II SA/Ol 46/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Zbigniew Ślusarczyk Tadeusz Lipiński (spr.) Bogusław Jażdżyk Grzegorz Klimek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2005 r., sprawy ze skargi I. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. nr Rep. "[...]" w przedmiocie zasiłku okresowego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia 5 października 2004 roku w sprawie "[...]" Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w E. po rozpoznaniu wniosku I. P. przyznała jej zasiłek okresowy od l września 2004 roku do 31 grudnia 2004 roku, przy czym za wrzesień wysokość tego zasiłku wynosiła 68,23 zł zaś za pozostałe miesiące po 71,42 zł. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na treść przepisów Ustawy z dnia 12 marca 2004 roku O pomocy społecznej (Dz. U. z 2004r. nr 64 poz.593), opisał sytuację materialną rodziny wnioskodawczyni i wywiódł, że wysokość przyznanego zasiłku jest uwarunkowana wielkością posiadanych środków finansowych jak i dużą liczbą osób oczekujących na pomoc, przy czym dane te, to jest liczba osób potrzebujących pomocy i wielkość posiadanych środków finansowych nie zostały w żaden sposób sprecyzowane. Od powyższej decyzji odwołała się I. P. domagając się przyznania zasiłku w kwocie 632 zł. miesięcznie. Skarżąca uzasadniając swoje odwołanie podkreśliła, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z L. K., oboje są osobami bezrobotnymi, zaś ich łączne wydatki wynoszą miesięcznie 883 złote. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. decyzją z dnia 15 listopada 2004 r. w sprawie Rep. "[...]" utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W motywach uzasadnienia decyzji wskazano, że chociaż przyznane świadczenie nie satysfakcjonuje skarżącej to nie można podważyć wysokości tegoż świadczenia z uwagi na brak środków finansowych. Nie bez znaczenia jest także to, że skarżąca otrzymała pomoc w formie zasiłków celowych. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie I. P. ponownie wniosła o przyznanie jej zasiłku okresowego za cztery ostatnie miesiące 2004 roku w wysokości 632 złotych. W uzasadnieniu skargi I. P. raz jeszcze opisała swoją sytuację rodzinną i majątkową ze szczególnym uwypukleniem wysokości przyznanych zasiłków okresowych i celowych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. wniosło o umorzenie postępowania z uwagi na uwzględnienie przez Kolegium skargi w trybie art. 54§ 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dołączono także decyzję z 3 stycznia 2005 r. mówiącą o tym, iż Kolegium skargę uwzględniło i sprawę przekazało do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Z treści uzasadnienia tej właśnie decyzji wynikało, że w sposób mało szczegółowy zbadano i wyjaśniono to czy nie było możliwości przyznania zasiłku okresowego w innej wysokości niż minimalna. W piśmie skierowanym do Sądu w dniu 3 marca 2004 r. skarżąca podtrzymała swój wniosek o przyznanie jej zasiłku okresowego w znacznie wyższych wysokościach (od 454 do 556 zł) i zmianę w ten sposób decyzji S.K.O. w E. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skardze co do zasady nie można odmówić słuszności, zaś wniosek kolegium odwoławczego o umorzenie postępowania był chybiony. W tej części uzasadnienia wyroku należy w pierwszym rzędzie odnieść się do wniosku organu o umorzenie postępowania w związku z wydaniem decyzji w trybie art. 54 § 3 P.p.s.a. Decyzja ta nie była zaskarżona do Sądu, ale też jej wydanie nie może skutkować automatycznym związaniem Sądu i koniecznością umorzenia postępowania w sprawie, w której wydawało się organowi, że uwzględnił skargę w całości. Jedynym koniecznym warunkiem dokonania skutecznej autokontroli przez organ administracji jest uwzględnienie skargi w całości, w niniejszej sprawie nie można było uznać aby ten właśnie warunek został spełniony, gdyż skarżąca w sposób konsekwentny i jasny od początku domagała się nie uchylenia zaskarżonej decyzji i ponownego rozpoznania sprawy lecz jej zmiany poprzez przyznanie zasiłku okresowego w znacznie wyższej wysokości niż zasiłek jej przyznany. Faktem jest, że Sąd także wydał rozstrzygnięcie uchylające zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą, jednak w przypadku rozpatrywania skargi przez Sąd nie istnieje obowiązek uwzględnienia jej w całości, co jest jak się wydaje rzeczą oczywistą. W decyzji z dnia 3 stycznia 2005 r. jako podstawę prawną jej wydania powołano jedynie art. 54§3 P.p.s.a. to przecież artykuł ten