II SA/Ol 462/19

Dnia 26 września 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant specjalista Anna Piontczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2019 roku sprawy ze skargi R. C. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia "[...]" sygn. akt II SA/Ol 156/19 w sprawie ze skargi Wspólnoty A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie warunków zabudowy oddala skargę o wznowienie postępowania. UZASDNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w O., prawomocnym wyrokiem z 9 kwietnia 2019r. (sygn. akt II SA/Ol 156/19), oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: Kolegium, SKO) z [...] nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta z [...] w sprawie 1/ ustalenia na rzecz J.C. warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego wraz z garażem podziemnym i lokalami usługowymi na parterze budynku, przy ul. [...] w O., na działkach nr [...], fragment [...] obręb geodezyjny [...]; 2/ umorzenia postępowania odwoławczego w stosunku do W.P., M.P., działających jako zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej budynku przy ul. [...] w O. oraz R.C. R.C. (dalej jako: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika, pismem z 18 czerwca 2019r. wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego wskazanym prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Olsztynie z 9 kwietnia 2019r. (sygn. akt II SA/Ol 156/19). Jako podstawę prawną żądania wskazano art. 271 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: jako p.p.s.a.). Skarżący podniósł, że postępowanie dotknięte jest nieważnością, polegającą na pozbawieniu strony możliwości działania na skutek: 1) naruszenia art. 33 § 1 p.p.s.a., poprzez pominięcie skarżącego z grona uczestników na prawach strony mimo, że skarżący brał udział w postępowaniu administracyjnym i nie wniósł skargi od wydanej decyzji, a co za tym idzie, ex lege był uczestnikiem na prawach strony; 2) naruszenia art. 91 § 2 w zw. z art. 12 p.p.s.a., poprzez brak zawiadomienia skarżącego, na piśmie o posiedzeniach jawnych; 3) naruszenia art. 163 § 2 w zw. z art. 12 p.p.s.a., poprzez brak doręczenia skarżącemu, z urzędu postanowień wydanych na posiedzeniu niejawnym; 4) naruszenia art. 109 w zw. z art. 12 p.p.s.a., poprzez brak odroczenia rozprawy w związku z brakiem zawiadomienia o niej skarżącego, będącego uczestnikiem na prawach strony pomimo, że nie wnosił on o rozpoznanie sprawy pod jego nieobecność. Wniesiono o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem WSA w Olsztynie z 9 kwietnia 2019r., zmianę wyroku WSA w Olsztynie z 9 kwietnia 2019r. (sygn. II SA/Ol 156/19) poprzez uchylenie decyzji Kolegium z [...] oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wywiedziono, że skarżący brał udział w postępowaniu administracyjnym przed SKO, które jednak w niniejszym postępowaniu uznało, że nie przysługuje mu przymiot strony osobiście lecz wyłącznie wspólnocie mieszkaniowej, której jest członkiem. Z tego też względu umorzyło postępowanie w stosunku do skarżącego. Skoro zatem skarżący brał udział w postępowaniu administracyjnym, to zgodnie z art. 33 § p.p.s.a. był on uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego w tej sprawie na prawach strony, chociaż to nie on zainicjował to postępowanie i nie złożył skargi do Sądu. Mimo, tego sąd administracyjny całkowicie go pominął, przez co został on pozbawiony możliwości działania i obrony swojego interesu w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Podniósł, że skoro skarżący brał udział w postępowaniu administracyjnym, a sprawa dotyczy jego interesu prawnego, to staje się on automatycznie uczestnikiem postępowania