II SA/Ol 452/24

Dnia 13 sierpnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Asesor WSA Grzegorz Klimek Protokolant specjalista Anna Piontczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2024 roku sprawy ze skargi Z. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie czasowego odebrania psa oddala skargę. Decyzją z 18 marca 2024 r. Burmistrz Dobrego Miasta (dalej: "Burmistrz", "organ pierwszej instancji") orzekł o czasowym odebraniu Z.L. (dalej: "skarżący") psa utrzymywanego [...] , wskazanego w fotografiach stanowiących załączniki nr 1 i 2, i przekazaniu psa do Schroniska dla bezdomnych zwierząt w Tomarynach oraz o natychmiastowym wykonaniu decyzji. W uzasadnieniu Burmistrz podał, że inspektorzy Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Zwierząt Animals OTOZ Olsztyn (dalej: "OTOZ") 11 sierpnia 2023 r. interwencyjnie odebrali skarżącemu psa. Stwierdził, że zebrany materiał dowodowy potwierdziła złe warunki bytowe psa i jego zły stan zdrowotny oraz przesłanki ustanowione w art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2023 r. poz. 1580 z późn. zm.; dalej: "ustawa"). Ustalono bowiem, że pies nie miał odpowiedniej karmy i dostępu do świeżej wody. Warunki bytowe były nieodpowiednie (wejście do budy pokryte obszarpaną blachą, nieogrodzona buda). Pies miał problemy z poruszaniem się, a nieogrodzona buda i utrzymywanie psa na łańcuchu zagrażało jego życiu z uwagi na dzikie zwierzęta, gdyż nieruchomość, na której utrzymywany był pies, położona jest wśród lasów na kolonii wsi w dużej odległości od zabudowań. Pies był silnie wychudzony, o słabej kondycji, zaniedbany, ze schorzeniami neurologicznymi, co wskazywało, że od dłuższego czasu nie był odpowiednio karmiony i nie sprawowano nad nim właściwej opieki. Burmistrz stwierdził, że zanik ciała psa nie wynikał z pogarszającego się stanu zdrowotnego, a z braku dostarczania odpowiedniego pokarmu, dostosowanego do potrzeb psa, braku profilaktyki i złych warunków bytowych. Nieodpowiednie warunki były dla zwierzęcia źródłem cierpienia fizycznego i psychicznego. Ocenił, że dalsze przybywanie psa u dotychczasowego właściciela zagrażało życiu psa. W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu skarżący zarzucił m.in., że działanie OTOZ Animals było niezgodne z przepisami. Zakwestionował też wiarygodność zeznań świadków, z których wynikało, że pies odzyskiwał siły, wychodzono z nim na spacery. Wskazał, że są sprzeczne z dokumentacją lekarza weterynarii, z której wynika, że już 5 września 2023 r. była brana pod uwagę eutanazja psa, a zatem pies nie reagował na leczenie i nie mógł spacerować. Zaznaczył, że lekarz weterynarii podczas rozprawy sądowej wskazał, że psy tej rasy dożywają maksymalnie 15 lat, jeżeli mają zapewnione dobre warunki bytowe, natomiast jego pies dożył ponad 16 lat. Nie zna przyczyn, dla których wiek psa zaniżono do 12 lat. Podniósł, że to wiek psa był przyczyną zaniku tkanki tłuszczowej. Wyjaśnił również, że buda psa posiadała blachę jedynie od zewnątrz. Podał, iż wyrokiem z 12 marca 2024 r. Sąd Rejonowy w Olsztynie umorzył warunkowo na okres dwóch lat sprawę znęcania się nad psem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej: "Kolegium") decyzją z 8 kwietnia 2024 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium przytoczyło treść art. 6 ust. 2 i art. 7 ustawy. Wyjaśniło, że przesłanką czasowego odebrania zwierzęcia jest nie tylko traktowanie go w sposób określony w art. 6 ust. 2 ustawy, ale również wystąpienie okoliczności wskazujących na to, że dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu. Zauważyło, że za "niewłaściwe warunki", o których mowa w art. 6 ust. 2 pkt 10 ustawy, należy uznać takie, które nie zapewniają zwierzęciu możliwości egzystencji, zgodnie z potrzebami gatunku, rasy, płci i wieku, a także brak zapewnienia zwierzętom właściwego schronienia przed chłodem, upałem, deszczem, śniegiem, przetrzymywanie ich na terenie, na którym narażone są na uszkodzenia ciała, przetrzymywanie ich w warunkach umożliwiających samowolne wydostawanie się na zewnątrz i narażanie na niebezpieczeństwo