II SA/Ol 459/09

WyrokWSA w Olsztynie2009-07-02

Skład orzekający: Marzenna Glabas, Beata Jezielska, Bogusław Jażdżyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy budowa ogrodzenia o wysokości 1,60 m między działkami, bez cokołu i na słupkach drewnianych, a także ogrodzenia o wysokości 2,0 m na słupkach stalowych z cokołem betonowym i przęsłami prefabrykowanymi, wymaga uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, a w przypadku braku tych formalności, czy organ nadzoru budowlanego może nakazać jego rozbiórkę?
Ratio decidendi
Budowa ogrodzenia o wysokości do 2,20 m, które nie graniczy z drogami publicznymi ani innymi miejscami publicznymi, nie wymaga ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia. W związku z tym, brak jest podstaw do stwierdzenia samowoli budowlanej i wydania nakazu rozbiórki. Postępowanie w sprawie takich obiektów, które nie naruszają przepisów Prawa budowlanego, należy umorzyć jako bezprzedmiotowe.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie wybudowania ogrodzenia, szamba, altany, barakowozu i przyłącza energetycznego. Organy nadzoru budowlanego dwukrotnie nakazywały rozbiórkę tych obiektów, uznając je za wybudowane bez pozwolenia na budowę. Po kolejnych uchyleniach decyzji, organ pierwszej instancji umorzył postępowanie, uznając, że ogrodzenie o wysokości 1,60 m i 2,0 m nie wymaga pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, a pozostałe obiekty (altana, szambo, barakowóz) zostały rozebrane, a przyłącze energetyczne nie wymagało pozwolenia ani zgłoszenia. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję o umorzeniu. Skarżący domagał się uchylenia decyzji i nakazania rozbiórki ogrodzenia, argumentując, że stanowi ono samowolę budowlaną.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2009 r. sprawy ze skargi L. D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wybudowania ogrodzenia, szamba, altany, barakowozu i przyłącza energetycznego oddala skargę. Decyzją z dnia "[...]" Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. umorzył postępowanie w sprawie wybudowania na działkach nr "[...]" i "[...]" w R., gm. B. przez "[...]" Spółkę z o.o. w W. ogrodzenia na granicy wskazanych wyżej działek, szamba, altany ogrodowej, barakowozu i przyłącza elektrycznego. W uzasadnieniu przedstawiono stan faktyczny sprawy wskazując, iż postępowanie zostało wszczęte w dniu "[...]". Decyzją z dnia "[...]" Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. nakazał rozbiórkę przedmiotowych obiektów wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. Decyzją z dnia "[...]"Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, wskazując w uzasadnieniu iż budowa altany zagrodowej oraz przyłącza energetycznego (z zachowaniem wymogów określonych w art. 29a Prawa budowlanego) nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Decyzją z dnia "[...]" Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. ponownie nakazał rozbiórkę wskazanych obiektów, a Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. ponownie uchylił decyzję i przekazał sprawę do rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojego orzeczenia organ odwoławczy nie podzielił stanowiska organu pierwszej instancji, iż na wykonanie ogrodzenia wymagane jest uzyskanie pozwolenia na budowę. Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji umorzył postępowanie. Powołując się na treść art. 29 oraz art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo budowlane wskazano, iż z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę czy też zgłoszenia wyłączono wykonanie ogrodzeń pomiędzy działkami nie będącymi drogą, ulicą, placem, torami kolejowymi lub też innym miejscem publicznym. Określona została jedynie graniczna wysokość ogrodzenia (do 2,20m), która nie może zostać przekroczona, aby zmieścić się w zwolnieniu z przedmiotowego obowiązku. Ustalono w toku postępowania administracyjnego, iż przedmiotowej sprawie wykonano ogrodzenie między działkami nr "[...]" i "[...]" o wysokości 1,60m na słupkach drewnianych z przymocowanym do nich drutem stalowym, gładkim w rzędach poziomych i pionowych, zakończonych gładko, bez cokołu oraz ogrodzenie między działkami "[...]" i "[...]" na