sądowego na prawach strony. W takim przypadku nie musi podejmować żadnych czynności celem zagwarantowania sobie udziału w tym postępowaniu sądowym. Wobec tego ustalenie kręgu takich osób jest obowiązkiem sądu, który jest w szczególności zobligowany do zawiadamiania na piśmie o jawnych posiedzeniach (art. 91 § 2 p.p.s.a), doręczaniu z urzędu postanowień wydanych na posiedzeniach niejawnych (art. 163 § 2 p.p.s.a) lub odraczania rozprawy, jeśli nie zostali o niej zawiadomieni (art. 109 p.p.s.a). Jednakże sąd w toku prowadzonego postępowania całkowicie pominął skarżącego, który nie był zawiadamiany o posiedzeniach, nie doręczono mu żadnej korespondencji związanej ze sprawą, a także nie został mu doręczony zapadły w tej sprawie wyrok. Nadto podkreślono, że skarżącemu przysługuje interes prawny w postępowaniu przed SKO. Wprawdzie wspólnota mieszkaniowa, reprezentująca ogół właścicieli wyodrębnionych lokali posiada przymiot strony w postępowaniu w sprawie warunków zabudowy w zakresie nieruchomości wspólnych, jednak zasada ta doznaje wyjątków, gdyż poszczególni członkowie wspólnoty mogą posiadać zindywidualizowany interes prawny, wynikający najczęściej z wpływu projektowanego zamierzenia inwestycyjnego na konkretny lokal mieszkalny. Taka sytuacja ma miejsce w tej sprawie, gdzie lokal nr [...] przy ul. [...] w O., należący do skarżącego, wyróżnia się cechami szczególnymi, co stanowi źródło jego indywidualnego interesu odseparowanego od interesu całej wspólnoty mieszkaniowej. Lokal ten znajduje się na parterze i jako jedyny posiada okna od strony zachodniej, wychodzące w kierunku, gdzie planowane jest zamierzenie inwestycyjne. Wszystkie inne lokale na wyższych piętrach posiadają okna na południowej ścianie budynku, co skutkuje że wpływ tej nowej inwestycji na nie jest znacznie mniejszy. Poza tym wskazano, że skarżący może mieć nie tyle odrębny interes prawny od interesu wspólnoty, a nawet interesy te mogą być przeciwstawne. Świadczy o tym cofnięcie skargi wniesionej przez wspólnotę do sądu przez część członków jej zarządu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej odrzucenie, bowiem brakuje w niej ustawowej podstawy wznowienia, gdyż R.C. w toku postępowania administracyjnego nie wykazał swojego interesu prawnego i decyzją z [...] ([...]) organ umorzył postępowanie m.in. w stosunku do niego, a stanowisko to zostało zaaprobowane wyrokiem WSA w Olsztynie. Nadto Wspólnota była reprezentowana w postępowaniu sądowym przez profesjonalnego pełnomocnika. Na rozprawie w dniu 26 września 2019r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał wniesioną skargę o wznowienie postępowania wyjaśniając, że Kolegium arbitralnie uznało, iż skarżący nie posiada interesu prawnego w sprawie o wznowienie postępowania, a interes taki posiada jedynie Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] w O. Nadto wyjaśnił, że nie zapoznawał się z aktami sądowymi w sprawie o sygn. II SA/Ol 156/19. Skarżący wyjaśnił, że był obecny na rozprawie, która poprzedzała wydanie wyroku w sprawie o sygn. II SA/Ol 156/19. Natomiast pełnomocnik uczestnika postępowania – J.C. podzielił stanowisko Kolegium wnosząc o odrzucenie skargi na podstawie art. 281 p.p.s.a., ewentualnie wniósł o jej oddalenie. Podał, że także był obecny na rozprawie poprzedzającej wyrok w dniu 9 kwietnia 2019r. i nie przypomina sobie aby skarżący formował jakieś zarzuty, co do tego, że nie został zawiadomiony o tej sprawie jako osoba fizyczna. Wyjaśnił, że nawet, gdyby przyjąć, iż strona została zawiadomiona jako osoba fizyczna, to zawiadomienie to zostało jej wysłane w dniu 13 marca 2019r., a zatem upłynął już 3 miesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Pełnomocnik