II SA/Ol 447/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Postanowieniem z dnia 23 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 447/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]". We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu odniósł się do przyczyny odrzucenia jego skargi. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący prowadzi 1-osobowe gospodarstwo domowe. W rubryce nr 7.1. wykazał dom o powierzchni 130 m2, natomiast w rubryce nr 10 – dochód z tytułu renty w kwocie 368,60 zł. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych skarżący przedłożył pismo procesowe, w którym oświadczył, iż nie jest w stanie uiścić żadnych kosztów postępowania. Wyjaśnił, iż wykazany we wniosku dom znajduje się na porośniętej trawą działce o powierzchni 511 m2 i nie przynosi żadnych dochodów. W domu tym mieszka wspólnie z "bezdomną", która nie partycypuje w kosztach utrzymania, gdyż nie ma pieniędzy - otrzymuje z ośrodka pomocy społecznej 540 zł, co nie wystarcza jej na życie. Skarżący oświadczył również, iż syn nie prowadzi działalności gospodarczej pod jego adresem (firma: A) i nie udostępnia mu żadnych pomieszczeń. Dodał, iż syn nie może pomóc mu w sfinansowaniu kosztów postępowania, gdyż jego firma bankrutuje. Skarżący oświadczył ponadto, iż nie posiada żadnego samochodu, w 2012 r. i w 2013 r. nie korzystał ze świadczeń z pomocy społecznej i z innych rodzajów pomocy. Załączył kopię odcinka pocztowego renty za wrzesień 2012 r. (622,98 zł brutto, do wypłaty – 348,98 zł) oraz oświadczył, że na wyżywienie wydaje 348,98 zł ("żyję na byle jakim chlebie i wodzie"). Oświadczył również, że na rachunku bankowym posiada 0 zł i załączył jednocześnie kopię wyciągu z rachunku bankowego firmy: "[...]" za jeden miesiąc (jedna strona). Postanowieniem z dnia 9 października 2013r. Referendarz sądowy odmówił przyznania stronie skarżącej prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że pomimo wezwania, skarżący nie wskazał wysokości i przeznaczenia wszystkich wydatków, nie przedłożył również jakichkolwiek dokumentów potwierdzających fakt ich ponoszenia w wykazanej wysokości. Nie podniósł też, że posiada jakiekolwiek zaległości chociażby z tytułu opłat związanych z utrzymaniem domu (woda, energia, itp.), do których ponoszenia jest, jak przyjąć należy, zobowiązany. W tych okolicznościach, stwierdzono, że skarżący nie ujawnił źródła, z którego pokrywane są jego pozostałe wydatki, w tym w szczególności związane z utrzymaniem domu, a to uniemożliwia ocenę jego rzeczywistej sytuacji finansowej. Zauważono jednocześnie należy, że skarżący oświadczył również, iż w domu mieszka z nim osoba, która jednak - zgodnie z jego wyraźnym oświadczeniem - nie partycypuje w kosztach utrzymania, gdyż nie ma pieniędzy - otrzymuje z ośrodka pomocy społecznej 540 zł, co nie wystarcza jej na życie. Powyższe oświadczenie skarżącego nie pozwoliło zatem w ocenie Referendarza na przyjęcie, że własne trudności finansowe skarżący przezwycięża przy pomocy tej osoby i wspólnie z nią pokrywa niezbędne wydatki, w tym wydatki związane z utrzymaniem domu. W przedstawionej sytuacji trudno przyjąć tym samym, że sytuacja materialna skarżącego jest tak zła jak ją przedstawia, skoro od osoby, której użycza domu i która uzyskuje środki pieniężne, przekraczające wykazany przez niego dochód z tytułu renty, nie oczekuje on chociażby minimalnego wsparcia finansowego na pokrycie wydatków koniecznych. Dodatkowo podniesiono, że skarżący, pomimo wezwania, nie przedłożył również wyciągów z posiadanych przez niego rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. Oświadczył jedynie, że na rachunku bankowym posiada 0 zł, załączając kopię wyciągu z rachunku bankowego firmy: "[...]" za jeden miesiąc i nie wyjaśniając jednocześnie tego stanu rzeczy. W tych okolicznościach nie można stwierdzić natomiast, czy rachunek ten stanowi jedyny rachunek bankowy skarżącego oraz ustalić, jaki był przepływ środków pieniężnych na tym rachunku przez okres ostatnich trzech miesięcy. Nie można ocenić tym samym jego rzeczywistych zdolności płatniczych. Nieujawnienie przez skarżącego, pomimo wezwania, sytuacji materialnej w pełnym zakresie uniemożliwia zaś podjęcie korzystnego dla niego rozstrzygnięcia. Oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie jest bowiem właściwą podstawą do oceny rzeczywistej sytuacji materialnej strony i nie może uzasadniać przyznania jej prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Sprzeciw od ww. postanowienia wniósł M. G.. Podkreślił on swoją fatalną sytuację finansową. Stwierdził, że nie stać go na zakup leków, a także na opłacenie rachunków za wodę (zaległość z tego tytułu wynosi 2, 572,67 zł) i opału. Nie płaci też podatku od nieruchomości. Zaznaczył, że