słupkach stalowych, osadzonych w fundamentach betonowych, z cokołem betonowym, z zamontowanymi między słupkami przęsłami prefabrykowanymi fabrycznie o wysokości 2,0m. Podano, iż inwestor w dniu "[...]" zgłosił zamiar budowy ogrodzenia, zaś Wydział Infrastruktury i Budownictwa Starostwa O. pismem z dnia "[...]" powiadomił, iż przyjmuje do akceptującej wiadomości zamiar realizacji przedmiotowej budowy. Organ nie podzielił stanowiska, iż wykonanie przedmiotowego ogrodzenia wymaga pozwolenia na budowę, gdyż należy ono do kategorii obiektów budowlanych, do których nie ma zastosowanie wyłączenie wskazane w art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego i nie jest to także urządzenie budowlane, o którym mowa w art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego. Wskazano, iż analiza tego ostatniego przepisu w świetle jednoznacznego orzecznictwa sądów administracyjnych, przesądza że przepis ten dotyczy takich obiektów, które pozostają ściśle związane z obiektem budowlanym, tj. bez których obiekt ten nie spełnia przypisanej im funkcji technicznej. Zasadniczą funkcją ogrodzenia jest oddzielenie danej działki od innych sąsiednich terenów, w szczególności od drogi publicznej. Taka funkcja ogrodzenia nie wiąże się z istnieniem obiektu budowlanego, bowiem ogrodzenia spełniające taką rolę mogą być realizowane zarówno dla działek zabudowanych, jak i bez zabudowy. Jednocześnie zaznaczono, iż organ nadzoru budowlanego nie kwestionuje faktu, iż ogrodzenie należy zaliczyć do obiektów budowlanych, ale art. 29 ust. 1 pkt 23 ustawy Prawo budowlane wyłącza budowę ogrodzeń spod obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, co oznacza że co do zasady budowa ogrodzenia winna zostać poprzedzona dokonaniem zgłoszenia. Art. 30 ust.1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane przewiduje jednak dalej idące uproszczenie procedury, polegające na tym, iż budowa ogrodzeń do wysokości 2,20m oraz nie graniczących od strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych została zwolniona nawet z obowiązku zgłoszenia. Podniesiono, iż ustawa posługując się pojęciem "ogrodzenie", nie dokonuje podziału na ogrodzenia stanowiące samodzielny obiekt budowlany oraz urządzenia techniczne związane z obiektem. W związku z powyższym wskazano, iż niemożliwe jest nałożenie na inwestora obowiązku rozbiórki wybudowanego ogrodzenia, gdyż jego budowa nie wymagała pozwolenia na budowę. Dodatkowo podano, iż pomimo braku ustawowego obowiązku inwestor zgłosił budowę ogrodzenia właściwemu organowi i uzyskał na to zgodę. Wskazano także, że zgodnie z art. 50 ust. 2 pkt 2 w zw. z art.59 ust.1 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie wymagają wydania decyzji o warunkach zabudowy roboty budowlane niewymagające pozwolenia na budowę. W związku z tym, należy stwierdzić, iż inwestor nie miał również obowiązku uzyskania decyzji w przedmiocie warunków zabudowy. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego podano, iż budowa ogrodzenia nie wymagającego pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia, której rezultatem jest zakłócenie korzystania z nieruchomości sąsiedniej ponad przeciętną miarę winna być traktowana jako spór sąsiedzki rozstrzygany na podstawie przepisów prawa cywilnego w postępowaniu przed sądami powszechnymi. Odnośnie wybudowania altany ogrodowej, przyłącza energetycznego, szamba oraz ustawienia barakowozu wyjaśniono, iż w trakcie wizji lokalnej na działce w dniu "[...]" ustalono, że znajduje się tam przyłącze energetyczne i otwór po studni głębinowej, zaś altana, szambo i barakowóz zostały rozebrane i usunięte. Od powyższej decyzji odwołanie złożył między innymi L. D., reprezentowany przez radcę prawnego D. G., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i nakazanie rozbiórki przedmiotowego ogrodzenia lub uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Przedmiotowemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez wydanie decyzji nie znajdującej uzasadnienia w świetle obowiązujących przepisów prawa, a także umorzenie postępowania wobec braku przesłanek przemawiających za takim rozstrzygnięciem, a także sporządzenie nieprawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji. Zarzucono