Gminy O. oraz SKO wnieśli o odrzucenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego jest niezasadna i podlegała oddaleniu. Stosownie do art. 281 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018r. poz. 1302 ze zm.) dalej jako: p.p.s.a., na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia postępowania. W pierwszej kolejności Sąd stwierdził, że uruchomienie trybu wznowienia postępowania uzależnione jest od pozytywnego ustalenia istnienia formalnych przesłanek wszczęcia postępowania, jakimi są: zakończenie postępowania prawomocnym orzeczeniem, złożenie wniosku o wznowienie z zachowaniem terminu określonego w art. 277 p.p.s.a. oraz powołanie we wniosku przyczyny mieszczącej się w kategorii podstaw wznowienia. W tym miejscu należy wskazać, że stosownie do art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możliwości działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. W rozpatrywanej sprawie skarżący domagał się wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem tutejszego Sądu z 9 kwietnia 2019r. sygn. II SA/Ol 156/19, którym oddalono skargę Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta z [...] w sprawie 1. ustalenia na rzecz J.C. warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego wraz z garażem podziemnym i lokalami usługowymi na parterze budynku, przy ul. [...] w O., na oznaczonych działkach oraz 2. umorzenia postępowania odwoławczego w stosunku do W.P., M.P., działających jako zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej budynku przy ul. [...] w O. oraz R.C. Skoro w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 156/19 zapadło prawomocne orzeczenie z dniem 7 czerwca 2019r. (wyrok z 9 kwietnia 2019r.), a skarżący złożył skargę o wznowienie postępowania, to należało ustalić, czy skarga ta opierała się na ustawowej podstawie wznowienia i czy została wniesiona w terminie określonym w art. 277 p.p.s.a. Skarżący w swojej skardze jako podstawę wznowienia wskazał art. 271 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. W stosunku do tej przesłanki wznowienia postępowania trzymiesięczny termin na złożenie skargi o wznowienie postępowania należy liczyć od dnia, w którym strona dowiedziała się o orzeczeniu. W niniejszej sprawie skarżący nie podał w skardze o wznowienie daty, w której dowiedział się o wydanym wyroku, jednakże nie ulega wątpliwości, co zostało ustalone podczas rozprawy w dniu 26 września 2019r. oraz co wynika z protokołu rozprawy przeprowadzonej w dniu 9 kwietnia 2019r. (karta 53 akt o sygn. II SA/Ol 156/19), że skarżący był obecny na rozprawie 9 kwietnia 2019r., zatem data ta jest niewątpliwie datą, w której powziął informację o okolicznościach wydanego przez WSA w Olsztynie wyroku w tym dniu, który zapadł bezpośrednio po odbyciu rozprawy. Wobec tego należało przyjąć, że skarga o wznowienie złożona osobiście w biurze podawczym Sądu w dniu 18 czerwca 2019r. została wniesiona z zachowaniem ustawowego terminu. Pozytywne ustalenie, że zostały spełnione niezbędne przesłanki skutecznego wniesienia skargi o wznowienie postępowania, spowodowało w dalszej kolejności konieczność zbadania, czy skarga wznowieniowa była dopuszczalna, a więc czy wskazana przez skarżącego podstawa wznowieniowa była merytorycznie uzasadniona. Obowiązek taki wynika z treści art. 281 p.p.s.a. Negatywny wynik wspomnianej oceny powoduje oddalenie skargi. Istnienie natomiast przyczyny wznowienia postępowania uzasadnia uchylenie lub zmianę prawomocnego orzeczenia, o ile treść zapadłego orzeczenia jest niewłaściwa, a jego zmianę lub uchylenie uzasadniają okoliczności będące podstawą wznowienia. Odnosząc się do argumentacji przedstawionej