II SA/Ol 458/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2013 r. sprawy ze skargi F. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego oddala skargę. Zawiadomieniem z dnia 28 stycznia 2013 r. Wójt Gminy wszczął z urzędu postępowanie w sprawie odszkodowania za usunięcie drzew z działki nr [...] w miejscowości Ś., stanowiącej własność pp. T.U. i F.W. z uwagi na okoliczność, że strony w terminie 30 dni od dnia usunięcia drzew nie doszły do porozumienia w sprawie odszkodowania, co wynika zarówno z pisma F.W. skierowanego do organu w dniu 5 stycznia 2013 r., jak i pisma firmy A z dnia 16 stycznia 2013 r. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Wójt Gminy, działając na podstawie art. 123 § 1 w związku z art. 84 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) w związku z art. 83 ust. 9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 92, poz. 880, ze zm) w związku z art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 115, poz. 741), orzekł o powołaniu specjalisty p. J.M. celem wydania opinii w sprawie ustalenia odszkodowania za usuniecie 385 sztuk drzew wyszczególnionych w załączniku nr 1 do decyzji Wójta Gminy z [...] z działki nr [...] ob. geodezyjny Ś. W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawcą w sprawie usunięcia drzew z działki nr [...] ob. geodezyjny Ś. była firma A, która wskazała na konieczność usunięcia zadrzewień zagrażających linii wysokiego napięcia. W wykonaniu wydanej decyzji wnioskodawca przeprowadził wycinkę drzew w dniach [...] listopada 2012 r. oraz [...] grudnia 2012 r., które to drzewa zostały następnie złożone na posesji pp. T.U. i F.W. Wobec faktu, że strony w terminie 30 dni od dnia usunięcia drzew nie zawarły porozumienia co do wysokości odszkodowania oraz przedstawiły swoje stanowiska zasadnym jest powołanie specjalisty celem ustalenia odszkodowania za usunięcie drzew z terenu nieruchomości właścicieli. Na to postanowienie F.W. złożył zażalenie żądając jego uchylenia i wskazując na niezbędność ustalenia odszkodowania za usunięte drzewa w oparciu o art. 85 ustawy o ochronie przyrody, zgodnie z którym stawki opłaty za usunięcie drzew, należy stosować za każdy cm obwodu pnia drzewa na wysokości 130 cm, z uwzględnieniem współczynnika różnicującego stawki obwodu drzew (Dz.U. Nr 92, poz. 880, ze zm). Nadto organ winien odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości ustalić z uwzględnieniem odsetek naliczonych od dnia 2 października 2012 r., tj. od dnia uprawomocnienia się decyzji z dnia [...]. Wskazał, że organ w sposób przewlekły prowadzi postępowanie, podczas gdy w sprawie tej zostały przed wydaniem decyzji ustalone komisyjnie pomiary drzew, których wymiary winny stanowić podstawę do ustalenie odszkodowania. Po otrzymaniu zażalenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, dalej: SKO, postanowieniem z dnia [...], nr [...] stwierdziło niedopuszczalność zażalenia. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 134 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego zwanej dalej: kpa. W uzasadnieniu wyjaśniono, że w sprawie wszczętego w dniu 28 stycznia 2013 r. postępowania w sprawie odszkodowania za usunięcie drzew z nieruchomości, skarżonym postanowieniem organ powołał w charakterze biegłego J.M. Stosownie do art. 77 § 2 kpa. przeprowadzenie dowodu w sprawie następuje na podstawie postanowienia. Natomiast zgodnie z art. 141 § 1 kpa na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Kodeks postępowania administracyjnego nie stanowi aby na postanowienia dotyczące przeprowadzenia dowodu służyło zażalenie. Dlatego też zgodnie z art. 134 kpa organ odwoławczy stwierdził niedopuszczalność zażalenia. Wyjaśniono również, że na mocy art. 142 kpa. postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji. Na to postanowienie F.W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia - anulowania i zobowiązania Wójta Gminy do bezzwłocznego naliczenia wielkości odszkodowania za wycięte drzewa w ilości 385 sztuk w oparciu o dokonane z firmą A i Wójtem Gminy ustalenia na podstawie ustawy o ochronie przyrody oraz załączonego cennika, według stawki wynikającej z art. 85 tej ustawy. Skarżący zarzucił, że organ odwoławczy wyłączył go z posiedzenia Kolegium rozstrzygającego zasadność wniesionego zażalenia, a obecność skarżącego na posiedzeniu Kolegium mogła rozstrzygnąć wiele wątków i niejasności. Zarzucił, że Wójt mógł powołać ewentualnego specjalistę lecz jeszcze przed