ponadto naruszenie przepisów Prawa budowlanego poprzez błędne przyjęcie, iż sporne ogrodzenie należy do kategorii urządzeń budowlanych i nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę oraz niewydanie decyzji nakazującej rozbiórkę ogrodzenia mimo istnienia ku temu przesłanek. Wskazano także na naruszenie przepisu ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez nieprzywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania terenu, mimo braku planu miejscowego i braku decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu. Pełnomocnik odwołującego się podniósł, iż decyzja umarzająca postępowanie w przedmiotowej sprawie jest niezgodna z prawem, gdyż w świetle przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego strona ma prawo do merytorycznego rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. W ocenie strony odwołującej się zaistniały w niniejszej sprawie stan faktyczny w pełni uzasadniał merytoryczne rozpoznanie wniosku, gdyż brak jest okoliczności, które czyniłyby wydanie decyzji administracyjnej rozstrzygającej niniejszą sprawę co do istoty prawnie niemożliwym. Pełnomocnik odwołującego się nie zgodził się również ze stanowiskiem organu I instancji w kwestii zakwalifikowania wybudowanego ogrodzenia do kategorii urządzeń budowlanych. Wskazano, iż kwalifikacja prawna ogrodzenia zależy od stanu zabudowy terenu. Ogrodzenie jest urządzeniem budowlanym tylko wtedy, gdy istnieje funkcjonalny związek z określonym budynkiem, bez istnienia którego ów obiekt nie spełnia przypisanej mu funkcji - co w przypadku ogrodzenia, będącego przedmiotem niniejszego postępowania nie ma miejsca. Sporne ogrodzenie zostało bowiem wybudowane na terenie niezabudowanym i nie jest związane z żadnym obiektem budowlanym. Tym samym nie stanowi urządzenia budowlanego w rozumieniu przepisu art.3 pkt 9 ustawy - Prawo budowlane i wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Ogrodzenie to zdaniem pełnomocnika odwołującego się jest budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane, wchodzącą w zakres szerokiego pojęcia obiektu budowlanego, na posadowienie którego wymagane jest pozwolenie na budowę i jego zdaniem nie ma w tym przypadku zastosowania wyłączenie zawarte w art. 29 ust.1 pkt 23 ustawy Prawo budowlane. Ponadto pełnomocnik odwołującego się zakwestionował stanowisko organu, iż ustawa posługuje się pojęciem ogrodzenie, nie dokonując jego podziału na ogrodzenia stanowiące samodzielny obiekt budowlany i stanowiące urządzenia techniczne związane z obiektem. Chociaż ustawa nie wprowadziła wprost powyższego rozróżnienia, to podział ten – zdaniem strony odwołującej się - wynika z wykładni przepisów ustawy Prawo budowlane, a także z orzecznictwa sądów administracyjnych. Jednocześnie podniesiono, iż nie do przyjęcia jest stanowisko organu, jakoby nie było możliwe orzeczenie rozbiórki wybudowanego ogrodzenia na podstawie art. 48 ust.1 ustawy Prawo budowlane. Przepis ten nakłada na organ obowiązek nakazania rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Ogrodzenie niezabudowanej działki wybudowane bez pozwolenia na budowę jest samowolą budowlaną i podlega nakazowi rozbiórki na mocy art. 48 ustawy Prawo budowlane. Wskazano także, iż decyzja narusza przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, bowiem w sprawie ma zastosowanie art. 59 ust 1 tej ustawy. Przedmiotowa inwestycja położona jest na obszarze, dla którego brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W związku z tym zmiana zagospodarowania terenu polegająca na budowie obiektu budowlanego wymaga ustalenia w drodze decyzji o warunkach zabudowy. W niniejszej sprawie inwestor nie posiada decyzji o warunkach zabudowy, zatem konieczne jest orzeczenie rozbiórki spornego ogrodzenia. Decyzją z dnia "[...]"Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy uznał, iż wszechstronna analiza okoliczności niniejszej sprawy prowadzi do wniosku, iż złożone w sprawie odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, a rozstrzygnięcie organu I instancji znajduje oparcie w świetle przepisów prawa. Wskazano, iż spełnione zostały przesłanki określone w art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego, stanowiące o bezprzedmiotowości postępowania. Poza sporem pozostaje też fakt, iż inwestor z własnej inicjatywy dokonał rozbiórki altany ogrodowej, barakowozu i szamba. Zatem w stosunku do tych obiektów postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Odnośnie przyłącza energetycznego wskazano, iż zgodnie z art. 29 ust.1 pkt 20 oraz art. 30 ust. 1 ustawy Prawo budowlane rozpoczęcie budowy przyłączy elektroenergetycznych nie wymaga ani pozwolenia na budowę, ani też zgłoszenia. Brak zatem w tym zakresie elementu materialnego stosunku prawnego uzasadniającego wydanie decyzji o nakazaniu rozbiórki instalacji energetycznej lub też decyzji nakładającej na inwestora inne obowiązki. Z kolei stosownie do art. 29 ust. 1 pkt 23 ustawy Prawo budowlane budowa ogrodzenia nie wymaga pozwolenia na budowę. Organ odwoławczy zaznaczył, iż przepisy wskazanej ustawy rozróżniają dwie kategorie ogrodzeń: tych, stanowiących urządzenia budowlane połączone funkcjonalnie z obiektem budowlanym oraz tych, które stanowią samodzielne budowle, nie związane ściśle z obiektem budowlanym. Ogrodzenie będące przedmiotem niniejszej sprawy należy uznać za samodzielną budowlę, bowiem nie jest ono funkcjonalnie powiązane z innym obiektem budowlanym. W ocenie organu odwoławczego w świetle przepisów ustawy - Prawo budowlane pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wszelkich ogrodzeń, niezależnie od tego, do której ze wskazanych wyżej kategorii zostaną one zaliczone. Jeśli bowiem intencją ustawodawcy byłoby uzależnienie dopuszczalności rozpoczęcia budowy od uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę jedynie w stosunku do określonej kategorii ogrodzeń, to dałby temu wyraz w przepisach ustawy. Tymczasem przepisy Prawa budowlanego nie wymagają do rozpoczęcia budowy ogrodzeń uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, nie ma zatem jakichkolwiek podstaw, by przyjąć, iż zostało ono wybudowane w warunkach samowoli budowlanej. Przedmiotowy obiekt nie podlegał także obowiązkowi zgłoszenia. Poza sporem w rozpoznawanej sprawie pozostawała bowiem okoliczność, że wybudowane ogrodzenie nie jest usytuowane od strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych, a także że jego wysokość nie przekracza 2,20m. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, iż wskazane ogrodzenie wybudowane zostało z naruszeniem przepisów ustawy - Prawo budowlane. Organ II instancji podkreślił także, iż roboty budowlane nie wymagające pozwolenia na budowę nie wymagają decyzji o warunkach zabudowy, a zatem nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, iż zmiana zagospodarowania terenu w postaci budowy przedmiotowego ogrodzenia wymagała ustalenia w drodze decyzji o warunkach zabudowy. Podkreślono również, iż stosownie do art. 61 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego postępowanie administracyjne wszczyna się na wniosek bądź z urzędu, o czym stanowią konkretne przepisy prawa materialnego. W niniejszej sprawie, ze względu na fakt, iż przedmiotem postępowania jest określenie obowiązków inwestora, w sytuacji, w której okazałoby się, że prowadzi on inwestycję z naruszeniem przepisów ustawy - Prawo budowlane, jest ono wszczynane z urzędu. W toku wszczętego postępowania może zapaść decyzja o umorzeniu postępowania, gdy brak jest podstaw do nałożenia na niego określonych prawem obowiązków. Jedynie postępowanie wszczęte z inicjatywy strony może zakończyć się wydaniem rozstrzygnięcia o odmowie uwzględnienia jej wniosku. Podkreślono, iż organ I instancji nie naruszył przepisów art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem organ ten wyczerpująco ustosunkował się do wszystkich zarzutów, a także sporządził prawidłowe i pełne uzasadnienie faktyczne i prawne. Wydana decyzja jest zatem zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Na powyższą decyzję skargę wniósł pełnomocnik L. D., wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji. Pełnomocnik skarżącego ponowił zarzuty przedstawione w odwołaniu. Podkreślono, iż nie istnieją w niniejszej sprawie okoliczności, które czyniłyby wydanie decyzji administracyjnej rozstrzygającej sprawę co do istoty prawnie niemożliwym. Zaznaczono również, iż przedmiotowa inwestycja jest niezgodna zarówno z przepisami Prawa budowlanego, jak i z przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Sporne ogrodzenie zostało wybudowane na terenie niezabudowanym, nie jest związane z żadnym obiektem budowlanym, nie stanowi zatem urządzenia budowlanego w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 9 ustawy - Prawo budowlane, a w związku z tym jego budowa wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. W przeciwnym razie stanowi samowolę budowlaną, podlegającą nakazowi rozbiórki na mocy art. 48 Prawa budowlanego. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.nr153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie jest zasadna. Podnieść należy, iż zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006r., nr 156, poz. 1118 ze zm.) właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. W myśl zaś art. 49b ust. 1 powołanej ustawy taki nakaz rozbiórki wydaje organ w odniesieniu do obiektu budowlanego lub jego części wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Zatem decyzja o nakazie rozbiórki może być wydana jedynie w odniesieniu do obiektu budowlanego wzniesionego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia (czyli wybudowanego w warunkach tzw. samowoli budowlanej), o ile obiekt taki znajduje się na gruncie w dacie wydania decyzji przez organ nadzoru budowlanego. Brak którejkolwiek ze wskazanych przesłanek skutkuje koniecznością umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego, stosownie do treści art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza bowiem, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz C.H.Beck 2006 s.489). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny postępowanie może być bezprzedmiotowe z przyczyn prawnych – gdy okaże się, że nie ma normy prawnej udzielającej organowi administracji publicznej kompetencji do wydania decyzji administracyjnej lub z przyczyn faktycznych – gdy okaże się, że nie ma okoliczności faktycznych uzasadniających według hipotezy normy prawnej kompetencję organu administracji publicznej do wydania decyzji administracyjnej (wyrok z dnia 12 lutego 2008r., sygn. akt II OSK 2042/06). Skoro zatem organy nadzoru budowlanego zostały uprawnione do działania w trybie powołanych wyżej przepisów dotyczących nakazu rozbiórki tylko w przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej, to brak jest podstaw prawnych do wydawania decyzji merytorycznej – jak chce tego skarżący – w przypadku ustalenia, iż taka samowola nie zaistniała, bądź też obiekt wzniesiony w warunkach samowoli budowlanej został już usunięty. Należy przy tym skarżącemu wyjaśnić, iż - jak słusznie podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - postępowanie w przedmiocie nakazu rozbiórki wszczynane jest z urzędu, nawet jeśli impulsem do działania organu jest zawiadomienie złożone przez właściciela nieruchomości sąsiedniej. Zatem decyzja organu nie rozstrzyga o wniosku strony i także z tego względu brak jest podstaw do wydania decyzji merytorycznej. W niniejszej sprawie przedmiotem postępowania prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego było ustalenie, czy wybudowanie przez inwestora tj. Spółkę "[...]" w W. ogrodzenia na granicy działki, szamba, altany ogrodowej, barakowozu i przyłącza energetycznego nastąpiło w warunkach samowoli budowlanej. Z ustaleń organu wynika, iż przed wydaniem decyzji organu pierwszej instancji z dnia "[...]" inwestor rozebrał altanę ogrodową, barakowóz oraz szambo z własnej inicjatywy. W tym zakresie postępowanie administracyjne stało się zatem oczywiście bezprzedmiotowe. Odnośnie przyłącza energetycznego wskazać należy, iż jego budowa także nie wymaga pozwolenia na budowę z mocy 29 ust. 1 pkt 20. Nie wymaga także zgłoszenia w przypadku spełnienia wymogów określonych w art. 29a ustawy – Prawo budowlane, które - jak wynika z akt sprawy - zostały spełnione. Zatem i w tym przypadku brak było podstaw do orzeczenia o nakazie rozbiórki. Natomiast skarga w głównej mierze dotyczy budowy ogrodzenia na granicy z sąsiednimi działkami, które w ocenie skarżącego zostało wykonane bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Z takim stanowiskiem nie