w skardze o wznowienie postępowania stwierdzić należy, że nie może ona odnieść pozytywnego skutku. W treści skargi podniesiono, konkretyzując sformułowany zarzut, iż skarżący nie został zawiadomiony o toczącym się postępowaniu, podejmowanych działaniach jawnych oraz niejawnych Sądu, jak też nie został zawiadomiony o terminie rozprawy, nie doręczono mu także zapadłego w sprawie wyroku i w konsekwencji został pozbawiony możliwości działania. Skarżący twierdził, że zgodnie z art. 33 § 1 p.p.s.a. osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. W tym miejscu Sąd zauważa, że niemożność działania, czyli niemożność obrony swych praw, jest pozbawieniem możliwości podejmowania w procesie czynności procesowych. Należy przy tym podnieść, że konieczne jest wykazanie, iż zachodzi związek przyczynowy między naruszeniem prawa procesowego, a pozbawieniem strony możliwości działania. Zapewnienie możności działania strony rozumieć należy przede wszystkim jako umożliwienie jej dokonywania czynności procesowych poprzez np. składanie pism i wniosków, prawidłowe zawiadamianie o rozprawach i umożliwienie w nich uczestniczenia (w tym np. ich odraczanie w przypadkach przewidzianych w ustawie). W tych kategoriach mieści się też np. dopuszczenie uczestnika do udziału w sprawie (art. 33 § 2 p.p.s.a.), czy kwestie związane z pełnomocnikiem (np. art. 44 p.p.s.a.). Okoliczności te bez wątpienia nie zachodzą w niniejszej sprawie. Analiza akt sprawy o sygn. II SA/Ol 156/19, w której skargę wniosła Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. [...] w O., działająca przez pełnomocnika radcę prawnego M.B., któremu pełnomocnictwa udzielił Zarząd Wspólnoty w osobach: D.D. oraz R.C. (karta 10 akt sądowych II SA/Ol 156/19) pozwala stwierdzić, że jak wynika z załącznika do zarządzenia Przewodniczącej Wydziału II tut. Sądu z 22 lutego 2019r., skarżący jako osoba fizyczna został uznany za uczestnika postępowania sądowego. Procedura sądowoadministracyjna nie przewiduje żadnego szczególnego trybu dla poinformowania zainteresowanego o takim uznaniu. Wyrazem tego uznania było natomiast zawiadomienie skarżącego, w wykonaniu zarządzenia z 12 marca 2019r., o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 9 kwietnia 2019r., jak też doręczenie skarżącemu odpisu skargi z 24 stycznia 2019r. oraz odpisu odpowiedzi na skargę z 20 lutego 2019r. (karta 31 akt sądowych II SA/Ol 156/19). Zwrotnego potwierdzenia odbioru tej korespondencji dokonał skarżący w dniu 15 marca 2019r. (karta 38 ww. akt sądowych). Nadto na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2019r. stawił się skarżący, który podał iż występuje jako członek zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w O., bowiem jak wynika z akt tej sprawy w dniu 8 kwietnia 2019r. ustanowiony przez Wspólnotę pełnomocnik poinformował Sąd o cofnięciu mu z dniem 8 kwietnia 2019r. pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącej Wspólnoty (karta 44 akt sądowych II SA/Ol 156/19). Dołączył nadto oświadczenie dwójki członków zarządu Wspólnoty o cofnięciu mu udzielonego pełnomocnictwa. Przedstawione wyżej okoliczności faktyczne i prawne, mające miejsce podczas rozpoznawania sprawy o sygn. akt II SA/Ol 156/19 pozwalają na jednoznaczną ocenę, że skarżący zarówno brał czynny udział w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym, jak też brak udział w rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku w sprawie. Skarżącemu także jako osobie fizycznej, a nie członkowi zarządu Wspólnoty, doręczono wszelkie pisma procesowe, które w sprawie zostały złożone tj. skarga Wspólnoty oraz odpowiedź na tę skargę organu. Wobec tego stwierdzenie zawarte w skardze o