wydaniem decyzji z dnia [...] którą udzielił zezwolenia firmie A na wykonanie wycinki drzew z nieruchomości skarżącego. Po tej decyzji żadne już inne ustalenia co do wyliczenia należnego odszkodowania nie są ważne i skuteczne. Skoro zostały już ustalone przez firmę A finansowe zobowiązana wynikające z wycinki 385 drzew oraz kwestia zapłaty jest już prawnie przesądzona, to nie ma potrzeby wyliczania odszkodowania na podstawie opinii specjalisty na obecnym etapie postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu, gdyż postanowienie w przedmiocie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego jest niezaskarżalne w toku instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. z 2012 r. Dz.U. poz. 270, ze zm.) zwanej dalej: ustawą ppsa., stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie SKO stwierdzające niedopuszczalność zażalenia wniesionego przez skarżącego na postanowienie Wójta Gminy z dnia [...] w przedmiocie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego poprzez jego wyznaczenie w tej sprawie dotyczącej ustalenia wysokości odszkodowania za wycięcie 385 drzew z nieruchomości skarżącego. Postanowienie to zostało wydane na podstawie art. 77 § 2 kpa, zgodnie z którym organ może w każdym stadium postępowania zmienić, uzupełnić lub uchylić swoje postanowienie dotyczące przeprowadzenia dowodu, natomiast stosownie do art. 123 kpa w toku postępowania organ administracji publicznej wydaje postanowienia (§ 1 ), przy czym, postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania, lecz nie rozstrzygają o istocie spraw, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej (§ 2). Zatem co do zasady organ administracji publicznej w toku rozpoznawania sprawy wydaje postanowienia, które dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania, co oznacza, że ich przedmiotem, jest kwestia proceduralna. Postanowienie nie rozstrzyga w żadnym zakresie o istocie sprawy, nie określa praw i obowiązków stron postępowania w sferze prawa materialnego, lecz rozstrzyga o prawach i obowiązkach procesowych stron i innych uczestników postępowania. W tym zakresie odróżniają się od decyzji administracyjnych, które rozstrzygają sprawę co do istoty. Jednak, nie każde postanowienie podlega zaskarżeniu. Zgodnie z art. 141 § 1 kpa na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenia, gdy kodeks tak stanowi. Na podstawie zaś art. 134 w związku z art. 144 kpa., przed wszczęciem postępowania, w trakcie którego ma być rozpatrzone zażalenie, organ ma obowiązek zbadać, czy zażalenie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w przewidzianym przez ustawodawcę terminie. Niedopuszczalność zażalenia będzie miała miejsce m.in. w sytuacji, gdy zażalenie zostanie wniesione na postanowienie, na które nie służy stronie zażalenie. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł zażalenie na postanowienie w sprawie powołania dowodu w postaci opinii specjalisty w zakresie ustalenia odszkodowania za usunięcie 385 sztuk drzew z działki nr [...] obręb geodezyjny Ś. stanowiącej własność skarżącego, a zatem na postanowienie, na które prawodawca nie przewidział wniesienia zażalenia. Zgodnie z art. 141 § 1 kpa., na postanowienie wydawane w toku postępowania administracyjnego stronie przysługuje zażalenie tylko wtedy, gdy kodeks postępowania administracyjnego wprost przewiduje taką możliwość. Przepisy kpa, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania zaskarżonego postanowienia, nie przewidywały dopuszczalności zaskarżenia postanowienia w zakresie przeprowadzenia dowodu z opinii specjalisty. Zatem brak było podstawy prawnej do merytorycznego rozpoznania zarzutów postawionych w stosunku do wydanego postanowienia dowodowego. Organ odwoławczy zobowiązany był zatem do stwierdzenia niedopuszczalności wniesionego zażalenia na zasadzie art. 134 kpa. Na marginesie należy wyjaśnić, że pomimo, iż w przedmiocie środka dowodowego ustawodawca nie przewidział zaskarżenia w drodze zażalenia, to jednak po myśli art. 142 kpa. przewidziano, iż postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji. Powyższe oznacza, że ze względu na cel i funkcje odwołania (art. 127 i 128 kpa.) w odwołaniu od decyzji można przedstawić zarzuty dotyczące wydanego postanowienia i winny one wskazywać na naruszenie przez postanowienie przepisów postępowania co miało wpływ na załatwienie sprawy administracyjnej co do istoty sprawy. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.