II SA/Ol 46/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2016 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprawy na skutek sprzeciwu F.W. od postanowienia Starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 10 listopada 2015 r. sygn. akt II SA/Ol 46/15 w przedmiocie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi F.W. o wznowienie postepowania sadowego zakończonego wydaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 2 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Ol 293/14 postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 15 września 2015 r. do tut. Sądu wpłynął wniosek F.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych. We wniosku wskazała strona, że z uwagi na trudną sytuację rodziny nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania z uwagi na niekorzystną sytuację finansową od 2002 r., zajęte w części świadczenia emerytalne właścicieli, brak stałej pracy dla M.W., niesprawność i niezaradność oraz "słaby stan zdrowia", konieczność ponoszenia stałych opłat i zobowiązań miesięcznych oraz konieczność leczenia emerytów i wyżywienia. Wskazała strona, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i synem. Posiada dom o powierzchni 160 m², nieruchomość rolną o powierzchni 0,47 ha oraz obiekt szklarniowy o powierzchni 600 m² nieczynny od 1990 r. Skarżący wyjaśnił, że trudna sytuacja wynika ze zniszczenia nieruchomości działki [...] przez Spółkę A w 2012 r., uniemożliwienie władztwa nieruchomości oraz zapadły wyrok WSA w Olsztynie 2IV SA 340/03 na podrobionych dokumentach, który pozbawia właścicieli ich prywatności. We wniosku tym strona pozostawiła bez wypełnienia pozycję 10 wniosku dotyczącą dochodów osób pozostających we wspólnych gospodarstwie domowym. Zarządzeniem z dnia 10 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 46/15 Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego z dnia 11 września 2015 r. o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wyjaśniono, że wobec niezłożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy na obowiązującym urzędowym formularzu, do czego strona została zobowiązana, na podstawie art. 258 § 2 pkt 6 w związku z art. 257 ustawy ppsa. zarządzono o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. W złożonym sprzeciwie od zarządzenia z dnia 10 listopada 2015 r. F.W. ponownie zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz rozpoznanie sprawy dotyczącej wznowienia postępowania. Zarządzeniem z dnia 3 grudnia 2015 r. strona została wezwana, w trybie art. 255 ustawy ppsa., do przedłożenia oświadczenia wskazującego: - źródło utrzymania skarżącego poprzez wskazanie wysokości świadczenia emerytalnego własnego oraz małżonki z miesiąca złożenia wniosku tj. września 2015 r. oraz podania wysokości stałych wydatków ponoszonych przez rodzinę. W odpowiedzi w piśmie z dnia 14 grudnia 2015 r. oraz 11 stycznia 2015 r. strona wyjaśniła, że jej sytuacja nie uległa zmianie oraz przedstawiła wysokość posiadanych dochodów z tytułu świadczeń emerytalno-rentowych oraz wysokość ponoszonych wydatków na utrzymanie rodziny oraz ponoszone koszty leczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W wyniku wniesienia sprzeciwu przeciwko wskazanemu zarządzeniu straciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym - art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej: p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r. na podstawie art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658)). Wprawdzie treść art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a uległa zmianie z dniem 15 sierpnia 2015r. a nowy zapis tego przepisu brzmi: rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie zaś do treści art. 260 § 2 p.p.s.a. w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Jednakże nowe brzmienie stosuje się tylko do postępowań sądowych wszczętych przed dniem wejścia w życie wskazanej zmiany przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skoro zaś w tej sprawie skarga o wznowienie postępowania została złożona przed dniem 15 sierpnia 2015 r. do postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy należało stosować przepisy dotychczasowe. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). W myśl art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskujący o taką pomoc wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Natomiast w zakresie całkowitym - gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1). W rozpatrywanej sprawie F.W. wystąpił o zwolnienie go od kosztów sądowych, których z uwagi na swoją sytuację materialną, rodzinną i zdrowotną nie może ponieść. Oznacza to, że strona wnioskuje o całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Należy wskazać, że instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu, a zakres przyznanego prawa pomocy powinien być kształtowany obiektywnymi potrzebami strony podyktowanymi względami racjonalnego prowadzenia swojej sprawy. Sąd po ponownym, dogłębnym zbadaniu akt sprawy oraz uzupełnieniu materiału dowodowego poprzez wykazanie wysokości dochodu rodziny, na który składa się emerytura skarżącego w wysokości 1.138,29 zł oraz renta żony w wysokości 884,76 zł uznał, że skarżący spełnił ustawowe przesłanki do udzielenia mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zarówno jego stan majątkowy (dom o pow. 160 m², grunty rolne o pow. 0,47 ha i nieczynny obiekt szklarniowy o pow. 600 m²), jak i wysokość dochodów, otrzymywanych ze świadczeń emerytalno-rentowych, pozostających w dyspozycji trzyosobowej rodziny skarżącego (łącznie 2.023,05 zł miesięcznie), przemawiają za przyjęciem poglądu, że nie jest on w stanie uiścić kosztów sądowych. Z uwagi na wysokość dochodu rodziny i wysokość egzekwowanego zadłużenia, jak również wyszczególnionych wydatków (w piśmie z dnia 14 grudnia 2015 r. obejmujących m.in. koszty leczenia) nierealne jest też zaciągnięcie przez skarżącego kredytu na sfinansowanie kosztów postępowania sądowego, czy też poniesienie tych wydatków bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.. W tych okolicznościach Sąd uznał, że skarżący wykazał, iż znajduje się w trudnych warunkach materialnych i nie posiada środków majątkowych, które umożliwiałyby mu poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, postanowił przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym wnioskowanym przez stronę poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, o czym orzeczono na podstawie art. 260 § 1 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.