w domu ma dostęp tylko do zimnej wody. Wskazał, że nie wystarcza mu środków na normalne jedzenie, żywi się głównie ziemniakami i chlebem. Poza tym reguluje rachunki za prąd poprzez najtańszą usługę doładowania energii elektrycznej za pomocą karty. Skarżący załączył fakturę za zużycie wody za okres od 21 listopada 2012r. do 3 stycznia 2013r. Z dokumentu tego wynika, że łączne saldo nieuregulowanych płatności wynosiło na dzień wystawienia faktury czyli na 9 stycznia 2013r., 2,572,67 zł. Skarżący załączył również druki potwierdzające wysokość otrzymywanej w poszczególnych miesiącach renty oraz wyciągi z rachunku bankowego za kwiecień, lipiec i sierpień 2013r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270, zwanej dalej: ppsa) w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z uwagi na to, że sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpatrzeniu. We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący prowadzi 1-osobowe gospodarstwo domowe. W rubryce nr 7.1. wykazał dom o powierzchni 130 m2, natomiast w rubryce nr 10 – dochód z tytułu renty w kwocie 368,60 zł. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych skarżący przedłożył pismo procesowe, w którym oświadczył, iż nie jest w stanie uiścić żadnych kosztów postępowania. Wyjaśnił, iż wykazany we wniosku dom znajduje się na porośniętej trawą działce o powierzchni 511 m2 i nie przynosi żadnych dochodów. W domu tym mieszka wspólnie z "bezdomną", która nie partycypuje w kosztach utrzymania, gdyż nie ma pieniędzy - otrzymuje z ośrodka pomocy społecznej 540 zł, co nie wystarcza jej na życie. Skarżący oświadczył również, iż syn nie prowadzi działalności gospodarczej pod jego adresem (firma: A) i nie udostępnia mu żadnych pomieszczeń. Dodał, iż syn nie może pomóc mu w sfinansowaniu kosztów postępowania, gdyż jego firma bankrutuje. Skarżący oświadczył ponadto, iż nie posiada żadnego samochodu, w 2012 r. i w 2013 r. nie korzystał ze świadczeń z pomocy społecznej i z innych rodzajów pomocy. Załączył kopię odcinka pocztowego renty za wrzesień 2012 r. (622,98 zł brutto, do wypłaty – 348,98 zł) oraz oświadczył, że na wyżywienie wydaje 348,98 zł ("żyję na byle jakim chlebie i wodzie"). Oświadczył również, że na rachunku bankowym posiada 0 zł i załączył jednocześnie kopię wyciągu z rachunku bankowego firmy: "[...]" za jeden miesiąc (jedna strona). Dodatkowo w złożonym sprzeciwie od postanowienia referendarza skarżący stwierdził, że nie stać go na zakup leków, a także na opłacenie rachunków za wodę (zaległość z tego tytułu wynosi 2, 572,67 zł) i opału. Nie płaci tez podatku od nieruchomości. Zaznaczył, że w domu ma dostęp tylko do zimnej wody. Wskazał, że nie wystarcza mu środków na normalne jedzenie, żywi się głównie ziemniakami i chlebem. Poza tym reguluje rachunki za prąd poprzez najtańszą usługę doładowania energii elektrycznej za pomocą karty. Przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności uzasadniają żądanie przedmiotowego wniosku. Zgodnie bowiem z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, czyli w zakresie całkowitym, następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyjmując natomiast wiarygodność oświadczeń skarżącego - złożonych pod rygorem odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy - że znajduje się on w na tyle trudnych warunkach materialnych, że nie posiada realnych możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, wniosek o przyznanie prawa pomocy należało uwzględnić. Za uwzględnieniem wniosku przemawia w szczególności fakt, iż skarżący rzeczywiście nie ma wystarczających dochodów, z których mógłby się utrzymać, a tym bardziej poczynić z nich oszczędności. Z urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz oświadczeń skarżącego wynika, że jego sytuacja materialna jest wręcz dramatyczna i nie stać go na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, takich choćby jak wykupienie leków czy też pokrycie podstawowych kosztów eksploatacyjnych związanych z użytkowaniem domu, takich jak woda czy też ogrzewanie. Nawet jeśliby przyjąć, że osoba która zamieszkuje ze skarżącym partycypuje w jakimś stopniu w kosztach jego utrzymania, to jej dochody (540 zł) ujawnione przez skarżącego są tak niskie, że w żaden sposób nie wpływają na polepszenie jego sytuacji materialnej, zwłaszcza w stopniu umożliwiającym poczynienie przez niego jakichkolwiek oszczędności. Wprawdzie zastanawiać może fakt, że przy tak trudnej sytuacji wnioskodawcy nie zwraca się on o pomoc do właściwego ośrodka pomocy społecznej, jednakże nie jest to okoliczność mająca wpływ na przedmiotowe rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy. Z tych też względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ppsa, Sąd orzekł jak w sentencji.