II SA/Ol 455/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.D. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.D. i J.D. na decyzję "[...]" Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych postanawia odmówić zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. J.D. w reakcji na wezwanie do uiszczenia solidarnie z mężem A.D. wpisu od skargi wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych. Według informacji zawartych we wniosku, skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z mężem (66 l.). Jej odrębny majątek stanowi mieszkanie o powierzchni 60 m2. Jest wraz z mężem właścicielem domu i samochodu "[...]" (2005 r.). Ich dochody miesięczne z tytułu emerytury i renty wynoszą w sumie 3489,17 zł netto. Periodyczne wydatki pochłaniają w skali miesiąca 2303 zł, w tym: 90 zł na wodę i kanalizację, 140 zł - energię elektryczną, 650 zł - gaz do ogrzewania, podgrzewania wody i gotowania, 200 zł - "nieprzewidziane wydatki utrzymania nieruchomości i mieszkania", 200 zł - telefon i internet, 33 zł - wywóz nieczystości, 500 zł - koszty leczenia małżonków (lekarstwa i wizyty u lekarzy), 190 zł - ubezpieczenie mieszkania i samochodu, 300 zł - utrzymanie samochodu - paliwo. Zgodnie z unormowaniem zawartym w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych w całości lub w części następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu nie można utożsamiać pogorszenia sytuacji materialnej wskutek konieczności poniesienia wydatków związanych z postępowaniem sądowym. W przepisie chodzi bowiem o sytuację, w której posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie tych wydatków spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy w taki sposób, iż nie będzie on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Prawo pomocy, zwane potocznie prawem ubogich, powinno być zatem przyznawane tylko gdy wnioskodawca wiarygodnie wykaże, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niego obiektywnie niemożliwe. W tym względzie bierze się pod uwagę nie tylko aktualną sytuacją dochodową, lecz również stan majątkowy. Wartość składników majątku jest bezpośrednim wyznacznikiem całokształtu sytuacji majątkowej, a pośrednio również finansowej, gdyż stanowi o możliwościach uzyskiwania dodatkowych źródeł dochodu (przez najem, dzierżawę czy sprzedaż), jak również ma wpływ na możliwości kredytowe. Informacje przedstawione we wniosku skarżącej nie przekonują o konieczności poczynienia wobec niej wyjątku od zasady samodzielnego ponoszenia kosztów postępowania sądowego. Wbrew instrukcji, nie wskazała ona w rubryce 5 formularza faktów, z których wynika, że wniosek jest zasadny. Na istnienie szczególnej sytuacji nie wskazują też dane zawarte w oświadczeniach o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Małżeństwo, dysponując stałymi miesięcznymi dochodami w łącznej kwocie 3489,17 zł netto oraz majątkiem w postaci samochodu i dwóch nieruchomości mieszkalnych, posiada obiektywnie rozumianą zdolność do wygospodarowania środków odpowiadających kosztom sądowym w niniejszej sprawie (500 zł wpisu od skargi, a w przyszłości ewentualnie 100 zł opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem i 250 zł wpisu od skargi kasacyjnej). W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 wskazanej ustawy, powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień dotyczących prawa pomocy.