wznowienie postępowania, co do naruszenia przez Sąd art. 33 § 1 p.p.s.a pozostają gołosłowne. Skarżący bowiem od początku tego postępowania sądowego uczestniczył w nim jako osoba fizyczna, gdyż Wspólnota wówczas była jeszcze reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaś na rozprawie, o której został zawiadomiony jako uczestnik postępowania na prawach strony, także brał czynny udział. Podczas rozprawy jednak sam oświadczył, że występuje w niej jako członek zarządu Wspólnoty z uwagi na wypowiedzenie pełnomocnictwa profesjonalnemu pełnomocnikowi przez pozostałych członków zarządu. Nic nie stało zatem na przeszkodzie aby na rozprawie skarżący wypowiedział się jako członek zarządu skarżącej, jak też jako osoba fizyczna. Natomiast okoliczność, że skarżący nie wypowiedział się jako osoba fizyczna, pozostaje tylko i wyłącznie w gestii uznania samego skarżącego, co nie może być potraktowane jako naruszenie przez Sąd jego prawa do obrony, skoro świadomie nie wypowiedział się w tej sprawie jako uczestnik postępowania. Zawiadamiając skarżącego o terminie rozprawy Sąd wypełnił obowiązek wynikający z art. 33 § 1 p.p.s.a oraz art. 91 § 2 p.p.s.a. Nadto w dacie dokonywania tego powiadomienia, Sądowi nie było wiadomym, że Wspólnota reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, cofnie poprzez swoich uprawnionych przedstawicieli udzielone pełnomocnictwo, co nastąpiło dopiero w dniu 8 kwietnia 2019r., zaś zarządzenie o wyznaczeniu terminu rozprawy oraz zawiadomienie o tym fakcie uczestników postępowania na prawach strony zostało wydane 12 marca 2019r. (karta 20 akt II SA/Ol 156/19). Powyższe jednoznacznie potwierdza, że skarżącemu zagwarantowano udział w postępowaniu sądowym. Nadto pozostaje także wyjaśnić skarżącemu, że po ogłoszeniu wyroku oddalającego skargę Wspólnoty Sąd, co wynika z protokołu rozprawy z 9 kwietnia 2019r., pouczył strony działające bez profesjonalnego pełnomocnika, o trybie, terminie oraz wymogach do złożenia środka zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej. Pouczenie takie zawarte było także w zawiadomieniu o terminie rozprawy. Z pouczenia tego skorzystała Wspólnota reprezentowana przez jej zarząd w osobach skarżącego oraz D.D., bowiem wystąpili oni o uzasadnienie wyroku, który następnie w dniu 7 maja 2019r. skarżącemu został doręczony. Poza tym należy nadto wyjaśnić, że stosownie do treści art. 141 § 2 zd. 2 p.p.s.a w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Z tego względu całkowicie chybiony pozostaje zarzut, że Sąd nie doręczył skarżącemu zapadłego w tej sprawie wyroku. Także chybione pozostają zarzuty dotyczące naruszenia art. 163 § 2 w zw. z art. 12 p.p.s.a., skoro w sprawie tej nie były wydawane postanowienia na posiedzeniach niejawnych, jak też art. 109 w zw. z art. 12 p.p.s.a, bowiem brak było podstawy do odroczenia rozprawy w tym postępowaniu. W tym kontekście za pozbawione podstaw uznać należy twierdzenia skarżącego, że został pozbawiony prawa do uczestnictwa w rozprawie oraz możliwości działania w tej sprawie, ponieważ jak wskazano wyżej, od chwili skierowania przez Wspólnotę skargi skarżący jako osoba fizyczna był uczestnikiem tego postępowania sądowego na prawach strony, doręczano mu wszelką korespondencję, jak też był obecny na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku w postępowaniu sądowych, w stosunku do którego obecnie złożył skargę o wznowienie postępowania. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie może być mowy o pozbawieniu skarżącego możliwości działania w znaczeniu, o jakim mowa w art. 271 pkt 2 p.p.s.a., Sąd na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi o wznowienie postępowania sądowego.