjąć należy, iż prowadzi obecnie 1-osobowe gospodarstwo domowe. Do majątku skarżącego należy mieszkanie, które jednak zgodnie z dodatkowym oświadczeniem nie przynosi dochodu (mieszkają w nim jego była żona, córka i syn), ale również jak przyjąć należy nie wytwarza kosztów. Skarżący posiada stałe źródło dochodu z tytułu emerytury, z której jednak dokonywane są przymusowe potrącenia w łącznej kwocie "[...]", co sprawia, że przysługuje mu aktualnie świadczenie w kwocie "[...]" (pismo "[...]"). Dodatkowo z uwagi na pobyt skarżącego w areszcie śledczym, realnie do dyspozycji pozostaje mu obecnie kwota "[...]" (zaświadczenie Dyrektora AŚ). Zgodnie z dodatkowym oświadczeniem skarżący przekazuje z tej kwoty dobrowolnie dla syna "na życie" "[...]" miesięcznie, a resztę wykorzystuje "na higienę". Pomimo wezwania i pouczenia o skutkach nieprzedłożenia w wyznaczonym terminie wymienionych w nim dodatkowych oświadczeń, skarżący nie uzasadnił konieczności ponoszenia wykazanych wydatków. Nie wskazał również do kiedy jego emerytura pomniejszana będzie w związku z wykazanymi potrąceniami. Okoliczności te mają natomiast istotne znaczenie dla oceny zdolności płatniczych skarżącego. Zauważyć należy, iż skarżący przebywa obecnie w areszcie śledczym. Powyższe oznacza natomiast, że utrzymanie konieczne w zakresie wyżywienia i podstawowych środków higieny osobistej zapewnia skarżącemu Skarb Państwa. Korzystanie z własnej odzieży, bielizny i obuwia jest natomiast prawem skarżącego, tak jak i prawo do dokonywania zakupów dodatkowych artykułów żywnościowych oraz innych artykułów dopuszczonych do sprzedaży w areszcie śledczym. Mając to na uwadze, stwierdzić należy, że środki pieniężne w wysokości "[...]", jakie pozostają skarżącemu co miesiąc do własnej dyspozycji (na dzień "[...]" ich stan wynosił "[...]") pozwalają na zgromadzenie środków, które mógłby przeznaczyć na pokrycie kosztów postępowania w niniejszej sprawie, tym bardziej, że na obecnym etapie postępowania w zasadzie jedynym wydatkiem koniecznym, warunkującym rozpoznanie sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie jest uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 100 zł. W postępowaniu przed tym Sądem skarżący może bowiem, lecz nie musi być zastępowany przez zawodowego pełnomocnika – jego ustanowienie oraz moment, w którym to uczyni zależy wyłącznie od jego woli. Zauważyć jednocześnie należy, iż skarżący, mimo wezwania, nie wykazał, aby w sytuacji, w której się obecnie znajduje istniała konieczność, czy też uzasadniona potrzeba przeznaczania całego dochodu "na higienę" oraz wsparcie finansowe pełnoletniego już syna. Dodatkowo zauważyć należy, iż na fakt wspierania syna skarżący powołał się dopiero w dodatkowym oświadczeniu, dlatego też przyjąć należy, że wspiera on syna od niedawna. Nie wskazał natomiast jak kształtuje się jego obecna sytuacja życiowa, majątkowa i finansowa oraz nie wykazał, że pomoc z jego strony jest rzeczywiście niezbędna szczególnie, że syn mieszka wspólnie z matką i siostrą. Skarżący nie wskazał ponadto do kiedy jego emerytura obciążona będzie przymusowymi potrąceniami. Data ustania potrąceń (obecnie w kwocie "[...]") ma natomiast istotny wpływ na ocenę zdolności płatniczych skarżącego i tym samym możliwości uiszczenia przez niego kosztów postępowania obecnych i przyszłych w całości lub w części. Brak przedłożenia wszystkich żądanych dodatkowych oświadczeń pozbawia zatem Referendarza sądowego możliwości ustalenia w sposób pełny rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego i stwierdzenia w jakim ewentualnie zakresie uzasadnia ona przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. W świetle powyższego, postanowiono odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy. W sytuacji, gdy Skarb Państwa pokrywa podstawowe koszty związane z jego utrzymaniem, trudno byłoby bowiem uznać za usprawiedliwione zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych i ustanowienie dla niego adwokata skoro posiada on własne środki pieniężne, które mógłby przeznaczyć na ten cel. Skarżący nie wykazał natomiast w sposób nie budzący wątpliwości i mimo wezwania, że mimo stałego dochodu nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w niniejszej sprawie czy to w całości, czy też w części. Tym samym, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.