nie mógł być podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W tej sytuacji chociaż to nie decyzja z dnia 3 stycznia 2005 r. była zaskarżona do Sądu, to Sąd nie mógł uznać jej za uwzględniającą skargę w całości i skutkującą w konsekwencji umorzeniem niniejszego postępowania, gdyż w ramach autokontroli organ może uczynić tylko to czego żąda strona wnosząca skargę. Inne stanowisko oznaczałoby po prostu pozbawienie strony prawa do Sądu, bo przecież w nieskończoność można byłoby uchylać zaskarżone decyzje i przekazywać sprawy do ponownego rozpoznania, co oznaczałoby nic innego jak otwarcie nowego toku instancji przez organ w sytuacji gdy sprawa już została przekazana na drogę postępowania sądowego. Dlatego też oczywistym wydaje się być to, że Sąd w niniejszej sprawie zobowiązany był do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia co do słuszności zaskarżonej decyzji, rozstrzygnięcie to miedzy innymi z uwagi na stanowisko zajęte przez organ odwoławczy po przekazaniu sprawy do Sądu nie było to zbyt trudne i skomplikowane. Rzeczą bezsprzeczną w niniejszej sprawie jest to, że spór sprowadza się do wysokości przyznanego zasiłku okresowego, bo żadnych wątpliwości nie może budzić to, iż skarżąca spełniła kryteria przewidziane Ustawą z dnia 12 marca 2004 r. O pomocy społecznej oraz to, że zasiłek okresowy został jej przyznany w minimalnej wysokości. Z treści art. 38 ust.2 pkt 2 Ustawy o pomocy społecznej wynika, że zasiłek okresowy ustala się do wysokości, a nie w wysokości stanowiącej różnicę między kryterium dochodowym a dochodem rodziny, minimalną wysokość zasiłku ustala art. 147 ust. l pkt 2 tejże ustawy i wynika z niego, że w 2004 roku w przypadku rodziny minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi 15% różnicy między kryterium dochodowym a dochodem rodziny. Dlatego też stwierdzić należy, że zasiłek okresowy zgodnie z przepisami ustawy nie musi być przyznawany w pełnej wysokości różnicy między osiąganym dochodem, a określonym kryterium dochodowym, jednak nie może on być niższy niż zasiłek minimalny, w związku z tym z formalnego punktu widzenia zasiłek przyznany skarżącej mieścił się w tych ramach gdyż był równy zasiłkowi minimalnemu. Jednak możliwość przyznania zasiłku w minimalnej wysokości nie musi oznaczać przyznawania tylko takich zasiłków, gdyż obowiązkiem organu jest przyznawanie świadczeń przy uwzględnieniu potrzeb osób zainteresowanych, ilości posiadanych środków finansowych oraz ilości osób (rodzin) wymagających przyznania pomocy finansowej. Wysokość zasiłku okresowego nie została przez ustawodawcę określona w sposób sztywny, dlatego organ wydający decyzję w tym przedmiocie winien ją w sposób szczególnie staranny uzasadnić wykazując to, że w danej sprawie z uwagi na ilość posiadanych środków finansowych i liczbę osób oczekujących na przyznanie pomocy zasiłek nie mógł być przyznany w wysokości wyższej niż minimalna. Wymóg ten wynika z art. 107§3 k.p.a. i nie spełnia tego obowiązku schematyczne powoływanie się w decyzji na nieokreśloną w żaden sposób liczbę osób i pieniędzy jakimi dysponuje ośrodek na przyznanie danej formy pomocy. W decyzji należy po prostu wskazać konkretne liczby tj. liczbę osób ubiegających się o pomoc i liczbę posiadanych środków finansowych wyjaśniając jednocześnie czy wysokość zasiłków okresowych jest zróżnicowana, a jeżeli tak to jakimi kryteriami organ kieruje się w tym względzie. Powyższe stwierdzenia odnoszą się do decyzji wydanych przez organy obu instancji, gdyż organ odwoławczy nie może ograniczyć się do kontroli rozpoznawanej sprawy głównie pod względem rachunkowym. W niniejszej spawie nie zostało wykazane jakie organ pomocy społecznej miał środki na pomoc w zakresie przyznawania zasiłków okresowych, jaka była liczba osób ubiegających się o te zasiłki i jakie kryteria zostały wypracowane przy ich przyznawaniu, dlatego też zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji należało uchylić z uwagi na naruszenie reguł postępowania określonych w art. 7, 77 i 107§3 k.p.a. Sąd nie przesądza w żaden sposób treści przyszłej decyzji dotyczącej wysokości przyznanego zasiłku okresowego, gdyż zajęcie jakiegokolwiek racjonalnego stanowiska w spawie będzie możliwe po uzupełnieniu i poddaniu wszechstronnej analizie materiału dowodowego. Dlatego też na podstawie art. 145 § l pkt l lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w punkcie I wyroku. W punkcie II na mocy art. 152 P.p.s.a. orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.