ich samych oraz narażanie innych zwierząt i ludzi na niebezpieczeństwo. Kolegium stwierdziło, że skarżący nie zapewnił psu należytego schronienia i prawidłowego odżywiania. W dniu kontroli zwierzę przebywało na łańcuchu, a buda (bez wyściółki wewnątrz) stwarzała niebezpieczeństwo zranienia. Pies był w bardzo złej kondycji, miał problemy z poruszaniem się, miał problemy neurologiczne i był wychudzony. W tych okolicznościach faktycznych pies został odebrany przez OTOZ i umieszczony w schronisku. Pies został podany badaniu, z którego wynikało, że był wychudzony, odwodniony i niedożywiony. Pies miał problemy z utrzymaniem prawidłowego balansu ciała, a w trakcie podnoszenia i wykonywania kroków do przodu przewracał się na lewy bok. Pies miał ograniczoną ruchomość stawów biodrowych i silną bolesność. Ponadto stwierdzono u niego obecność pasożytów zewnętrznych (pchły) i wewnętrznych (nicienie i tasiemce). Stwierdzono zapalanie przestrzeni międzypalcowych, przetokę przyodbytową oraz stan zapalny kanałów słuchowych. W okolicach pach i pachwin występowały otarcia, zaczerwienienia i liczne strupy. Skóra na całej długości ciała i szyi do nasady ogona w stanie chronicznego zapalenia. Zwierzę miało mocno przerośnięty róg pazura we wszystkich kończynach. Badanie USG wykazało obecność wolnego płynu w jamie brzusznej, a badanie krwi potwierdziło anemię i wzrost poziomu wskaźników biochemicznych krwi. W ocenie Kolegium, pozostawienie psa będącego w złej kondycji fizycznej i zdrowotnej bez należytej opieki i dostępu do pożywienia i wody w sposób oczywisty powodowało zagrożenie nie tylko dla zdrowia, lecz również dla życia tego zwierzęcia. Z tego też względu za uzasadnione uznało odebranie psa skarżącemu w trybie art. 7 ust. 3 ustawy. Dodało, że ostatecznie pies został poddany eutanazji, gdyż terapia nie przynosiła pożądanych efektów, zwierzę nie reagowało na leczenie, cierpiało, było leżące i nie przyjmowało pokarmu, co świadczy, że stan zwierzęcia wymagał natychmiastowej interwencji. W złożonej na ww. decyzję skardze skarżący stwierdził, że Kolegium pominęło, że pies był w trakcie leczenia już przed dniem odebrania zwierzęcia, a także wiek zwierzęcia (16 lat), który wpływał w sposób naturalny na jego stan zdrowia. Zarzucił, że w zgromadzonym materiale dowodowym brak jest m.in. opinii właściwego lekarza weterynarii właśnie w zakresie ustalenia, czy wiek zwierzęcia mógł mieć wpływ na stwierdzony stan fizyczny psa. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i ewentualnie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania lub skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ administracji, oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i argumentację tam przedstawioną. Na rozprawie 13 sierpnia 2024 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę i argumenty w niej zawarte. Podniósł, że pominięto zeznania innych osób uczestniczących przy odbieraniu zwierzęcia. Zarzucił, że istotnym uchybieniem procesowym było nieustalenie przez organ wpływu wieku zwierzęcia na stan jego zdrowia oraz ustalenie stanu psa przez osoby zabierające zwierzę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że nie naruszają one przepisów prawa. Tym samym, skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2023 r. poz. 1580 z późn. zm.; dalej: "ustawa", "u.o.z."). W art. 6 ust. 1a ustawodawca zawarł zakaz znęcania nad zwierzętami, zaś w ust. 2 wymienił przypadki zachowania, które należy kwalifikować jako znęcanie się nad zwierzętami, przy czym katalog tych zachowań na charakter otwarty. W przepisie tym wyjaśnił, że przez znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności: utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji (pkt 10); utrzymywanie zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku (pkt 19). Za "niewłaściwe warunki" uznaje się m.in. takie, które nie zapewniają zwierzęciu możliwości egzystencji, zgodnie z potrzebami gatunku, rasy, płci i wieku. Przy czym, niewłaściwe warunki bytowania to nie tylko wskazane w tym przepisie przykłady, ale także np. brak zapewnienia zwierzęciu właściwego schronienia przed chłodem lub upałem, uniemożliwienie korzystania ze spacerów, utrzymywanie zwierzęcia w stanie brudu, nieleczonej choroby, w niewłaściwym pomieszczeniu. Stosownie natomiast do art. 7 ust. 3 ustawy w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu, policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, odbiera mu zwierzę, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia. Dla zastosowania art. 7 ust. 3 ustawy wystarcza istnienie stanu zagrożenia zdrowia, nie zaś wykazanie, że konkretne naruszenie zdrowia nastąpiło. Posłużenie się przez ustawodawcę pojęciem "zagrożenia" wskazuje na stan hipotetyczny, potencjalne zagrożenie zdrowia lub życia zwierzęcia. Stan zagrożenia nie oznacza wystąpienia bezpośredniego, realnego zagrożenia życia lub zdrowia zwierzęcia, ale że stan ten może, a nie musi, wywołać negatywne skutki dla jego życia lub zdrowia, co wyczerpuje pojęcie zagrożenia. Ocena w tym zakresie musi wynikać z konkretnej sytuacji, w jakiej znajduje się zwierzę. Taki stan należy powiązać z kwalifikowanymi naruszeniami z art. 6 ust. 2 u.o.z., wśród których wskazano na sytuacje będące nośnikiem zagrożenia dla zdrowia lub życia zwierzęcia. Reasumując, już samo stworzenie określonego stanu wyczerpuje pojęcie zagrożenia, co jest równoznaczne z podstawą do stwierdzenia przypadku niecierpiącego zwłoki (por. wyrok NSA z 26.04.2019 r., II OSK 1135/18 – wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia są dostępne pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaznaczyć również należy, że decyzja wydana w trybie art. 7 ust. 1 u.o.z. jest decyzją następczą, gdyż zostaje wydana, gdy zwierzę zostało już faktycznie odebrane. Organ administracji zobligowany jest w tym postępowaniu do oceny, czy w momencie odebrania zwierzęcia właścicielowi, wystąpiły ustawowe przesłanki tej czynności. Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na wniosek, że wydanie decyzji o czasowym odebraniu skarżącemu psa było zasadne. Z pisma z 29 listopada 2023 r. i karty informacyjnej wizyty, sporządzonych przez lekarza weterynarii, który opiekował się psem na zlecenie skarżącego, wynika, że 5 sierpnia 2023 r. pies miał zaburzenia w poruszaniu się, był wychudzony, w słabej kondycji z zaburzeniami neurologicznymi, z zapaleniem ucha środkowego. Weterynarz stwierdził, że niezbędne było m.in. podanie psu leków przeciwbólowych, suplementów diety wspomagających stawy i odrobaczenie psa. Lekarz weterynarii, który opiekował się psem w schronisku po odebraniu skarżącemu tego psa 11 sierpnia 2023 r., w piśmie z 26 sierpnia 2023 r. podał, że w tym dniu pies był wychudzony, odwodniony i niedożywiony. Weterynarz stwierdził: "okrywa włosowa brudna, pozlepiana z dredami. Żebra, kręgi lędźwiowe, kości miednicy i wszystkie wyniosłości kostne bardzo dobrze widoczne, brak wyczuwalnej tkanki tłuszczowej. Wyraźny ubytek masy mięśniowej obręczy barkowej i miednicznej. Okolica lędźwiowo-krzyżowa, kończyny tylne zaniki mięśniowe. Bardzo silne podkasanie linii brzucha. Pies miał problemy z utrzymaniem prawidłowego balansu ciała. Najchętniej przyjmował pozycję leżącą. Niezborność ruchowa, ruchu maneżowe, głowa skręcona w lewą stronę. W trakcie podnoszenia się i wykonywania pierwszych kroków do przodu, pies przewracał się na lewy bok. W badaniu klinicznym stwierdzono ograniczoną ruchomość obu stawów biodrowych i silną bolesność. Obecność pasożytów zewnętrznych (pchły) i wewnętrznych (nicienie i tasiemce). Stwierdzono zapalenie przestrzeni międzypalcowych, przetokę przyodbytową oraz stan zapalny kanałów słuchowych. W okolicy pach i pachwin otarcia, zaczerwienienia i liczne strupki. Skóra na całej długości ciała od szyi do nasady ogona w stanie chronicznego zapalenia (APZS- alergiczne popchle zapalenie skóry). Pazury we wszystkich kończynach mocno przerośnięte. Masywny kamień nazębny. Pies defekował kałem biegunkowym z dużą ilością pasożytów (nicienie). Badanie USG potwierdziło obecność wolnego płynu w jamie brzusznej. Badaniem krwi potwierdzono anemię i wzrost poziomu wskaźników biochemicznych krwi. Zwierzę nie posiadało