II SA/Ol 455/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak po rozpoznaniu w dniu 17 września 2008r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi F. W. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", nr "[...]", w przedmiocie nakazu rozbiórki nadbudowy budynku gospodarczego, zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 lipca 2004r. (sygn. akt 2 IV SA 340/03) na skutek sprzeciwu F. W. od postanowienia Referendarza Sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 26 sierpnia 2008r., Sygn. akt II SA/Ol 455/08 w przedmiocie prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia 1 Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2008r., sygn. akt II SA/Ol 455/08, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił przyznania F. W. prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu orzeczenia wskazał m. in., iż okoliczność posiadania przez F. W. kredytu odnawialnego i dwóch nieruchomości stwarza uzasadnione domniemanie faktyczne, że zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym nie jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Od powyższego postanowienia F. W. wniósł sprzeciw. W jego uzasadnieniu podniósł, iż okoliczność nie wykazania działki rolnej spowodowana była złym stanem zdrowia, a kredyt został przeznaczony na ratowanie zdrowia. Wskazał również, iż wskazanie we wniosku kredytowym zatrudnienia na podstawie umowy o pracę podyktowane było koniecznością uzyskania kredytu i nie ma to żadnego znaczenia. Dodał, iż nieuzasadnione było żądanie udokumentowania wydatków ponoszonych przez niego na leczenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W wyniku wniesienia przez skarżącego sprzeciwu przeciwko wskazanemu postanowieniu straciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym [art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.)]. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z powyższego wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. Należy jednocześnie podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005r. (Sygn. akt FZ 478/04, niepublik.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego, muszą być stosowane w sytuacjach, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Zatem prawo pomocy jest instytucją przewidzianą dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie wydatków postępowania przed sądem nie jest możliwe bez uszczerbku w niezbędnym utrzymaniu. Dokonując analizy sytuacji majątkowej skarżącego Sąd nie znalazł okoliczności pozwalających przyznać mu prawo pomocy w całości. Zgodnie z oświadczeniem skarżącego zawartym we wniosku miesięczny dochód netto jego dwuosobowej rodziny wynosi łącznie ok. 1500 zł. Jednocześnie złożone przez skarżącego zestawienie wydatków nie wskazuje w sposób jednoznaczny i pozbawiony wątpliwości, iż nie jest on w stanie wygospodarować środków pieniężnych umożliwiających poniesienie kosztów sądowych. Skarżący nie wykazał przede wszystkim (rachunki) rzeczywistej kwoty środków finansowych przeznaczanych na lekarstwa. Ponadto nie udokumentował, iż kwoty zaciągniętych kredytów (łącznie ponad 6000 zł.) wydatkował wyłącznie na "ratowanie zdrowia". Nie wyjaśnił również kwestii jego ewentualnego zatrudnienia na umowę o pracę i wysokości otrzymywanego z tego tytułu dochodu poprzestając na lakonicznym stwierdzeniu, że "nie ma to żadnego znaczenia". Należy wskazać skarżącemu, iż fakt ponoszenia przez niego wydatków na spłatę kredytów nie może być uwzględniony przy ocenie jego sytuacji materialnej. Zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu) nie mogą bowiem mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (tak w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego Sygn. akt l OZ 83/06, niepublik. oraz II OZ 475/05, niepublik.). Samo zaś uiszczenie wpisu, który do momentu wydania wyroku przez sąd pierwszej instancji jest w zasadzie jedynym kosztem w sprawie, spowoduje merytoryczne rozpoznanie sprawy. Skarżący nie wyjaśnił także czy osiąga dochód z nieruchomości rolnej. Już sama okoliczność posiadania przez skarżącego takiej nieruchomości nie jest bez znaczenia dla określenia jego sytuacji majątkowej. Posiadanie majątku w postaci nieruchomości rolnych wiąże się bowiem z potencjalnymi możliwościami zdobycia środków pieniężnych. Zatem wątpliwości co do dokładnego stanu majątkowego skarżącego (potencjalne dochody, wydatki) uniemożliwiają stwierdzenie, że skarżący nie jest w stanie ponieść należnych kosztów sądowych, czy też kosztów nieobowiązkowego na etapie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym ustanowienia radcy prawnego. Jednocześnie wskazać należy, że strona w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma zapewniony szereg gwarancji procesowych, chroniących jej prawa. Należą do nich m. in. określony w art. 6 p.p.s.a. obowiązek sądu udzielania stronie występującej w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczania o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, a także nie związanie sądu granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.), co nakazuje brać sądowi pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, nie tylko te wskazane przez skarżącego. W związku z tym na zasadzie art. 246 § 1 p.p.s.a w związku z art. 260 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. ----------------------- 3