II SA/Ol 46/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) Sędzia WSA Alicja Jaszczak – Sikora Protokolant st. sekretarz sądowy Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2011r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Kierownika Urzędu z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę. Decyzją z dnia 15 października 2010 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071, ze zm.) dalej zwanej K.p.a., umorzył postępowanie administracyjne w sprawie uprawnień kombatanckich Z.W. W uzasadnieniu organ podał, że decyzją z dnia 16 kwietnia 1999 r. (utrzymaną w mocy decyzją z dnia 6 lipca 1999 r.) pozbawił stronę uprawnień kombatanckich a następnie decyzją z dnia 1 czerwca 2004 r. (utrzymaną w mocy decyzją z dnia 28 października 2004 r.) działając w trybie art. 154 § 1 K.p.a. odmówił uchylenia decyzji własnej o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Rozpoznając kolejny wniosek strony o zmianę decyzji pozbawiającej go przedmiotowych uprawnień, organ uwzględnił fakt uprzedniego wydania w sprawie orzeczenia w trybie art. 154 § 1 K.p.a. i 19 listopada 2008 r. umorzył postępowanie. W dniu 10 września 2010 r. skarżący ponownie złożył wniosek w trybie art. 154 § 1 K.p.a. Organ wyjaśnił, że wydając kolejną decyzję na wniosek strony w trybie art. 154 K.p.a. orzekłby po raz drugi, w tym samym trybie, w tej samej sprawie administracyjnej, tj. w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Kierownika Urzędu z dnia 28 października 2004 r. o odmowie uchylenia decyzji własnej. Zatem kolejna decyzja podjęta przez ten organ w trybie art. 154 § 1 K.p.a. byłaby obarczona wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Zgodnie natomiast z art. 105 § 1 K.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Przesłanką umorzenia postępowania jest bezprzedmiotowość postępowania z jakiejkolwiek przyczyny, a bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. W złożonym wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Z.W. stwierdził, że jako żołnierz Wojska Polskiego biorący w czasie swojej służby udział w walkach z bandami UPA, ma prawo korzystać z uprawnień kombatanckich. W sprawie tej składał kilka razy prośby o przywrócenie uprawnień, lecz z nieznanych mu przyczyn, otrzymał odpowiedzi negatywne. Decyzją z dnia 25 listopada 2010 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 15 października 2010 r. Podzielił w uzasadnieniu pogląd, że kolejna decyzja podjęta w trybie art. 154 § 1 K.p.a. w tej sprawie byłaby obarczona wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. polegającą na ponownym rozstrzygnięciu sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Wniosek strony o rozpoznanie sprawy w trybie art. 154 K.p.a. był już rozpoznawany i odmówiono uchylenia decyzji ostatecznej o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. W ocenie organu nie budzi wątpliwości podmiotowa i przedmiotowa tożsamość sprawy. Przesłanką umorzenia postępowania zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a. jest bezprzedmiotowość postępowania z każdej przyczyny powodującej brak jednego z elementów materialnego stosunku w odniesieniu do jego strony podmiotowej lub przedmiotowej. Przedmiotem postępowania przewidzianego w art. 154 K.p.a. jest sprawa uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa. Jest to nowa sprawa administracyjna. Nie jest możliwe wydanie ponownie rozstrzygnięcia o odmowie uchylenia decyzji z uzasadnieniem, że sprawa była już przedmiotem rozpoznania. Byłoby to bowiem wydanie drugiej decyzji w tej samej sprawie. W przypadku zakwalifikowania wniosku strony jako kolejnego podania o podjęcie decyzji w trybie art. 154 § 1 K.p.a. organ zobligowany był umorzyć postępowanie w sprawie. W złożonej skardze Z.W. podał, że uzyskane w 1976 r. uprawnienia kombatanckie odebrano mu 1999 r. z uzasadnieniem, że utrwalał władzę ludową. Skarżący nie zgodził się z takim stanowiskiem i podał, że do odbycia służby zasadniczej został powołany przymusowo, jako żołnierz poborowy. Jego pluton został skierowany do Rzeszowa, do dyspozycji 4 brygady KBW, do zwalczania band UPA i zabezpieczenia ludności polskiej przed nimi. Skarżący podniósł, że Biuro Studiów i Ekspertyz Sejmu RP stwierdziło dnia 5 listopada 2006 r., że żołnierze z poboru pełniący służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 31 grudnia 1949 r. uczestniczącym w walkach z oddziałam UPA lub grupami Werwolfu zachowują uprawnienia kombatanckie. On jest żołnierzem, który uczestniczył i walczył ze zbrojnymi oddziałami UPA, a żołnierze, którzy z nim służyli i uczestniczyli w likwidacji band grasujących na terenie Rzeszowszczyzny, posiadają te uprawnienia. W tej sytuacji niezrozumiałe i niesprawiedliwe jest dla skarżącego, dlaczego pozbawiono go uprawnień kombatanckich, skoro te uprawnienia należą się również jemu, bo narażał się na śmierć. Zaznaczył, że w tej sprawie pisał przez 10 lat do wielu instytucji, lecz był odsyłany do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów, nie wie zatem, do kogo ma się zwrócić w celu pozytywnego załatwienia sprawy. Dodał, że co roku opłaca składki i należy do koła kombatantów w swoim mieście, lecz nie posiada aktualnej legitymacji. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Podkreślił, że w przedmiocie uprawnień kombatanckich skarżącego zapadła już ostateczna decyzja administracyjna. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, iż organ wydając kolejną decyzję na wniosek strony w trybie art. 154 K.p.a. orzekłby po raz kolejny w tym samym trybie, w tej samej sprawie administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kwestią sporną jest zasadność umorzenia postępowania w sprawie zmiany, w trybie art. 154 K.p.a., ostatecznej decyzji z dnia 6 lipca 1999 r., którą Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił skarżącego uprawnień kombatanckich. W sprawie nie jest kwestionowane, że decyzją z dnia 1 czerwca 2004 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia 28 października 2004 r., działając w trybie art. 154 § 1 K.p.a., Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił uchylenia powyższej własnej decyzji o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich. Wyjaśnić należy, że zgodnie z wynikającą z art. 16 K.p.a. zasadą trwałości decyzji ostatecznych, decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Trwałość decyzji oznacza taką stabilizację decyzji administracyjnej, która jest niezbędna dla pewności obrotu prawnego, z uwagi na interes publiczny i interes stron. Trwałość decyzji ostatecznych powoduje, że nie mogą być one zmieniane lub uchylane dowolnie, lecz tylko w trybie i w przypadkach wprost określonych w K.p.a. lub w przepisach szczególnych, do których kodeks odsyła w art. 163. Tak więc ostateczna decyzja może być zweryfikowana m.in. w trybie stwierdzenia nieważności, wznowienia postępowania lub zmiany decyzji ostatecznej. Decyzja taka może być też poddana kontroli sądowej. Rolę gwarancyjną w stosunku do zasady trwałości decyzji administracyjnej ostatecznej spełnia art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., rozciągając tę gwarancję na samą decyzję oraz na sprawę, którą ona załatwia. Jest to konstrukcja polegająca na ochronie powagi rzeczy osądzonej. Dotyczy ona sytuacji, gdy kolejno po sobie wydane zostały dwie decyzje załatwiające sprawę co do istoty, z których pierwsza ma charakter ostateczny. Zaistnienie tej przesłanki wymaga ustalenia tożsamości sprawy administracyjnej pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Tożsamość podmiotowa będzie miała miejsce wtedy, gdy w sprawie występują te same strony. Natomiast sprawy są tożsame pod względem przedmiotowym, o ile tożsama jest podstawa prawna, stan faktyczny oraz prawa i obowiązki stron, które z nich wynikają (por. G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II, Warszawa 2007, str. 328-330). Ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną jest więc możliwe tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie. Decyzją z dnia 1 czerwca 2004 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych rozpoznał wniosek skarżącego o zmianę, w trybie art. 154 § 1 K.p.a., własnej decyzji z dnia 6 lipca 1999 r., pozbawiającej skarżącego uprawnień kombatanckich i odmówił zmiany tej decyzji. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy organ utrzymał w mocy tę decyzję decyzją z dnia 28 października 2004 r. Dodać należy, że decyzja ta była przedmiotem kontroli tut. Sądu, który wyrokiem z dnia 22 lutego 2005 r., sygn. akt II SA/Ol 1035/04, oddalił skargę. Powyższa decyzja o odmowie zmiany decyzji pozbawiającej skarżącego uprawnień kombatanckich nie została więc uchylona w żadnym z przewidziany przez prawo trybów. Jak już wyżej wskazano, w tej sytuacji nie jest możliwe ponowne merytoryczne rozpoznanie wniosku skarżącego o zmianę decyzji z dnia 6 lipca 1999 r., w tym samym trybie, tj. na zasadzie przewidzianej w art. 154 K.p.a. Skarżący wyczerpał już wcześniej możliwość zmiany ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu, którą pozbawiono go uprawnień kombatanckich. Przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ nie mógł więc badać podnoszonego przez skarżącego faktu walki, jako żołnierz poborowy, z bandami UPA. W tej sytuacji, prawidłowo organ zakończył postępowanie wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, skargę należało oddalić.