szczepień ochronnych i książeczki zdrowia". Zły stan psa potwierdza również "Historia wizyt" sporządzona przez tego lekarza weterynarii. Natomiast z fotografii wykonanych w dniu interwencji przez inspektorki OTOZ, które odbierały psa, wynika, że pies m.in. nie miał stałego dostępu do świeżej wody, nie podano mu odpowiedniej karmy i był przetrzymywany na łańcuchu. W świetle ww. dowodów nie budzi wątpliwości, że doszło do wyczerpania przesłanek określonych w art. 7 ust. 3 u.o.z. w związku z art. 6 ust. 2 pkt 10 i 19 u.o.z. i istniały podstawy do interwencyjnego odebrania psa skarżącemu, gdyż w dniu odebrania psa zagrożone było co najmniej zdrowie zwierzęcia, a przyczyną tego stanu był brak zapewnienia przez skarżącego psu odpowiednich warunków bytowych i utrzymywanie zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu i wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku. Podkreślić należy, że stan psa w dniu jego odebrania skarżącemu wynika przede wszystkim z dokumentacji medycznej psa i pism sporządzonych przez lekarzy weterynarii i wbrew zarzutowi pełnomocnika skarżącego, nie został ustalony wyłącznie przez osoby zabierające zwierzę. Bezsporne jest, że już 5 sierpnia 2023 r., to jest kilka dni przed odebraniem psa, weterynarz stwierdził, że pies był wychudzony, w słabej kondycji, miał problemy z poruszaniem się, cierpiał na zaburzenia neurologiczne i zapalenie ucha środkowego, wymagał odrobaczenia i podania m.in. antybiotyku i leków przeciwbólowych. Ten zły stan psa potwierdziły pisma lekarza weterynarii, opiekującego się zwierzęciem w schronisku, który podał ponadto, że sierść psa była brudna, pozlepiana z dredami, pies miał pasożyty zewnętrzne (pchły, kleszcze) i wewnętrzne (nicienie i tasiemce), odczuwał bardzo duży ból przy poruszaniu się. Subiektywna ocena brata skarżącego, przesłuchanego w charakterze świadka 16 lutego 2024 r., że skarżący właściwie opiekował się psem, warunki bytowe psa były bardzo dobre i nie było oznak wskazujących na zły stan zdrowia zwierzęcia, pozostają w wyraźnej sprzeczności z ww. dowodami. Zauważyć należy, że świadek ten nie podał żadnych konkretnych faktów, które potwierdzałyby prawidłowość opieki sprawowanej przez skarżącego nad psem przed datą interwencyjnego odebrania psa. Świadek ten stwierdził bowiem tylko, że pies był regularnie karmiony, przebywał na pięciometrowym łańcuchu, miał nieogrodzoną budę, nadto pies był na wizycie u weterynarza i posiadał aktualne szczepienie przeciwko wściekliźnie. W tej sytuacji pominięcie zeznania brata skarżącego, uczestniczącego przy odbieraniu zwierzęcia, nie narusza art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "k.p.a."). Odnosząc się do kwestii wpływu wieku psa (16 lat) na jego zdrowie, należy zauważyć, że stwierdzony stan odebranego psa nie mógł wynikać wyłącznie z wieku zwierzęcia, lecz jego przyczyną było przede wszystkim utrzymywanie psa w niewłaściwych warunkach bytowania, polegających na niedostarczaniu pokarmu dostosowanego do potrzeb psa i we właściwych ilościach, braku stałego dostępu do czystej wody, niezapewnienia stałej opieki weterynaryjnej (czego dowodzi m.in. stwierdzone przez lekarzy weterynarii wychudzenie i zarobaczenie psa, ponadto obecność pasożytów zewnętrznych, anemia, brudna, pozlepiana sierść, otarcia, zaczerwienienia, strupy, APZS). Okoliczność, że 5 sierpnia 2023 r. skarżący rozpoczął leczenie psa i w dniu interwencyjnego odebrania pies był w trakcie tego leczenia, nie zmienia faktu, że pies był przed tą datą długotrwale zaniedbywany, na co wskazuje zły stan psa w tym dniu, a także nie miał właściwych warunków utrzymania (brak dostępu do czystej wody, niewłaściwy pokarm, przetrzymywanie na łańcuchu chorego psa). Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy prowadzi do wniosku, że orzekające w sprawie organy podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy w sposób wyczerpujący, w zgodzie z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., a przeprowadzona ocena dowodów spełnia standardy określone w art. 80 k.p.a. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.