sposób się jednak zgodzić. Przede wszystkim wskazać należy, iż Sąd nie kwestionuje faktu, iż ogrodzenie stanowi obiekt budowlany, co zresztą znalazło odbicie w powołanym przez skarżącego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2002r. (sygn. akt SA/Bk 1416/01), w którym stwierdzono iż ogrodzenie działki zabudowanej jest urządzeniem technicznym związanym z istniejącymi na działce zabudowaniami, lecz także budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego wchodzącą w zakres szerokiego pojęcia obiektu budowlanego. Tym bardziej taką budowlą jest ogrodzenie działki niezabudowanej. Rzeczywiście budowa obiektu budowlanego co do zasady wymaga uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego). Jednakże w art. 29 ust. 1 Prawa budowlanego ustawodawca wymienił szereg obiektów budowlanych, których budowa nie wymaga pozwolenia na budowę. Do takich obiektów ustawodawca zaliczył ogrodzenia (art. 29 ust. 1 pkt 23 Prawa budowlanego) bez określenia, iż dotyczy to jedynie ogrodzeń stanowiących urządzenia budowlane. Oznacza to, iż wyłączenie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę dotyczy wszelkiego rodzaju ogrodzeń. Zatem nie znajduje żadnego uzasadnienia prawnego stanowisko skarżącego, iż przedmiotowe ogrodzenie jako nie związane z żadnym budynkiem wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Ponadto wskazać należy, iż w niektórych przypadkach ustawodawca wprawdzie zwolnił inwestora z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, ale nałożył obowiązek dokonania zgłoszenia. Jednakże z treści art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego wynika, iż w odniesieniu do ogrodzeń obowiązek taki istnieje jedynie w przypadku budowy ogrodzenia od strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych oraz ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m. Z akt sprawy wynika, iż przedmiotowe ogrodzenie znajduje się pomiędzy działkami i nie przekracza wskazanej wysokości, a zatem nie wymaga dokonania zgłoszenia. Na marginesie należy wskazać, iż pomimo braku takiego obowiązku inwestor takiego zgłoszenia dokonał co wynika ze znajdującego się w aktach sprawy pisma Starosty O. z dnia "[...]" Należy przy tym podnieść, iż obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę lub dokonania zgłoszenia musi wyraźnie wynikać z przepisów prawa. Skoro zaś treść wyżej przywołanych przepisów prawa nie wskazuje, aby budowa przedmiotowego ogrodzenia wymagała dokonania zgłoszenia, ani uzyskania pozwolenia na budowę, to brak jest podstaw do stwierdzenia samowoli budowlanej, a tym samym do wydania nakazu rozbiórki. Przy czym wskazać należy, iż wprawdzie w powołanych przez skarżącego orzeczeniach sądów administracyjnych wypowiadano się co do istnienia podstaw do nakazania rozbiórki ogrodzenia, lecz dotyczyło to ogrodzeń wybudowanych od strony ulic, bądź dróg publicznych i to wykonanych bez wymaganego prawem zgłoszenia. W żadnym jednak z powołanych orzeczeń Sąd nie stwierdził, iż na budowę ogrodzenia wymagane jest pozwolenie na budowę. Zatem przywołane przez skarżącego orzecznictwo nie potwierdza jego tezy o konieczności uzyskania pozwolenia na budowę ogrodzenia. Odnosząc się zaś do zarzutu dotyczącego ewentualnego naruszenia art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80 poz. 717 ze zm.) wyjaśnić należy, iż kwestia ta w ogóle pozostaje poza zakresem niniejszej sprawy. Przepisy ustawy - Prawo budowlane nie dają bowiem podstaw do wydania nakazu rozbiórki w odniesieniu do obiektu budowlanego, którego istnienie naruszałoby przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Jak wskazano wyżej art. 48, jak i 49b Prawa budowlanego uprawniają jedynie do orzeczenia o nakazie rozbiórki w stosunku do obiektu wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Co więcej także tryb określony w art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego, którego zastosowanie może w niektórych wypadkach doprowadzić do orzeczenia o nakazie rozbiórki, nie upoważnia organu do wydania nakazu rozbiórki w przypadku naruszenia przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W związku z powyższym skargę jako niezasadną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło