II SA/Ol 462/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2013 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Wojewody z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]", nr "[...]", Dyrektor Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców Urzędu Wojewódzkiego, działając z upoważnienia Wojewody, utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji nr "[...]" z dnia "[...]", zobowiązującą M. T., obywatela Armenii, do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie do dnia 21 marca 2013r. oraz zakazującą mu ponownego wjazdu na terytorium RP na okres 6 miesięcy, licząc od daty wykonania decyzji. W uzasadnieniu organ II instancji wyjaśnił, że pan T. nie ma pozwolenia na pobyt w Polsce i na terytorium RP przebywa nielegalnie od 15 września 2012r. Wskazano, że M. T. legitymuje się paszportem nr "[...]" wydanym w dniu 17.08.2007 r., przez władze Armenii z terminem ważności do dnia 17.08.2017 r. Cudzoziemiec oświadczył, że przebywa w Polsce nieprzerwanie od 1995r. Źródłem jego dochodu jest prowadzona przez niego działalność gospodarcza "[...]", polegająca na handlu obwoźnym różnym towarem. W paszporcie cudzoziemca zamieszczony został odcisk stempla, potwierdzający złożenie w ustawowym terminie, w dniu 11.05.2011 r. u Wojewody, wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 61 ust. 2a i 3 ustawy o cudzoziemcach, jeżeli termin do złożenia wniosku został zachowany i wniosek nie zawiera braków formalnych lub braki formalne zostały uzupełnione w terminie, wojewoda zamieszcza w dokumencie podróży cudzoziemca odcisk stempla, który potwierdza złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, wówczas pobyt cudzoziemca na terytorium RP uważa się za legalny do czasu wydania decyzji ostatecznej w sprawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Ustalono, że decyzją z dnia 30.01.2012 r., Wojewoda odmówił cudzoziemcowi udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP. W decyzji tej nie określono terminu opuszczenia kraju. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy ostateczną decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 3 września 2012r., którą cudzoziemiec zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zdaniem organu II instancji okoliczność ta nie mogła wpływać na legalność pobytu cudzoziemca w kraju i organ I instancji prawidłowo przyjął, że zachodzi przesłanka z art. 88 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, uzasadniająca wydanie decyzji zobowiązującej do opuszczenia terytorium RP. Wskazano też, że odwołujący oświadczył w sposób wiarygodny do protokołu, że po otrzymaniu decyzji dobrowolnie opuści terytorium, chciałby jednak przebywać w Polsce do czasu rozstrzygnięcia skargi przez WSA w Warszawie. Organ podał, że wyrokiem z dnia 18 marca 2013r. WSA w Warszawie oddalił skargę M. T. W związku z tym bezzasadny stał się wniosek strony o umożliwienie pobytu do czasu rozstrzygnięcia tamtej skargi. Wojewoda wskazał, że w odwołaniu cudzoziemiec wniósł o przedłużenie terminu dobrowolnego opuszczenia Polski do 1 roku w związku z prowadzonymi wobec niego postępowaniami karnymi wykonawczymi. Wyjaśniono w tym względzie, że zgodnie z art. 97 ust. 1a ustawy o cudzoziemcach termin dobrowolnego wyjazdu może być przedłużony jednorazowo do jednego roku, jeżeli przepisy polskiego prawa wymagają od cudzoziemca osobistego stawiennictwa przed polskim organem władzy publicznej lub obecności cudzoziemca na terytorium RP wymaga jego wyjątkowa sytuacja osobista lub interes RP. Decyzja o przedłużeniu terminu może nastąpić na wniosek cudzoziemca w drodze decyzji, także po wydaniu decyzji o zobowiązaniu. Organ odwoławczy wystąpił więc do Sądu Rejonowego, VII Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą w N. oraz do X Zamiejscowego Wydziału Karnego z siedzibą w D. Sądu Rejonowego z prośbą o udzielenie informacji, czy w związku z orzeczoną wobec cudzoziemca karą grzywny oraz wydanym wyrokiem, wymagane jest osobiste stawiennictwo przed organami sądu lub obecność cudzoziemca na terytorium Polski z uwagi na interes RP. W odpowiedzi poinformowano Wojewodę, że w czasie wykonywania wyroku wymagane jest osobiste stawiennictwo skazanego przed organami sądu lub kuratora i aby to zapewnić konieczna jest obecność cudzoziemca na terytorium RP. Pan T. podlega okresowi próby do dnia 21 lutego 2015r. W tym czasie średnio raz na 6 miesięcy kurator będzie przeprowadzał w miejscu zamieszkania skazanego wywiad środowiskowy oraz, w razie potrzeby, wzywał go do biura w celu motywowania do naprawienia szkody. Podkreślono, że bezwzględnie obecność cudzoziemca jest konieczna, gdyż został zobowiązany do naprawienia szkody w terminie jednego roku i termin ten upływa 21.02.2014r., zaś okres wykonywania kary upływa 21.08.2015r. Mając powyższe na uwadze organ II instancji nie przychylił się do wniosku cudzoziemca i nie przedłużył mu okresu dobrowolnego opuszczenia terytorium RP. Argumentowano w tym względzie, że ustawodawca nie nakłada na organ obowiązku przedłużenia terminu do dobrowolnego opuszczenia przez cudzoziemca terytorium RP, daje mu jedynie taką możliwość. Wojewoda przyjął, że na niekorzyść cudzoziemca przemawia fakt, że figuruje on w wykazie osób niepożądanych na terytorium RP oraz w Systemie Informacyjnym Schengen z terminem do 20.02.2015r. Stwierdził, że postępowanie karne oraz postępowanie administracyjne, które ma na celu wydanie decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do opuszczenia terytorium RP, oparte są na różnych podstawach prawnych i toczą się niezależnie. Mogą być prowadzone równolegle. Nie oznacza to jednak, że w takim przypadku zobowiązanie cudzoziemca do opuszczenia Polski może nastąpić dopiero po wykonaniu orzeczonej kary przez okres próby. Wojewoda zwrócił uwagę na fakt, że koniec okresu próby wyznaczony cudzoziemcowi przypada na 21.02.2015 r., a przedłużenie terminu dobrowolnego opuszczenia terytorium RP może nastąpić jednorazowo na okres jednego roku. Przedłużenie cudzoziemcowi wnioskowanego terminu nie umożliwi mu więc i tak realizacji wyroku w całości. Odnosząc się do zarzutu cudzoziemca, że w Armenii nie będzie mógł uiszczać zasądzonej grzywny, organ rozpatrujący odwołanie wziął po uwagę fakt, że pan T. w dniu 14.02.2013 r., został poinformowany przez Sąd Rejonowy Wydziały Zamiejscowe w N. o zmianie z dniem 01.01.2013 r., numeru konta Sądu, na które można uiszczać grzywnę. Organ nie znalazł zatem żadnych przeszkód, aby cudzoziemiec przebywając w Armenii mógł dokonywać przelewów bankowych, posiadając właściwy nr rachunku bankowego. W ocenie Wojewody dalszy pobyt cudzoziemca na terytorium Polski uniemożliwiłby mu spłacanie zasądzonej kary, a nawet pogłębił jego zadłużenie, poprzez generowanie kosztów utrzymania przy braku możliwości podjęcia pracy oraz braku oszczędności. Stwierdzono, że wydane cudzoziemcowi przez Wojewodę zezwolenie na pracę na terytorium RP, z terminem ważności do 28 czerwca 2013r., nie daje automatycznie prawa przebywania w Polsce. Podkreślono, że strona została pouczona w zezwoleniu na pracę, że zezwolenie uprawnia do wykonywania pracy jedynie pod warunkiem posiadania przez cudzoziemca tytułu pobytowego, o którym mowa w art. 87 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Organ podniósł, że zezwolenie na pracę nie legalizuje pobytu, a także przy braku zezwolenia na pobyt, nie zezwala na wykonywanie pracy. Zauważono też, że cudzoziemiec nie poczynił żadnych kroków mających na celu uzyskanie wizy długoterminowej zezwalającej mu na pobyt w Polsce i prowadzenie działalności gospodarczej. W związku z tym cudzoziemiec pozostając w Polsce i tak nie mógłby prowadzić swojej działalności, podjąć innej pracy zarobkowej, a tym samym spłacać zasądzonej grzywny. Organ nie dał wiary cudzoziemcowi, że ten nie wiedział, iż przebywa w Polsce nielegalnie. Reasumując, Wojewoda stwierdził, że decyzja organu I instancji wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i brak jest podstaw do jej zmiany na korzyść odwołującego się. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M.T. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu rozpoznania skargi. Argumentował w tym względzie, że jego obecność w Polsce nie jest nielegalna. Wskazał, że przebywa na terytorium Polski nieprzerwanie od 1993r. W tym czasie posiadał zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, ostatnie z terminem ważności do dnia 28 czerwca 2011r. Podał, że jeszcze przed upływem tego terminu w dniu 11 maja 2011r. złożył kolejny wniosek o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, postępowanie to jest w toku. Ponadto prowadzone jest wobec niego postępowanie karne wykonawcze i jego obecność w Polsce jest obowiązkowa. Zaznaczył też, że w tak krótkim czasie nie jest w stanie pozamykać wszystkich swoich spraw, w tym prowadzonej działalności gospodarczej. Podkreślił, że jego osobiste stawiennictwo przed polskimi organami władzy jest wymagane. W ocenie skarżącego decyzja nakazująca mu opuszczenie kraju może spowodować bardzo dolegliwe konsekwencje dla niego. Dodał, że jego wydalenie z Polski spowoduje, że nie będzie w stanie spłacić długów zaciągniętych w Polsce, gdyż w Armenii panuje bardzo głęboki kryzys i nie ma tam możliwości znalezienia zatrudnienia. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2013r. tutejszy Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji do czasu wydania wyroku. Na rozprawie, która odbyła się przed tutejszym Sądem w dniu 10 września 2013r., pełnomocnik skarżącego poparł skargę. Wskazał, że organy orzekające nie odniosły się w sposób rzetelny do konieczności pozostania skarżącego na terytorium RP z uwagi na wyroki karne i informację uzyskaną z sądów. Pełnomocnik przedłożył do akt kserokopię dowodów opłacania przez skarżącego składek na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Pełnomocnik organu podtrzymał stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę. Podkreślił, że z uwagi na wyrażoną przez skarżącego chęć dobrowolnego opuszczenia terytorium RP, organ I instancji nie orzekał o jego wydaleniu z terytorium RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie ostatecznej decyzji Wojewody z dnia "[...]"., zobowiązującej skarżącego do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz zakazującej mu ponownego wjazdu na terytorium RP na okres 6 miesięcy, licząc od daty wykonania decyzji. Zgodnie z art.13 ust.1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach (tekst jedn. Dz. U z 2011r. Nr 264, poz. 1573 ze zm.) cudzoziemiec może przekroczyć granicę i przebywać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeśli posiada ważny dokument podróży, ważną wizę lub inny ważny dokument uprawniający do wjazdu i pobytu na terytorium RP, jeżeli są wymagane. Zasadą wyrażoną w tym przepisie jest możliwość przebywania cudzoziemca na terytorium RP wyłącznie jeżeli posiada on ważny dokument uprawniający do wjazdu do RP oraz do przebywania na tym terytorium. Skarżący przybył do Polski legalnie i legalnie przebywał w Polsce na podstawie karty pobytu z terminem ważności do dnia 28 czerwca 2011r. Przed upływem tego terminu, w dniu 11 maja 2011r., wystąpił do Wojewody z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. W związku z tym , na podstawie art. 61 ust. 2a i 3 ustawy o cudzoziemcach, mógł legalnie przebywać na terytorium RP do czasu wydania decyzji ostatecznej w sprawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony tj. do czasu doręczenia mu decyzji wydanej w II instancji przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 3 września 2012r., odmawiającej zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Wskazać należy, że zgodnie z art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013r. poz. 267) decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji są ostateczne. Oznacza to, że decyzja organu I instancji staje się ostateczna po upływie 14 dni od daty doręczenia jej stronie, tj. z upływem 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania. Decyzja zaś organu II instancji jest ostateczna z chwilą jej doręczenia stronie. Okoliczności tej nie zmienia fakt późniejszego zaskarżenia takiej decyzji do sądu administracyjnego. Zatem prawidłowo organy przyjęły, że z dniem doręczenia skarżącemu decyzji wydanej w II instancji w przedmiocie odmowy zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, skarżący przebywał w Polsce nielegalnie. Nie posiadał bowiem wizy ani innego wymaganego prawem zezwolenia na pobyt w Polsce. Zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym wyjaśnienia skarżącego, w sposób nie budzący wątpliwości wskazują, że w dacie orzekania przez organy obu instancji w niniejszej sprawie, cudzoziemiec przebywał w Polsce nielegalnie. Zgodnie z art. 59 ustawy o cudzoziemcach cudzoziemiec jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed upływem terminu ważności zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, chyba że uzyskał kolejne zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, zezwolenie na osiedlenie się lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego WE. Skarżący pozostając w Polsce, pomimo doręczenia mu decyzji odmawiającej zezwolenia na zamieszkanie naruszył powyższe przepisy. Wskazać też należy, że decyzja odmawiająca skarżącemu zgody na czasowe zamieszkanie w Polsce jest prawomocna, gdyż WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 18 marca 2013r. oddalił skargę i wyrok ten jest prawomocny. Konsekwentnie, w sytuacji nielegalnego pobytu, zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy, cudzoziemcowi wydaje się decyzję o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli przebywa na tym terytorium bez ważnej wizy, jeżeli jest wymagana, lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na tym terytorium. Przy czym, w myśl art. 97 ust. 1 omawianej ustawy, w takim przypadku cudzoziemiec może być zobowiązany do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej w terminie od 7 do 30 dni, gdy z okoliczności sprawy wynika, że dobrowolnie wykona ten obowiązek. Stosownie do ust. 2a art. 97 tej ustawy w decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do opuszczenia terytorium RP orzeka się o zakazie ponownego wjazdu na terytorium RP lub na terytorium RP i państw obszaru Schengen i określa okres tego zakazu. Na podstawie art. 99 b pkt 1 ustawy o cudzoziemcach zakaz ponownego wjazdu na terytorium RP, w przypadku o którym mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1, określa się od 6 miesięcy do 3 lat. Z unormowań tych wynika bezwzględny obowiązek wydalenia z terytorium RP cudzoziemca przebywającego nielegalnie na tym terytorium, tj. bez wymaganych prawem zezwoleń. Oznacza to, że w przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, wydanie decyzji o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obligatoryjne i nie mieści się w ramach tzw. uznania administracyjnego. W konsekwencji organ nie ma wyboru co do treści rozstrzygnięcie i jeżeli ustalony stan faktyczny sprawy odpowiada treści tego przepisu, powinien orzec o wydaleniu cudzoziemca. Wyjątkowo na zasadzie art. 97 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach organ może odstąpić od stosowania środków przymusu związanych z wykonaniem decyzji o wydaleniu i poprzestać najpierw na zobowiązaniu cudzoziemca do opuszczenia terytorium RP (kwestia ta pozostawiona jest uznaniu organu), gdy z okoliczności sprawy wynika, że cudzoziemiec dobrowolnie wykona ten obowiązek. W przypadku uchylenia się od takiego zobowiązania, właściwy organ wydaje decyzję o wydaleniu (art. 88 ust. 1 pkt 7 lit. a ustawy o cudzoziemcach). Tak więc organ miał obowiązek przyjęcia nielegalnego pobytu skarżącego w Polsce jako przesłanki obligującej do opuszczenia kraju. Przy czym właściwy miejscowo i rzeczowo, zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, Komendant Powiatowy Policji ocenił pozytywnie postawę skarżącego i dał wiarę jego oświadczeniu, że dobrowolnie opuści terytorium RP. Skarżący w dalszym ciągu deklaruje taką wolę, chciałby jednak skorzystać z dobrodziejstwa art. 97 ust. 1a ustawy o cudzoziemcach, który stanowi, że termin do opuszczenia terytorium RP może być przedłużony jednorazowo do 1 roku, jeżeli przepisy polskiego prawa wymagają od cudzoziemca osobistego stawiennictwa przed polskim organem władzy publicznej lub obecności cudzoziemca na terytorium RP wymaga jego wyjątkowa sytuacja osobista lub interes RP. Unormowanie to wyraźnie pozostawia do uznania organu kwestię ewentualnego przedłużenia terminu wyznaczonego do opuszczenia kraju. Przy czym organ powinien rozważyć zgłaszany w tym zakresie wniosek i argumenty na jego poparcie, uzasadniając zajęte stanowisko. W rozpoznawanej sprawie tak też uczynił organ II instancji, przedstawiając przekonywujące argumenty przemawiające za nieuwzględnieniem wniosku o przedłużenie terminu wyznaczonego do opuszczenia kraju. Słusznie Wojewoda dostrzegł, że skarżący powinien mieć świadomość, że bez zezwolenia na pobyt nie może w Polsce prowadzić działalności gospodarczej, czy podejmować legalnie innego zatrudnienia. Cudzoziemiec był o tym pouczony przy wydanym uprzednio zezwoleniu na pracę z terminem ważności do 28 czerwca 2013r. Tym samym przekonanie skarżącego co do legalności pobytu wobec posiadanego zezwolenia na pracę było bezpodstawne. Nie może też usprawiedliwiać cudzoziemca podnoszona niewiedza. Skarżący zaniechał także wystąpienia o uzyskanie wizy długoterminowej zezwalającej mu na pobyt w Polsce i prowadzenie działalności gospodarczej. W związku z tym cudzoziemiec pozostając w Polsce i tak nie mógłby prowadzić swojej działalności, podjąć innej pracy zarobkowej, a tym samym spłacać zasądzonej grzywny i uiścić zasądzonego zobowiązania tytułem naprawienia szkody. Dlatego skarżący powinien wyjechać z Polski, a środki uzyskane w innym kraju może przelewać na podane przez sądy rejonowe konto bankowe. Logiczny jest również argument organu II instancji, że pobyt skarżącego i tak nie byłby możliwy do końca wyznaczonego mu okresu próby z uwagi na to, że termin wyznaczony do opuszczenia kraju może być przedłużony maksymalnie do 1 roku, skarżącemu zaś okres próby zakończy bieg w lutym 2015r. Poza tym, nie istnieją przeszkody, które uzasadniałyby zatrzymanie skarżącego w Polsce. Zgodnie z oświadczeniem skarżącego jest on kawalerem, nie utrzymuje kontaktów z rodziną, nie obawia się powrotu do Armenii. Pozostają tylko kwestie organizacyjne związane z zamknięciem lub zawieszeniem prowadzonej w Polsce działalności gospodarczej, które jednak nie uzasadniają przedłużenia terminu wyznaczonego do opuszczenia kraju. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.